Poland

Trybunał UE: polskie przepisy o KRS mogą naruszać prawo Unii

Kolejne nowelizacje polskiej ustawy o Krajowej Radzie S¹downictwa, które doprowadzi³y do zniesienia skutecznej kontroli s¹dowej rozstrzygniêæ Rady przedstawieniu Prezydentowi RP wniosków o powo³anie kandydatów do pe³nienia urzêdu sêdziego S¹du Najwy¿szego, mog¹ naruszaæ prawo Unii Europejskiej - orzek³ we wtorek Trybuna³ Sprawiedliwoœci UE w Luksemburgu.

Trybuna³ Sprawiedliwoœci Unii Europejskiej  wyda³ d³ugo oczekiwany wyrok  w sprawie s¹dowej kontroli uchwa³ KRS dotycz¹cych przedstawienia Prezydentowi RP kandydatów na stanowiska sêdziów S¹du Najwy¿szego.

Trybuna³ podkreœli³ pierwszoplanow¹ rolê KRS w procesie powo³ywania sêdziów do pe³nienia urzêdu sêdziego SN, poniewa¿ przyjmowany przez ni¹ akt, w którym rekomenduje danego kandydata, stanowi warunek konieczny, aby taki kandydat móg³ zostaæ nastêpnie powo³any.

- A zatem stopieñ niezale¿noœci KRS od polskiej w³adzy ustawodawczej i wykonawczej mo¿e mieæ znaczenie przy dokonywaniu oceny, czy wy³onieni przez ni¹ sêdziowie bêd¹ w stanie spe³niæ wynikaj¹ce z prawa Unii wymogi niezawis³oœci i bezstronnoœci - stwierdzi³ TSUE.

Wskaza³, ¿e ewentualny brak mo¿liwoœci odwo³ania do s¹du od uchwa³y KRS  mo¿e okazaæ siê problematyczny, gdy obywatel zg³osi w¹tpliwoœci natury systemowej co do niezawis³oœci i bezstronnoœci sêdziów powo³anych w wyniku tego procesu. W sytuacji, gdy NSA by³by zmuszony dojœæ do wniosku, ¿e KRS nie daje wystarczaj¹cej rêkojmi niezale¿noœci, kandydaci, którzy nie zostali wybrani, musz¹ mieæ œrodek do skutecznego odwo³ania, a¿eby  zabezpieczyæ proces powo³ywania sêdziów przed bezpoœrednimi lub poœrednimi wp³ywami i w ostatecznym rozrachunku zapobiec  owym w¹tpliwoœciom.

- Gdyby s¹d krajowy doszed³ do wniosku, i¿ przyjêcie  w ustawie o KRS zmian z 2019 r. nast¹pi³o z naruszeniem prawa Unii, zasada pierwszeñstwa prawa unijnego wymaga od tego s¹du odst¹pienia od zastosowania siê do tych zmian, niezale¿nie od tego, czy maj¹ one charakter ustawowy, czy konstytucyjny, i dalszego uznawania swojej wczeœniejszej w³aœciwoœci do rozpoznania spraw, które wp³ynê³y do niego przed dokonaniem tych zmian - wskaza³ TSUE.

TSUE stan¹³ na stanowisku, ¿e je¿eli s¹d krajowy dojdzie do wniosku, ¿e zmiany ustawodawcze z 2018 r. naruszaj¹ prawo Unii, to na mocy zasady pierwszeñstwa tego prawa bêdzie on mia³ obowi¹zek odst¹piæ od zastosowania siê do tych zmian na rzecz stosowania wczeœniej obowi¹zuj¹cych przepisów krajowych i przeprowadziæ przewidzian¹ w nich kontrolê.

Wyrok TSUE to odpowiedŸ na pytania prejudycjalne Naczelnego S¹du Administracyjnego w sprawie piêciu kandydatów na sêdziów SN, których Krajowa Rada S¹downictwa postanowi³a prezydentowi nie przedstawiaæ, a jednoczeœnie przedstawi³a wniosek o powo³anie innych kandydatów.

Pominiêci kandydaci odwo³ali siê od uchwa³ KRS do NSA. S¹d ten - na wniosek skar¿¹cych o zabezpieczenie - zarz¹dzi³  wstrzymanie wykonania tych uchwa³.

Problem tkwi w nowych przepisach o KRS, które nie tylko przerwa³y kadencje 15 cz³onków Rady bêd¹cych sêdziami, ale te¿ zmieni³y zasady ich wyboru - dotychczas wybiera³o ich samo œrodowisko sêdziowskie. Nastêpców na wspóln¹ czteroletni¹ kadencjê wybra³ w marcu 2018 r. Sejm. Nowe przepisy uniemo¿liwi³y te¿ mo¿liwoœæ skutecznego odwo³ywania siê od uchwa³ KRS dotycz¹cych przedstawiania Prezydentowi wniosków o powo³anie nowych sêdziów.

W kwietniu 2019 roku zmieniono przepis ustawy o KRS, wprowadzaj¹c zapis, ¿e „Odwo³anie nie przys³uguje w sprawach indywidualnych dotycz¹cych powo³ania do pe³nienia urzêdu na stanowisku sêdziego S¹du Najwy¿szego". Ustawa ta stanowi tak¿e, ¿e postêpowania w sprawach odwo³añ od uchwa³ KRS w sprawach indywidualnych dotycz¹cych powo³ania do pe³nienia urzêdu na stanowisku sêdziego S¹du Najwy¿szego, wszczête i niezakoñczone przed dniem wejœcia w ¿ycie tej ustawy, podlegaj¹ umorzeniu z mocy prawa.

NSA spyta³, czy przepisy Traktatu o Unii Europejskiej  (art. 2 i art. 19 ust. 1) - a w zwi¹zku z nimi art. 47 Karty Praw Podstawowych oraz inne przepisy prawa UE - powinny byæ interpretowane w sposób, z którego wynika zakaz zniweczenia prawa do s¹du w zakresie odnosz¹cym siê do kontroli uchwa³ KRS. 

W grudniu 2020 roku opiniê w sprawie pytañ NSA przedstawi³ rzecznik generalny TSUE  Evgeni Tanchev. Stwierdzi³, ¿e "polska ustawa wprowadzona w celu wykluczenia mo¿liwoœci poddania kontroli s¹dowej oceny kandydatów na stanowiska sêdziów S¹du Najwy¿szego przeprowadzanej przez Krajow¹ Radê S¹downictwa narusza prawo Unii".

Zdaniem rzecznika generalnego, zmiany wprowadzone w Polsce budz¹ powa¿ne w¹tpliwoœci, czy proces nominacji sêdziów jest obecnie ukierunkowany na wy³onienie do pe³nienia urzêdu w SN kandydatów immanentnie niezale¿nych, a nie politycznie wygodnych.

sygn. akt C-824/18 A.B. i inni

Football news:

Mbappe dancing on the table 🕺 Watch as PSG celebrate their semi-final exit with passion
Pochettino on reaching the semi-finals: It's all down to the PSG players. I missed the adrenaline
Manuel Neuer: Bayern should have played better in Munich. We missed a lot of chances
Hans-Dieter Flick: Bayern lacked the final touch in attack. Congratulations to PSG
PSG President: We have invested a lot in the club to win the Champions League. Neymar and Mbappe have no reason to leave
Tuchel about 0:1 with Porto: Maybe not the best game to watch. Chelsea deserved to win after 180 minutes
Neymar on reaching the 1/2 Champions League: We knocked out the winner of the tournament. Now PSG should always strive to reach the semi-finals