Poland

Szczepionki na covid-19. Komisja Europejska ostrzega koncerny

Bruksela twardo naciska na AstraZenekę, by wywiązała się z dostaw obiecanych Unii. Komisja Europejska chce stworzyć rejestr eksportu szczepionek, by śledzić, co koncerny z nimi robią.

AstraZeneca w ostatni piątek poinformowała Unię, że zamierza zredukować w pierwszym kwartale dostawy do UE do 31 mln dawek, czyli aż o 60 proc. Koncern miał to ogólnikowo tłumaczyć – wedle przecieków – kłopotami w europejskim łańcuchu produkcyjnym, co nie przekonało „komitetu kierującego” (przedstawicieli Komisji Europejskiej i 27 krajów Unii) zajmującego się unijnymi zamówieniami szczepionek.

„Unia zainwestowała miliardy, by pomóc opracować pierwsze na świecie szczepionki przeciwko koronawirusowi. Teraz firmy muszą wywiązywać się ze swoich zobowiązań i ich przestrzegać” – powiedziała dziś Ursula von der Leyen, szefowa KE, w ostrzeżeniu skierowanym do koncernów farmaceutycznych. Wedle nieoficjalnych informacji AstraZeneca latem zeszłego roku zadatkowo dostała od UE kilkaset milinów euro, które miały pójść na przyspieszenie badań oraz rozkręcenie produkcji.

Czytaj też: Jak szczepi się świat

Covid-19. Kontrola eksportu szczepionek

Unia łącznie zarezerwowała u AstraZeneki do 400 mln dawek (w tym 300 mln do dostarczenia do sierpnia tego roku), a Ursula von der Leyen już wczoraj rano telefonicznie wzywała Pascala Soriota, szefa tej firmy, do respektowania umów i szybszych dostaw. Jednak dwa poniedziałkowe spotkania komitetu kierującego z AstraZeneką nie przyniosły większych rezultatów. Firma miała oferować przyspieszenie o tydzień startu dostaw dla Unii (pierwotnie planowanego na połowę lutego), ale nie padły żadne gwarancje co do odwrócenia redukcji za pierwszy kwartał. „Kolejne spotkanie w środę” – zapowiedziała w poniedziałek późnym wieczorem Stella Kyriakides, komisarz UE ds. zdrowia.

Komisja Europejska docieka, czy dostaw AstraZeneki przewidzianych dla Unii firma ta nie zamierzała posłać gdzie indziej. Wprawdzie umowy szczepionkowe są objęte klauzulami poufności, ale wedle przecieków obejmują kary np. za nieuprawnione przekierowanie dostaw do innych odbiorców. Unia mogłaby dochodzić swych praw przed belgijskimi sądami, ale to czasochłonne, więc Komisja najpierw próbuje wywrzeć presję biznesowo-polityczną. Już wczoraj wieczorem ogłosiła zamiar stworzenia „rejestru eksportu”, do którego firmy farmaceutyczne zgłaszałyby wywóz szczepionek poza Unię.

„Nie chodzi o blokowanie eksportu, lecz o uzyskanie bieżącej wiedzy, co dzieje się ze szczepionkami” – tłumaczyła dziś Komisja Europejska. Główny składnik szczepionek AstraZeneki dla Unii jest produkowany w Belgii (w fabrykach firmy Novasep). Wywóz poza Unię wiąże się z przekroczeniem unijnej granicy celnej, więc w zupełnej ostateczności instytucje UE potencjalnie mają instrument do monitorowania tego eksportu poza Europę nawet bez oficjalnego rejestru.

Wątpliwości w sprawie AstraZeneki

Europejska Agencja Leków (EMA) powinna w najbliższy piątek zdecydować w sprawie rekomendacji dla dopuszczenia szczepionki AstraZeneca do użytku w Unii. Wiele krajów Unii bardzo liczyło, że ta tania (ok. 2,5 euro za dawkę przy 15,5 euro za dawkę BioNTechu i Pfizera) oraz temperaturowo łatwa w podawaniu szczepionka będzie pierwszą zatwierdzoną w UE. Jednak choć Brytyjczycy już teraz na potęgę szczepią się AstraZeneką, to poza Wielką Brytanią proces jej zatwierdzenia spowolniło pewne zamieszanie z wynikami testów w sprawie jej skuteczności. Amerykański regulator FDA odłożył swą decyzję dopiero na kwiecień, a EMA już w grudniu zażądała dodatkowych danych od producenta.

Niemiecki rząd dystansował się dziś od rewelacji dziennika „Handelsblatt”, jakoby AstraZeneca miała tylko 8 proc. skuteczności w grupie powyżej 65. roku życia. Ale zarazem niemieckie ministerstwo zdrowia przypomniało o problemie małej liczby seniorów w testach tej szczepionki. Nad piątkową decyzją EMA nadal wisi zatem pytanie, czy – dysponując dodatkowymi testami i analizami – unijny regulator zarekomenduje AstraZenekę dla wszystkich grup wiekowych. Przed tygodniem austriacki dziennik „Der Standard” pisał o możliwości dopuszczenia tylko dla grupy poniżej 55. roku życia (z braku dostatecznie przetestowanej skuteczności dla seniorów), a francuski „Les Echos” – dla grupy poniżej 65. roku życia.

Czytaj też: Covid-19 zabił już ponad dwa miliony ludzi

Od kwietnia więcej szczepionek?

Komisja Europejska dziś potwierdziła, że w tym tygodniu spodziewa się stuprocentowych dostaw szczepionki BioNTech-Pfizer. Bo także Pfizer zaskoczył Unię, gdy 16 stycznia zaczął ustnie uprzedzać kolejne kraje o zredukowaniu dostaw nawet do 8 lutego. Bruksela tylko negocjuje „umowy ramowe”, a to poszczególni członkowie UE zawierają konkretne kontrakty co do zakupów dawek (i szczegółowych harmonogramów dostaw). Jednak wiele krajów natychmiast uderzyło do KE, by nacisnęła na producenta. Ostatecznie Pfizer zobowiązał się, że redukcje potrwają tylko tydzień (średnio o 35–40 proc.), a normalne harmonogramy zostaną przywrócone od 25 stycznia. Łączne dostawy w dwutygodniowym okresie do 31 stycznia będą niższe o 8 proc., co ma być nadrobione jeszcze w I kwartale (zwiększeniem dostaw Pfizera od połowy lutego).

EMA, tak jak wcześniej amerykańska FDA, zgodziła się niedawno, by z jednej fiolki szczepionki BioNTech-Pfizer pobierać sześć zamiast pięciu dawek. Umowy rządów z producentem są zawieranie na liczbę dawek, a nie fiolek, więc Pfizer zamierza odpowiednio redukować liczbę tych ostatnich. Komisja Europejska zapewnia, że Unia ma już potrzebne na I kwartał zapasy specjalnych strzykawek wymaganych do pobierania aż sześciu dawek. A BioNTech proponuje szkolenia w tej kwestii.

Unia liczy, że wkrótce wniosek o zatwierdzenie złoży – zanosi się, że w wersji jednodawkowej – Johnson&Johnson (400 mln dawek dla Unii) oraz niemiecka firma CureVac (405 mln dawek), która podejmuje teraz współpracę z Bayerem, co powinno rozkręcić produkcję. Komisja Europejska od wielu tygodni powtarza, że spodziewa się masowego wzrostu dostępności szczepionek od kwietnia, a wszystkie kraje Unii – to cel poparty na niedawnym (tele)szczycie UE – będą mieć dość dawek, by do końca sierpnia zaszczepić co najmniej 70 proc. swych mieszkańców.

Czytaj też: Szczepionki powstały ekspresowo. Czy są bezpieczne?

Strefy ciemnoczerwone w UE

Europejskie Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób (ECDC) bije teraz na alarm w związku z trzema wariantami koronawirusa („brytyjskim”, „południowoafrykańskim” i „brazylijskim”). I wzywa kraje Unii, by przygotowywały swe służby zdrowia na dalszy wzrost zakażeń w związku z mutacjami oraz by nie łagodziły obecnych obostrzeń (czyli np. lockdownów) lub nawet je zaostrzały. Dlatego Bruksela zaproponowała wczoraj ściślejsze kontrole epidemiczne w podróżach po Unii. Przemieszczanie się mieszkańców „stref ciemnoczerwonych” (co najmniej 500 nowych przypadków zakażeń na 100 tys. mieszkańców w ciągu poprzednich 14 dni) powinny być poprzedzone obowiązkowym testem na koronawirusa, a w docelowym miejscu ich podróży powinni podlegać obowiązkowej kwarantannie. Do stref ciemnoczerwonych kwalifikuje się blisko połowa krajów UE, w tym Hiszpania, Portugalia, Holandia, Irlandia, Czechy, Słowacja, trzy kraje bałtyckie, Słowenia i Szwecja.

Czytaj też: Czy szczepionek na covid wystarczy dla całej Europy?

Football news:

Salah may be called up to the Egyptian national team to participate in the Olympics
Fosu-Mensah tore up the crosses and was out for a few months. Manchester United sold him to Bayer Leverkusen in January
Antonio Cassano: Does Conte understand that he is not Guardiola? Inter were just ridiculous in the Champions League
Juve will win again if Ronaldo is not in the starting line-up. They need a quality centre-forward, they don't grow as a team. Ventola about Cristiano
The head of the LGBT group of City fans: Burst into tears after scoring a goal in the match for the exit to the Premier League. I felt that after so many years of longing, we are rising
Ibrahimovic and Mihajlovic will sing the song I am a tramp at the Sanremo Festival
Sociedad coach on the draw with Real Madrid: If we had scored 2-0, everything would have been different. Fair result