Poland

Jessica Hausner: Szczęście Frankensteina

Film

Emily Beecham (Alice) i Ben Whishaw (Chris)

mat. pras.

Jessica Hausner o filmie „Kwiat szczêœcia" z Emily Beecham, laureatk¹ Z³otej Palmy w Cannes w 2019 roku.

G³ówna bohaterka pani filmu wyhodowa³a kwiat, którego woñ wywo³uje w ludziach poczucie szczêœcia. Dojdziemy do tego?

Kocham science fiction, ale „Kwiat szczêœcia” nie jest dystopi¹. Raczej bajk¹. Mo¿na by tê opowieœæ wyposa¿yæ w tradycyjne dla tego gatunku rekwizyty: wtedy by³oby to pewnie jab³ko, którym w³ada³aby wiedŸma. Jednak wola³am coœ bardziej realistycznego. St¹d wziê³a siê naukowczyni hoduj¹ca kwiaty. Stara³am siê jednak, by moja bajka by³a maksymalnie realistyczna. A czy rzeczywistoœæ j¹ dogoni? Niewykluczone.

Dziêki naukowcom?

Nauka sta³a siê dzisiaj rodzajem religii. Kiedyœ ksiê¿a mówili nam, co jest dobre, a co z³e. Potem czasem robili to intelektualiœci albo artyœci. Dziœ w tê rolê weszli naukowcy, bo maj¹ dostêp do informacji, a czasem te¿ do œrodków, które mog¹ modyfikowaæ œwiat i ludzi. Tylko czy zawsze w dobr¹ stronê? Myœlê, ¿e za bardzo dziœ wierzymy w si³ê nauki.

Nie osadzi³a pani filmu w konkretnym miejscu i czasie.

Chcia³am, ¿eby zabrzmia³ jak bajka ponadczasowa, a jednoczeœnie realistyczna. Dlatego przez wiele miesiêcy rozmawia³am z neurologami, genetykami, czyta³am artyku³y o eksperymentach z pogranicza medycyny i socjotechniki. Jak zawsze stara³am siê maksymalnie dobrze poznaæ œwiat, o którym opowiada³am. A potem doda³am do tego trochê w³asnej niezgody i ironii.

Sportretowa³a pani kobietê, która tworzy coœ w rodzaju wspó³czesnego Frankensteina.

W³aœnie ta idea intrygowa³a mnie najbardziej. Zw³aszcza ¿e tak¹ konstrukcj¹ staje siê nie tylko kwiat. Pierwsz¹ wyhodowan¹ przez siebie roœlinê moja bohaterka, wbrew przepisom, daruje synowi i nastolatek pod wp³ywem zapachu kwiatu zamienia siê w kolejnego Frankensteina. Niebezpiecznie jest manipulowaæ ludzkimi uczuciami.

W pewnym momencie Alice przyznaje: „Nie mogê kontrolowaæ wszystkiego”.

Ale tak naprawdê chce to robiæ. Sama jestem do niej pod tym wzglêdem podobna. Tyle ¿e najczêœciej mi siê nie udaje. Jak zreszt¹ wiêkszoœci ludzi. Historia pokaza³a, ¿e nawet buntownicy trac¹ kiedyœ si³ê. Jak hippisi, bo wielu z nich po okresie rewolty za³o¿y³o garnitury i objê³o stanowiska w komercyjnych instytucjach. W swoich filmach nie udajê, ¿e jesteœmy wolni. Przypominam, ¿e najczêœciej gramy role, które narzuci³o nam spo³eczeñstwo. Do niego dopasowujemy sposób myœlenia i zachowania. A dziœ w zachodnim œwiecie trzeba byæ szczêœliwym. Szczêœcie sta³o siê niemal obowi¹zkowe.

Wartoœæ pojêcia „szczêœcie” dewaluuje siê?

Tak. Na pytanie „Co s³ychaæ?” nie wypada odpowiedzieæ inaczej ni¿ „Wszystko œwietnie”. Rzadko zdarza siê spotkaæ cz³owieka, który przyzna siê do pora¿ki czy z³ego dnia. Na Instagramie wszyscy s¹ uœmiechniêci, pij¹ wino z przyjació³mi, wygrzewaj¹ siê na s³oñcu na rajskich wyspach, odbieraj¹ nagrody, chwal¹ siê dzieæmi i wnukami albo przynajmniej nowym wystrojem mieszkania. Z reklam atakuj¹ nas piêknoœci, które je¿d¿¹ „najlepszymi samochodami”, albo przystojni mê¿czyŸni pij¹cy „najlepsze piwo”. Têsknota za szczêœciem przybiera dziwne formy.

Jakie?

Na pewno zak³amane. Mój syn uczy siê w szkole, jak prezentowaæ samego siebie w internecie. Rozumiem. Ale to œwiadczy o tym, jak bardzo zmieni³ siê ostatnio œwiat. Twój medialny, starannie tworzony wizerunek jest wa¿niejszy od tego, kim jesteœ naprawdê. Te uœmiechy i opowieœci o sukcesach rodz¹ poczucie, ¿e tak byæ musi. ¯e to norma: trzeba byæ piêknym, m³odym i koniecznie szczêœliwym. A ¿ycie ma ró¿ne kolory.

Krytycy czêsto porównuj¹ pani¹ z wybitnym austriackim re¿yserem Michaelem Haneke.

Haneke jest wielkim artyst¹, ale mam tych porównañ doœæ. Przez 25 lat pracy stara³am siê wytworzyæ w³asny styl.

I dlatego doda³a pani do filmu doœwiadczenia kobiety, która stara siê pogodziæ dwie role: pracoholiczki i matki?

Ma pani racjê. To tak¿e mój problem. Nie³atwo mi ró¿ne sfery ¿ycia ze sob¹ pogodziæ. Ale kiedyœ by³o mi jeszcze trudniej jako kobiecie. Dziœ po sukcesach ruchu #MeToo zmieni³a siê œwiadomoœæ publicznoœci oraz nastawienie wielu ludzi w bran¿y. Ale kiedy robi siê film, myœli siê o nim bezustannie. Nie ma fajrantu o godzinie ósmej.

Manipulacje wymykaj¹ siê spod kontroli

Austriaczka Jessica Hausner w swoim najg³oœniejszym filmie „Lourdes" opowiada³a o cudzie i potrzebie wiary.


Do nakrêcenia „Szalonej mi³oœci" zainspirowa³a j¹ historia poety Heinricha von Kleista, który w 1811 r. pope³ni³ samobójstwo razem z przyjació³k¹, Henriett¹ Vogel.


W „Kwiecie szczêœcia" przygl¹da siê œwiatu, w którym mo¿na wszystko naukowo modyfikowaæ. Œwiatu za wszelk¹ cenê d¹¿¹cemu do szczêœcia. Alice, grana przez Emily Beecham, wyhodowa³a zmodyfikowany genetycznie kwiat, którego woñ ma czyniæ ludzi szczêœliwymi. Pierwszy okaz nielegalnie podarowa³a synkowi, którego sama wychowuje. ¯ycie cz³owieka i roœliny wymykaj¹ siê spod kontroli, co w czasie ataku wirusa nabiera nowych znaczeñ. Ale wa¿ny jest te¿ œwiat emocji: nie mo¿na nimi bezkarnie manipulowaæ.


Barbara Hollender

Football news:

ISCO agent: he wants to try to play in another League
Roberto De Derbi is the new Serie A coaching star. His Sassuolo is the best control team in Italy, but it lacks improvisation
Wayne Rooney: Chelsea and Mourinho wanted to sign me, there were also Real Madrid and Barcelona
Eriksen can go to Real Madrid, ISCO-to Inter as part of the exchange (Sky)
Beckham returned to the cover of FIFA 23 years later. For this, he will get more than paid in real PSG
Barcelona transferred a 5 million Euro bonus to Borussia for Dembele's transfer. Catalans have already paid more than 130 million
Ramos and Benzema out of Real Madrid's bid for the Champions League match with Inter