Poland

Prof. Gontarski: To nie Pol-exit, to UE-exit

Opinie

Fotorzepa/ Piotr Guzik

To nie Polska chce wyst¹piæ z Unii Europejskiej, to instytucje Unii opuszczaj¹ traktaty Unii i chc¹ decydowaæ pozatraktatowo o wymogach traktatowych.

Przekonamy siê o tym po lekturze trzech przepisów zawartych w s³ynnym projekcie rozporz¹dzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie ogólnego systemu warunkowoœci dla ochrony bud¿etu Unii z 6.11.2020 r., wynegocjowanego przez instytucje Unii (trilog: Parlament Europejski, Rada i Komisja Europejska).

Art. 2a ust. 1 lit. a: Do celów stosowania niniejszego rozporz¹dzenia w szczególnoœci nastêpuj¹ce elementy mog¹ [wyró¿nienia moje, W.G.] wskazywaæ na naruszenie zasad praworz¹dnoœci: zagro¿enie niezale¿noœci wymiaru sprawiedliwoœci.

Art. 3 ust. 1: Odpowiednie œrodki podejmuje siê, je¿eli zostanie ustalone, zgodnie z art. 5, ¿e naruszenia zasad praworz¹dnoœci w pañstwie cz³onkowskim wp³ywaj¹ lub istnieje powa¿ne ryzyko, ¿e wp³yn¹ na nale¿yte finansowe zarz¹dzanie bud¿etem UE lub ochronê interesów finansowych Unii w wystarczaj¹co bezpoœredni sposób.

Art. 3 ust. 2 lit. g: Do celów stosowania niniejszego rozporz¹dzenia naruszenia zasad praworz¹dnoœci dotycz¹ co najmniej jednego z nastêpuj¹cych punktów: inne sytuacje [nie musz¹ dotyczyæ zachowañ pañstw cz³onkowskich – przyp. mój, W.G.] lub zachowania w³adz pañstw cz³onkowskich maj¹ce wp³yw na nale¿yte zarz¹dzanie finansami z bud¿etu Unii lub na ochronê interesów finansowych Unii.

Wyró¿nione (wyboldowane) fragmenty przepisów projektu z 6.11.2020 r. powtarzaj¹ konstrukcje normatywne zawarte w pierwotnym projekcie rozporz¹dzenia, 2.5.2018 r. W pierwotnym projekcie jako kryterium (przes³anka materialna) wyp³aty funduszy unijnych przyjêto „praworz¹dnoœæ" (angielska wersja jêzykowa pos³uguje siê pojêciem „the rule of law") definiowan¹ w oparciu o wszystkie wartoœci zawarte w art. 2 Traktatu o UE (art. 2 lit. a pierwotnie projektowanego przez Komisjê rozporz¹dzenia). Konkluzje Rady Europejskiej z 21.07.2020 r. (EUCO 10/20) przyjê³y szersze kryterium w postaci „ogólnych zasad zawartych w Traktatach Unii", a „w szczególnoœci wartoœci zapisanych w art. 2 TUE" (akapit pierwszy pkt A24 konkluzji). Natomiast teraz, wed³ug analizowanego projektu z 6.11.2020 r., poprawiaj¹cego projekt pierwotny (kontynuacja prac legislacyjnych), Komisja przy inicjowaniu wstrzymywaniu wyp³aty funduszy unijnych (co zatwierdzaæ ma Rada z³o¿ona ministrów UE wiêkszoœci¹ kwalifikowan¹), nie bêdzie ju¿ potrzebowa³a traktatów Unii z ich zasadami ogólnymi. Wystarcz¹, uznane przez Komisjê za donios³e, jakiekolwiek ang. „other situations" / „inne sytuacje", które zosta³y sformu³owane w formie alternatywnej wobec „zachowañ w³adz pañstw cz³onkowskich maj¹cych wp³yw na nale¿yte zarz¹dzanie finansami z bud¿etu Unii lub na ochronê interesów finansowych Unii" (art. 3 ust. 2 lit. g) – ma to byæ to¿same (automatyzm) z naruszeniem zasady praworz¹dnoœci („breaches of the principles of the rule of law" – art. 3 ust. 2 in pr.). Przes³anki „other situations or conducts" nie zawiera³ pierwotny projekt. W konsekwencji teraz do zawieszenia unijnych p³atnoœci (art. 4 i art. 5) wystarczyæ maj¹ uznane przez Komisjê (dyskrecjonalnoœæ) przes³anki zawieraj¹ce siê w katalogu zupe³nie otwartym, okreœlonym jako „other situations" (po tym, jak zgodzi siê na to Rada kwalifikowan¹ wiêkszoœci¹).

Niezale¿nie od tego (od „other situations"), w myœl prawa traktatowego (art. 7 Traktatu o UE) sankcje, w tym wstrzymanie wyp³aty funduszy unijnych, z tytu³u naruszenia praworz¹dnoœci mog¹ byæ wymierzone pañstwom cz³onkowskim przez Radê stanowi¹c¹ wiêkszoœci¹ kwalifikowan¹ (ust. 3 art. 7 TUE), tak jak przewiduje analizowany projekt rozporz¹dzenia, ale nie wtedy, gdy istnieje samo ryzyko naruszenia praworz¹dnoœci, lecz naruszenie to musi nast¹piæ – to po pierwsze (ust. 2 art. 7); po drugie naruszenie to ma byæ „powa¿ne i sta³e" (ust. 2 art. 7); po trzecie, podmiotem uprawnionym do stwierdzenia tego naruszenia jest Rada Europejska stanowi¹ca jednomyœlnie (ust. 2 art. 7), czyli szczyt unijny (prezydenci lub premierzy), a nie ministrowie pañstw cz³onkowskich.

Analizowany projekt odpowiada jedynie przepisowi zawartemu w ust. 3 art. 7 TUE, natomiast nie spe³nia wszystkich trzech wymogów traktatowych z ust. 2 art. 7 TUE. Oznacza to oczywiste (widoczne go³ym okiem) i ra¿¹ce (istotne) naruszenie prawa traktatowego poprzez jego zmianê w drodze innej ni¿ traktatowa. Dlatego S³u¿ba Prawny Rady i Trybuna³ Obrachunkowy w opiniach, wydanych do pierwotnego projektu rozporz¹dzenia, zwraca³y wagê na niezgodnoœæ projektowanych przepisów z prawem traktatowym.

Do tej pory by³o wiadomo, ¿e w Unii „panami traktatów" s¹ pañstwa cz³onkowskie, a Komisja jest „stra¿nikiem traktatów". Teraz Komisja ma staæ siê panem „sytuacji".

Autor jest prof. nadzw. dr hab. nauk prawnych, adwokatem

Football news:

Flick on Bayern: Our goal is to stay on top
Goalkeeper Alcoyano has 10 saves in the match with Real Madrid. Most of all in the season among the rivals of Madrid
De Bruyne has a suspected muscle injury. He was replaced in the game against Villa
In Spanish for 70 years there is a phraseology about Alcoyano. It's about an outsider who does not give up until the last
Andrea Pirlo: Criticism is inevitable when you are suddenly appointed Juve coach, but the results will say everything for me
Zidane on relegation from the 3rd League club: It's not a shame, let's not go crazy. Real Madrid wants to win, sometimes it doesn't come out
Real Madrid were eliminated from the Spanish Cup for the fifth time by a team from the 3rd league