Poland

Rekompensata za koszty uzyskiwania należności

Podatek dochodowy

Ksiêgowa

Ksiêgowa

Adobe Stock

Wprowadzenie w dniu 28 kwietnia 2013 r. ustawy z dnia 8 marca 2013 r. o terminach zap³aty w transakcjach handlowych (dalej: u.t.z.t.h. ) umo¿liwia dodanie do ka¿dej wymagalnej wierzytelnoœci (faktury) wynikaj¹cej z dostawy towaru lub us³ug (w transakcjach zawartych miêdzy przedsiêbiorcami) mo¿liwoœæ dochodzenia od d³u¿nika dodatkowej kwoty stanowi¹cej równowartoœæ 40 Euro.

Jest to kwota, któr¹ ustawodawca uzna³ za rycza³towy koszt dochodzenia roszczenia. Stanowisko to potwierdzi³ S¹d Najwy¿szy w Uchwale z dnia 11 grudnia 2015 r., III CZP 94/15: „Rekompensata za koszty odzyskiwania nale¿noœci w wysokoœci 40 euro, przewidziana w art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 2013 r. o terminach zap³aty w transakcjach handlowych (Dz.U. 2013, poz. 403), przys³uguje wierzycielowi bez koniecznoœci wykazania, ¿e koszty te zosta³y poniesione. Roszczenie o rekompensatê w wysokoœci 40 euro powstaje po up³ywie terminów zap³aty ustalonych w umowie lub ustalonych zgodnie z art. 7 ust. 3 i art. 8 ust. 4 tej ustawy"

Nale¿y równie¿ pamiêtaæ, ¿e gdy koszty zwi¹zane z odzyskiwaniem nale¿noœci g³ównej przewy¿szaj¹ równowartoœci rekompensaty w wysokoœci 40 euro wierzycielowi przys³uguje wówczas zwrot w pe³nej wysokoœci kosztów celowo poniesionych w zwi¹zku z dochodzeniem roszczenia.

Dodatkowo podnieœæ nale¿y, i¿ w odniesieniu do literalnego brzmienie art. 10 ust. 1 u.t.z.t.h. mo¿na wyprowadziæ wnioski, ¿e ustawa zwalnia wierzyciela z obowi¹zku wezwania d³u¿nika do zap³aty, co przemawia za uznaniem, ¿e ekwiwalent 40 euro nale¿y siê automatycznie i wystarczy sam up³yw terminu p³atnoœci (co w niniejszej sprawie mia³o miejsce), aby wierzyciel móg³ ¿¹daæ tej kwoty.

Identycznie stanowisko zaj¹³ S¹d Apelacyjny w Krakowie w wyroku z dnia 12 maja 2016 r. I ACa 110/16:

„Zgodnie z art. 10 ustawy z 2013 r. o terminach zap³aty w transakcjach handlowych, bez wezwania wierzyciel uprawniony jest do ¿¹dania od d³u¿nika wy³¹cznie kwoty 40 euro (art. 10 ust. 1)".

W zwi¹zku z powy¿szym, wierzyciel winien wykazaæ przed s¹dem tylko fakt opóŸnienia w zap³acie aby roszczenie o zap³atê 40 Euro zosta³o uznane za zasadne. Przewidziane w art. 10 u.t.z.t.h. uprawnienie wierzyciela jest oderwane od spe³nienia przez niego dodatkowych warunków poza tym, ¿e spe³ni³ on swoje œwiadczenie oraz naby³ prawo do ¿¹dania odsetek. Jest to uprawnienie, które nie zale¿y od tego, czy wierzyciel poniós³ w konkretnej sytuacji jakikolwiek uszczerbek zwi¹zany z spe³nieniem przez d³u¿nika jego œwiadczenia z opóŸnieniem. O tym, ¿e powstanie tego uprawnienia nie jest zwi¹zane ze szkod¹ œwiadcz¹ przynajmniej dwie okolicznoœci. Ustawodawca wyraŸnie stwierdza, ¿e chodzi o rekompensatê, przy tym rozumian¹ nie jako wyrównanie konkretnego uszczerbku, który wierzyciel musi wykazaæ, ale jako zrycza³towan¹ rekompensatê za koszty, które musi on ponosiæ w zwi¹zku z odzyskiwaniem nale¿noœci.

Ponadto w art. 10 ust. 2 u.t.z.t.h. przewiduje siê, ¿e je¿eli wierzyciel poniesie wy¿sze koszty odzyskiwania nale¿noœci, przys³uguje mu w uzasadnionej wysokoœci, zwrot tej nadwy¿ki. Chocia¿ ustawa tego wprost nie przes¹dza, to przez uzasadnion¹ wysokoœæ nale¿y rozumieæ ró¿nicê pomiêdzy ca³kowitym kosztem jaki wierzyciel poniós³ w zwi¹zku z odzyskiwaniem nale¿noœci, a kwot¹ stanowi¹c¹ równowartoœæ 40 euro.

Mo¿liwoœci wy³¹czenia lub ograniczenia uprawnienia wierzyciela do uzyskania równowartoœci 40 euro przewidzianego w art. 10 ust. 1 u.t.z.t.h. nie sposób doszukiwaæ siê tak¿e w celu dla którego zosta³o ono ustanowione.

Celem tym jest sk³onienie d³u¿nika do zap³aty w terminach okreœlonych w ustawie oraz stanowi¹cej podstawê jej wprowadzenia do prawa polskiego, Dyrektywie 2011/7/UE. Skoro zaœ celem tej Dyrektywy jest zwalczanie opóŸnieñ w p³atnoœciach w transakcjach handlowych, to uprawnienie do ¿¹dania od d³u¿nika zrycza³towanego zwrotu kosztów odzyskiwania nale¿noœci, nale¿y postrzegaæ jako jeden ze œrodków s³u¿¹cych realizacji tego celu.

Podobnie jak obowi¹zek zap³aty odsetek nie jest zwi¹zany z koniecznoœci¹ wykazywania, ¿e wierzyciel poniós³ szkodê i ¿e niewykonanie œwiadczenia w terminie by³o spowodowane okolicznoœciami, za które d³u¿nik ponosi³ odpowiedzialnoœæ, tak¿e obowi¹zek zap³aty równowartoœci 40 euro nie jest zale¿ny od tych okolicznoœci. Celem jego wprowadzenia, podobnie jak celem ustalenia wzglêdnie krótkich terminów zap³aty, na co strony w umowach maj¹ tylko ograniczony wp³yw, by³o zwiêkszenie dolegliwoœci wobec d³u¿nika, który nie spe³nia œwiadczenia w terminie. Prawodawca unijny uzna³ bowiem, ¿e nale¿y wprowadziæ dodatkowe œrodki, które zapobiegaæ maj¹ negatywnemu wp³ywowi jaki opóŸnienia w p³atnoœciach powoduj¹ dla p³ynnoœci finansowej, a co za tym idzie finansów przedsiêbiorstw (podobnie: S¹d Najwy¿szy w uchwale z 11XII 2015 r., III CZP 94/15, Lex nr 1937939).

Naliczenie kwoty 40 Euro od ka¿dej niezap³aconej na rzecz wierzyciela faktury, jako mieszcz¹ce siê w granicach ustawy nie mo¿e byæ postrzegane jako jego nadu¿ycie prawa. Artyku³ 10 ustawy o terminach zap³aty w transakcjach handlowych stanowi implementacjê art. 6 Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/7/UE z dnia 16 lutego 2011 r. w sprawie zwalczania opóŸnieñ w p³atnoœciach w transakcjach handlowych (Dz.UE.L.2012.233.3). Celem dyrektywy, by³o m. in. zwalczanie opóŸnieñ w transakcjach miêdzy przedsiêbiorcami. Nie mo¿na zatem uznaæ d¹¿enia wierzyciela do skorzystania z uprawnienia, które przecie¿ co do zasady powstaje dopiero z chwil¹ opóŸnienia w zap³acie, za nadu¿ycie prawa, jako sprzeczne z jego spo³eczno – gospodarczym przeznaczeniem.

Uprawnienie wierzyciela do dochodzenia od d³u¿nika kwoty rekompensaty 40 Euro ulega przedawnieniu wed³ug zasad ogólnych.

Jak stwierdzi³ S¹d Okrêgowy w £odzi, XIII Wydzia³ Gospodarczy Odwo³awczy w Wyroku z dnia 03.04.2017 r., sygn. akt XIII Ga 130/17:

Jednoczeœnie podnieœæ nale¿y, ¿e termin przedawnienia roszczenia o rekompensatê z tytu³u kosztów odzyskiwania nale¿noœci nie zosta³ uregulowany w ustawie z dnia 08 marca 2013 roku o terminach zap³aty w transakcjach handlowych. A skoro tak, to zastosowanie znajdzie art. 118 k.c. okreœlaj¹cy trzyletni termin przedawnienia dla roszczeñ zwi¹zanych z prowadzeniem dzia³alnoœci gospodarczej [podkreœlenie w³asne]. Jak bowiem podkreœlono powy¿ej to w³aœnie ta cecha umów stanowi o ich podleganiu re¿imowi ustawy z dnia 08 marca 2013 roku.

Za powy¿szym stanowiskiem przemawia tak¿e zapewnienie pewnej spójnoœci dzia³ania ustawy, bez koniecznoœci ka¿dorazowego ustalania, z jakiego rodzaju umow¹ nazwan¹ mamy do czynienia, a co za tym idzie, jaki w³aœciwy dla niej termin przedawnienia nale¿y zastosowaæ do przedawnienia rekompensaty z tytu³u kosztów odzyskiwania nale¿noœci.

Niezale¿nie od powy¿szego wymaga podkreœlenia, ¿e w przypadku roszczenia o zap³atê równowartoœci kwoty 40 euro z art. 10 ust. 1 ustawy o u.t.z.t.h., ¿e Ÿród³em jego jest ustawa, zarówno, co do zasady, jak i co do wysokoœci, a nie umowa, co tak¿e przemawia przeciwko zastosowaniu w sprawie art. 554 k.c.

W literaturze podkreœla siê tak¿e, ¿e uregulowanie, zawarte w art. 554 k.c., ma charakter regulacji szczególnej, dlatego nie mo¿e podlegaæ wyk³adni rozszerzaj¹cej (patrz art. 554 KC red. Osajda 2017, wyd. 16/K. Ha³adyj, Legalis, art. 554 KC red. Kaczmarek-Templin 2014, wyd. 1/A. Grzesiok-Horosz; P. Horosz. Legalis). Przewa¿a tak¿e pogl¹d, ¿e dwuletni termin przedawnienia nie ma zastosowania do roszczeñ odszkodowawczych maj¹cych Ÿród³o w umowie sprzeda¿y, za czym przemawia literalna wyk³adnia art. 554 k.c. Regulacja w nim zawarta odnosi siê bowiem do roszczeñ „z tytu³u sprzeda¿y", a nie „z umowy sprzeda¿y" (patrz art. 554 KC T. II red. Gutowski 2016, wyd. 1/Habryn-Chojnacka, Legalis).

Maj¹c powy¿sze na uwadze, stwierdziæ nalezy, i¿ do okreœlenia terminu przedawnienia roszczenia z art. 10 ustawy o terminach zap³aty w transakcjach handlowych, jako roszczeñ zwi¹zanych z prowadzeniem dzia³alnoœci gospodarczej nale¿y stosowaæ trzyletni termin przedawnienia wynikaj¹cy z art. 118 k.c.

Football news:

Perez on Super League: It wasn't hard to convince Laporte. This is for the future of Barcelona
Perez on Super League: If we agree with UEFA, we will start in August. We can't wait a year
Cassano on the Super League: We need to kick Juventus, Milan and Inter out of Serie A. Let them play in their own league, let's see
Primitive gradients, letters with a stroke and a stop sign-this is how the design of the Super League looks
Perez on Ceferin's words about Agnelli: This is unacceptable. We do not want to see a president who insults others
Dani Alves: We will not allow the rich to deprive the little ones of the opportunity to dream big! Football changes people's lives
David Beckham: Football should exist for everyone, without fans it is nothing. We need tournaments based on sporting achievements