Poland

Trudno zabić takie wspomnienia

Berlinale

Kadr z filmu Zabij to i wyjed z tego miasta Mariusza Wilczyskiego

Berlinale 2020

aden polski film nie walczy w tym roku o Zotego Niedwiedzia, ale nasi twrcy s na Berlinale obecni.

W nowej sekcji Spotkania, ktra ma promowa kino artystyczne, czsto trudne lub wrcz eksperymentalne, znalaza si penometraowa animacja Mariusza Wilczyskiego Zabij to i wyjed z tego miasta. Pikny, wzruszajcy film o tym, co boli najbardziej. O ludziach, ktrzy odeszli, o niedokoczonych rozmowach, o chwilach, ktrych nie powicamy najbliszym, a potem jest ju za pno. I gdzie w rodku, w duszy, zostaje al, poczucie niespenienia.

Zabij to i wyjed z tego miasta czy elementy realistyczne z poetyk snu. Czasem zego, czasem dobrego. Jest opowieci bardzo osobist, w ktrej wracaj wci nowe szcztki wasnej pamici autora. Ojca, ktry zabiera maego chopca nad morze i po przyjedzie zapomina zadzwoni do ony, e dojechali. Histerii matki, bo przecie zawsze dzwoni, co wic musiao si sta. Wspomnie o odchodzeniu rodzicw.

W odcieniach szaroci

Rozmowa z umierajc w szpitalu matk to chyba najbardziej wzruszajcy moment filmu. Syn si spieszy, ledwo sucha, a matka do koca kochajca mwi: Synku, dbaj o siebie, wysypiaj si....

Wraca te w filmie posta Tadeusza Nalepy i jego Modlitwy. Muzyk by mentorem, a potem przyjacielem Wilczyskiego. Wracaj: d, w ktrej twrca filmu si wychowa, i PRL ze swoj szaroci, z ekspedientkami, ktre w sklepie staj si niemal boginiami i z przykrojonymi do rzeczywistoci marzeniami.

I wreszcie jest tu samotno. Pustka, jaka zostaje w czowieku po ludziach, wydarzeniach, czasie, ktrego nie da si cofn. To manifest mojego pokolenia mwi mi prezes Nowych Horyzontw Roman Gutek. I co w tym jest.

Mariusz Wilczyski, malarz, performer, twrca animacji, pracowa nad Zabij to i wyjed z tego miasta14 lat. Zrobi film w odcieniach szaroci, czasem tylko grajc na ekranie kolorem. Gosy podoyli postaciom wybitni aktorzy: Marek Kondrat, Krystyna Janda, Daniel Olbrychski, Barbara Krafftwna. Uwany widz usyszy te gosy Andrzeja Wajdy czy Ireny Kwiatkowskiej.

To rodzaj sennej rozmowy, kino, ktre czerpie z podwiadomoci zakodowane obrazy, majce w sobie mroczn, pen tajemnic poezj napisa w recenzji jeden z najbardziej znanych krytykw Europy, Peter Bradshaw z brytyjskiego Guardiana.

Dramat Olega Sencowa

Wydarzeniem weekendu staa si te projekcja Numerw Olega Sencowa. To film, ktry ukraiski reyser, uczestnik Majdanu, aresztowany na Krymie i osadzony w syberyjskim agrze za dziaalno terrorystyczn, zrobi zza krat.

Gdy z Syberii przychodziy coraz bardziej dramatyczne wiadomoci, o Sencowa upomina si wiat filmowy. A gdy reyser ogosi godwk, ktr chcia prowadzi do skutku, Dariusz Jaboski, polski producent, waciciel Apple Film Production, namwi go na zekranizowanie sztuki, ktr Sencow napisa dziesi lat temu. I nie ukrywa, e myla take o tym: Ten film moe uratowa mu ycie, sprawi, e przerwie godwk.

Nie by to proces prosty. W Iranie przetrzymywany w areszcie domowym Jafar Panahi zrobi kilka filmw, m.in. jedc po miecie takswk. Do Sencowa z trudem dochodziy cenzurowane e-maile, a odwiedza go mogli tylko czonkowie rodziny i prawnik. I to on pokazywa mu rysunki z projektami scenografii, kostiumw. Z odlegoci 6 tysicy kilometrw reyser e-mailami ustala obsad, dawa wskazwki. Na planie za kamer stan Achtem Sejtablajew, autorem zdj jest Adam Sikora, film zmontowa Jarosaw Kamiski.

Numery s dramatem o terrorze. Ludzie nie maj tu nawet imion, tylko tytuowe numery. O ich yciu cakowicie decyduje dyktator Wielkie Zero, pospolity facet, ktry ma wadz Boga. Ale film jest opowieci o rodzeniu si buntu i o mechanizmach rewolucji. Z gorzk puent. Jak z kocwki songu, ktry kiedy piewa Jacek Kaczmarski. Bo mentalno zostaje. dza wadzy si nie zmienia i mury rosn, rosn, rosn....

Sencow dzi mwi, e kiedy pisa Numery, nie myla o sztuce o Ukrainie i Rosji, lecz o mechanizmach dyktatury i rewolucji. Film utrzymany w konwencji teatralnej rzeczywicie jest bardzo uniwersalny. A jednak, ogldajc go, trudno zapomnie, e zrobi go czowiek, ktry nosi w sobie wspomnienie mierci, niesprawiedliwoci i cierpienia: Najgorszy jest moment, gdy w worku na gowie koczy si powietrze, a czowiek chce oddycha. To zwierzcy strach, ktrego nie da si porwna do niczego mwi niedawno Sencow Rzeczpospolitej. O reimach XX wieku zrobia z kolei film Agnieszka Holland. Jej czesko-polski Szarlatan zostanie zaprezentowany w Berlinale Specials pod koniec tygodnia.

Konkurs gwny na razie zawodzi. Najlepiej zosta jak dotd przyjty film Kelly Reichardt Pierwsza krowa. O pierwszych osadnikach amerykaskich reyserka opowiada z niewesternowej perspektywy. Bohaterami s tu Irlandczyk i Chiczyk, ktrzy marz o wasnym interesie, a zaczynaj go od wypiekania ciasteczek, niestety, kradnc mleko od pierwszej i na razie jedynej krowy w Oregonie.

Festiwal rozkrca si powoli. Czeka nas jeszcze niemal tydzie konkursowych pokazw.

Football news:

Balotelli is demanding compensation for terminating his contract with Brescia. The club does not agree
Adidas will refuse to partner with Ozil. One of the reasons is the player's political statements
The Rayo-Albacete match, which was Interrupted due to insults from zozuli fans, will be played on June 10
Manchester City are Interested in Sergi Roberto. Barcelona will only agree to sell, but not to exchange
Real will try to acquire Sancho in the summer of 2021
Barcelona players refused to take another pay cut
500 NPL players have donated autographed t-shirts to support healthcare