Poland

Odporności można pomóc

Diagnostyka i terapie

W syntezie witaminy D pomagaj¹ promienie s³oneczne

shutterstock

Pandemia wymaga specjalnej diety bogatej w sk³adniki wzmacniaj¹ce organizm – mówi dr biologii Ewa Puk.

Mówi siê, ¿e na przyk³ad witamina D wzmacnia odpornoœæ organizmu i mo¿e uchroniæ przed zaka¿eniem.

Klasyczn¹ funkcj¹ cholekalcyferolu, czyli witaminy D, w organizmie jest mineralizacja koœci – u dzieci zapobieganie krzywicy, a u doros³ych osteoporozie, co jest szczególnie wa¿ne w przypadku kobiet po menopauzie. Podstawowym i najlepiej opisanym mechanizmem dzia³ania cholekalcyferolu jest bowiem regulacja gospodarki wapniowo-fosforanowej w organizmie. Od dawna wiadomo, ¿e witamina D nasila wch³anianie wapnia i fosforu w jelitach oraz reguluje ich stê¿enie we krwi. W ostatnim dziesiêcioleciu zwraca siê uwagê, ¿e wp³ywa ona istotnie na prawid³owe funkcjonowanie ca³ego organizmu. Badania wykaza³y, ¿e receptory, na które oddzia³uje, znajduj¹ siê nie tylko w tkance kostnej, ale tak¿e w w¹trobie, nerkach, miêœniach, sercu, w mózgu czy w komórkach uk³adu odpornoœciowego. Z powodu szerokiego zakresu dzia³ania uwa¿a siê, ¿e witamina D pe³ni rolê nie tylko witaminy, ale hormonu. Badania pokaza³y, ¿e jej niedobór mo¿e powodowaæ zaburzenia glikemii, podatnoœæ na infekcje, zwiêkszone ryzyko chorób serca i naczyñ czy te¿ autoimmunologicznych. Czêsty niedobór witaminy D towarzyszy cierpi¹cym na choroby sercowo-naczyniowe – mia¿d¿ycê, chorobê niedokrwienn¹ serca - i chorym na cukrzycê typu II. Ale odpowiada równie¿ za os³abienie odpornoœci organizmu, a tak¿e przebieg chorób psychicznych.

Brak witaminy D wp³ywa na zdrowie psychiczne?

Jej silny niedobór koreluje z nasileniem depresji. Udowodniono, ¿e im wy¿szy poziom witaminy D we krwi i im bardziej ten poziom jest wyrównany, tym przebieg depresji jest l¿ejszy, a sk³onnoœæ do niej mniejsza. Ale niedobór cholekalcyferolu mo¿e tak¿e zwiêkszaæ nasilenie i czêstoœæ chorób uk³adu oddechowego i dlatego w³aœciwe jest jej uzupe³nianie w okresie jesienno-zimowym, kiedy jesteœmy bardziej nara¿eni na zmienne warunki atmosferyczne, a ryzyko infekcji roœnie.

Teraz zmagamy siê ze szczególnym ryzykiem infekcji pod postaci¹ wirusa SARS-CoV-2. Czy zbadano wp³yw witaminy D na to konkretne zachorowanie?

W niezale¿nych badaniach prowadzonych w ró¿nych krajach zaobserwowano zale¿noœæ miêdzy pozytywnym wynikiem zachorowania na Covid-19 i poziomem witaminy D. Im ten poziom by³ ni¿szy, tym wiêkszy by³ odsetek pacjentów, u których wykrywano infekcje. W grupie pacjentów z niskim poziomem witaminy D obserwowano wiêksze nasilenie objawów choroby. Wniosek z tego, ¿e prawid³owy poziom witaminy D mo¿e zmniejszaæ ryzyko zaka¿enia i nasilenie objawów choroby. Najskuteczniejsze jest, oczywiœcie, szczepienie, jednak¿e nie wszyscy mamy mo¿liwoœæ siê zaszczepiæ. Tymczasem uzupe³nianie witaminy D w organizmie jest bardzo proste i mo¿e byæ obecnie filarem odpornoœci.

Jak szybko uzupe³niæ poziom witaminy D?

Nazwa „witamina D" odnosi siê do ca³ej grupy zwi¹zków o tym samym pochodzeniu i dzia³aniu. Nazywamy tak zarówno zwi¹zki wystêpuj¹ce we krwi: 25(OH)D, czyli kalcyfediol, 1.25(OH)2D, czyli kalcytriol, oraz dwie substancje, z których one powstaj¹, czyli ergokalcyferol (tzw. witamina D2) oraz cholekalcyferol (tzw. witamina D3). Cholekalcyferol jest substancj¹ najczêœciej stosowan¹ w uzupe³nianiu niedoboru witaminy D w organizmie. Sam cholekalcyferol nie wp³ywa na funkcjonowanie organizmu. Dopiero w organizmie przekszta³cany jest w postaæ aktywn¹ biologicznie. Warto pamiêtaæ, aby przyjmowane preparaty z witamin¹ D by³y produktami wysokiej jakoœci, takimi s¹ leki, których jakoœæ wytwarzania oraz u¿ycie surowców, spe³niaj¹cych restrykcyjne wymagania, zapewniaj¹ skutecznoœæ i bezpieczeñstwo stosowania. Mo¿na wówczas mieæ pewnoœæ, ¿e zadzia³aj¹.

Cholekalcyferol podnosi poziom witaminy D w organizmie, ale proces ten wymaga d³u¿szego czasu i stosowania wysokich dawek. W przypadku osób starszych czy u osób z chorobami uk³adu pokarmowego mo¿e okazaæ siê niemo¿liwe osi¹gniêcie prawid³owego poziomu witaminy D poprzez stosowanie cholekalcyferolu. Rozwi¹zaniem jest stosowanie prekursora witaminy D – kalcyfediolu, który sprzedawany jest na receptê. Kalcyfediol szybko wyrównuje niedobory witaminy D w organizmie.

W Polsce jest on ma³o znany, ale w krajach Europy Zachodniej, takich jak Niemcy czy Hiszpania, stosowany jest ju¿ od 40 lat. Badania przeprowadzone w Hiszpanii pokaza³y, ¿e pacjenci zaka¿eni koronawirusem SARS-CoV-2 i z objawami zapalenia p³uc, którzy stosowali kalcyfediol w postaci kapsu³ek, chorobê przechodzili du¿o ³agodniej. Z kolei wœród tych, którzy go nie przyjmowali, by³o wiêcej przypadków œmiertelnych.

O koniecznoœci uzupe³niania witaminy D mówi³o siê ju¿ przed pandemi¹. Polacy maj¹ jej za ma³o?

¯yjemy w kraju, w którym nas³onecznienie jest niewielkie, a deficyt witaminy D doœæ znaczny. Ale to nie tylko problem Polski. Mówi siê o pandemii braku witaminy D na ca³ym globie – z niedoborem witaminy D ¿yje oko³o 88 proc. ludzi na œwiecie, a w Europie od 80 do 90 proc. Jest on znaczny nawet u mieszkañców Europy Po³udniowej, gdzie dni s³onecznych jest znacznie wiêcej. Deficyt u Polaków oceniany jest na 85 proc., podczas gdy u Hiszpanów powy¿ej 65. roku ¿ycia wynosi on ponad 80 proc.

(u m³odszych przekracza 40 proc.). Wynika to z tego, ¿e gdy w Hiszpanii jest gor¹co, ludzie izoluj¹ siê od s³oñca. Unikanie ekspozycji i wysoka temperatura na zewn¹trz powoduj¹, ¿e ich skóra nie przyjmuje odpowiednich iloœci witaminy D. A ¿eby s³oñce pomog³o w syntezie witaminy D i nie trzeba by³o jej suplementowaæ, od maja do wrzeœnia w godz. 10–15 trzeba co najmniej 15 minut spêdzaæ na s³oñcu, ods³aniaj¹c co najmniej 18 proc. cia³a – ca³e plecy lub ca³e nogi. W Polsce jest to niemo¿liwe, bo okres nas³onecznienia jest krótki, a promienie UV-B nie przedostaj¹ siê przez filtry, chmury, zanieczyszczenie powietrza, mg³ê czy pochmurn¹ pogodê, i w skórze nie zachodzi synteza skórnej witaminy D.

Jakie s¹ rekomendowane dawki witaminy D?

To zale¿y od wieku i masy cia³a. Noworodki i niemowlêta do szóstego miesi¹ca ¿ycia powinny przyjmowaæ 400 IU dziennie, miêdzy 6. a 12. miesi¹cem ¿ycia 400–600 IU dziennie, dzieci od roku do 10 lat 600–1000 IU dziennie, nastolatki w wieku 11–18 lat, doroœli od 19 do 65 lat oraz seniorzy 65–75 lat 800–2000 IU dziennie, starsi seniorzy powy¿ej 75. roku ¿ycia 2000–4000 IU dziennie, kobiety w ci¹¿y i karmi¹ce piersi¹ powy¿ej 2000 IU dziennie, a dzieci powy¿ej 90. percentyla i doroœli o BMI powy¿ej 30 kg na m2 dawkê dwukrotnie wiêksz¹ od standardowo rekomendowanej.

Football news:

Cavani's goal to Tottenham was cancelled out after VAR due to McTominay's go-ahead
Lingard scored 8 goals in the Premier League season, repeating his personal best
Antonio Conte: Inter have grown a lot in all aspects in two seasons
Vazquez will miss the rest of Real Madrid's season. He has a sprained cruciate ligament
Mesut Ozil: Real Madrid are the favourites for the La Liga title. Benzema - the best striker of the championship
Bixant Lizarazu: Benzema is one of the best players in the history of French football
A cautious line-up hurt Barca in the first half and forced them to go all-in. Second half = fun