Poland

Gontarski: Polskie weto budżetu UE obowiązkiem etycznym

Opinie

Fotorzepa / Jerzy Dudek

Pañstwo cz³onkowskie nie mo¿e zawetowaæ rozporz¹dzenia o praworz¹dnoœci, ale np. polski parlament i Prezydent RP mog¹ zawetowaæ decyzjê o zasobach w³asnych Unii konieczn¹ do ustanowienia funduszu odbudowy.

Polska zaakceptowa³a nowy bud¿et unijny, w tym nowy fundusz odbudowy, podczas posiedzenia Rady Europejskiej w lipcu br. i dlatego teraz na wetowanie jest za póŸno. Tak¹ wypowiedŸ z dwóch wzglêdów trzeba odrzuciæ:

1. Wzgl¹d prawny – ustalenia Rady Europejskiej maj¹ charakter impulsu politycznego i nie s¹ prawnie wi¹¿¹ce (art. 15 ust. 1 Traktatu o UE), o czym przekona³a siê Polska skar¿¹c siê do TSUE na to, ¿e instytucje unijne naruszaj¹c zasadê lojalnej wspó³pracy wyda³y prawo wbrew poprzednim konkluzjom Rady Europejskiej (wyrok TS z 21.06.2018 r., Polska/Parlament i Rada, C?5/16, pkt 86).

2. Wzglêdy etyczne, a konkretnie wspomniana zasada lojalnoœci – w etyce obowi¹zuje zasada „czystych r¹k", np. jeœli jesteœ nielojalny, to swoim postêpowaniem zwalniasz drug¹ stronê od lojalnoœci. Podczas lipcowego szczytu unijnego ustalono, ¿e Rada Europejska wróci do projektowanego rozporz¹dzenia uzale¿niaj¹cego wyp³atê funduszy unijnych od szeroko ujmowanej praworz¹dnoœci. W zesz³ym tygodniu Rad (nie myliæ z Rad¹ Europejsk¹), przy sprzeciwie Polski i Wêgier, przyjê³a rozporz¹dzenie stanowi¹ce, ¿e ta sama Rada te¿ wiêkszoœci¹ kwalifikowan¹ bêdzie rozstrzyga³a, czy w danym pañstwie przestrzega siê praworz¹dnoœci i od tego ma byæ uzale¿niona wyp³ata funduszy z unijnego bud¿etu. Jednoczeœnie przedstawiciele instytucji unijnych twierdz¹, ¿e Rada Europejska nie wróci do negocjowania rozporz¹dzenia o praworz¹dnoœci.

Pañstwo cz³onkowskie nie mo¿e zawetowaæ rozporz¹dzenia o praworz¹dnoœci, ale np. polski parlament i Prezydent RP mog¹ zawetowaæ decyzjê o zasobach w³asnych Unii (ratyfikacja, art. 311 Traktatu o funkcjonowaniu UE) konieczn¹ do ustanowienia funduszu odbudowy, zaœ polski minister podczas posiedzenia Rady mo¿e zawetowaæ rozporz¹dzenie implementuj¹ce tê decyzjê (art. 312 TFUE) – jeœli inne rozporz¹dzenie, to o praworz¹dnoœci, nie zostanie doprowadzone do zgodnoœci z prawem traktatowym. Jednak w najbli¿szych miesi¹cach przedsiêbiorca hiszpañski, w³oski czy portugalski nie otrzyma ani eurocenta z projektowanego funduszu odbudowy bez wzglêdu na to, czy Polska cokolwiek zawetuje. Czasoch³onne s¹ wymogi konstytucyjne pañstw cz³onkowskich dotycz¹ce ratyfikacji, np. obowi¹zuj¹ca decyzja o zasobach w³asnych wesz³a w ¿ycie dopiero 1.10.2016 r., z dat¹ wsteczn¹ od 1.01.2014 r., chocia¿ Polska dokona³a ratyfikacji ustaw¹ z 9.04.2015 r. (Dz.U. poz. 764).

W³oska, hiszpañska i portugalska opinie publiczne ju¿ s¹ napuszczane na Polskê pod has³em: Z powodu zapowiedzianego polskiego weta fundusz odbudowy nie wejdzie w ¿ycie od nowego roku. I to jest dopiero brak uczciwoœci w debacie, zw³aszcza ¿e przyjête przez Radê rozporz¹dzenie o praworz¹dnoœci (jeszcze musi trafiæ do Parlamentu Europejskiego bêd¹cego drugim wspó³prawodawc¹) jako prawo wtórne wzglêdem traktatowego jest niezgodne z opini¹ S³u¿by Prawnej tej¿e Rady (z 25.10.2018 r., Doc. ST 13593/18) – wstrzymanie wyp³aty funduszy unijnych pañstwu cz³onkowskiemu ze wzglêdu na praworz¹dnoœæ jest mo¿liwe wtedy, gdyby Rada Europejska jednomyœlnie stwierdzi „powa¿ne i sta³e naruszenie wartoœci" praworz¹dnoœci (art. 7 ust. 3 TUE), a nie wiêkszoœci¹ kwalifikowan¹ Rady.

Przejawem nielojalnoœci jest te¿ zapowiedŸ premiera Holandii przyjêcia funduszu odbudowy z wy³¹czeniem Polski i Wêgier, w ramach wzmocnionej wspó³pracy. Mo¿liwa jest taka wspó³praca co najmniej dziewiêciu pañstw cz³onkowskich (art. 20 ust. 2 TUE), ale w zakresie kompetencji wy³¹cznych Unii (art. 20 ust. 1 TUE), a przyjêcie instrumentu odbudowy ma odbywaæ siê poprzez zaci¹gniêcie przez Komisjê po¿yczek na rynkach kapita³owych (uwspólnotowienie d³ugu), co nie nale¿y do kompetencji Unii (art. 311 TFU). Przyjêcie instrumentu odbudowy przez czêœæ pañstw wykluczaj¹ tak¿e inne przepisy, np. wspó³praca ta nie mo¿e naruszaæ rynku wewnêtrznego ani spójnoœci gospodarczej, spo³ecznej i terytorialnej (art. 326 TFUE). Takie regulacje przeciwdzia³aæ maj¹ temu, aby wzmocniona wspó³praca nie doprowadzi³a do powstania „klubu bogaczy", fr. „club de riches" (E. Philippart, Un nouveau mécanisme de coopération renforcée pour l'Union européenne élargie, Notre Europe. Etudes et Recherches 2003, 22). Przedsiêbiorcy z pañstw uczestnicz¹cych w funduszu odbudowy, dofinansowani œrodkami finansowymi z tego funduszu, dzia³aliby na tym samym rynku unijnym, co przedsiêbiorcy z pañstw nieuczestnicz¹cych w tym funduszu, a wiêc nie dysponuj¹cy dostêpem do tych œrodków.

Niezgodne z prawem traktatowym blokowanie przez Radê wyp³aty funduszy pod zarzutem braku praworz¹dnoœci mog³oby przynieœæ taki sam skutek rynkowy, jak niezgodna z tym¿e prawem wzmocniona wspó³praca. Prawodawca unijny udziela odpowiedzi na pytanie, czego powinno dotyczyæ rozporz¹dzenie o wstrzymaniu przez Radê wyp³aty funduszy – art. 325 ust. 1 in pr. TFUE (Unia i pañstwa cz³onkowskie zwalczaj¹ nadu¿ycia finansowe i wszelkie inne dzia³ania nielegalne naruszaj¹ce interesy finansowe Unii).

Autor jest prof. nadzw. dr. hab. nauk prawnych, adwokatem – by³ pe³nomocnikiem RP przed TSUE

Football news:

Arteta on Ozil: It is always sad when such a figure leaves
Alabai will move to Real Madrid in the summer. The contract for 4 years is agreed, the salary is about 11 million euros (Marca)
Stefano Pioli: We will look at the table in April. For Milan, every match is the most important
Zlatan Ibrahimovic: Together with Mandzukic, we will scare the opponents of Milan. He signed a contract
Milan scored 43 points in 18 rounds - the best result since the 2003-04 season. Then the club became the champion
Aubameyang scored a double in a Premier League match for the first time in the season. Parti's first assist for Arsenal
Chelsea want to buy Holand in the summer and are ready to break their transfer record (The Athletic)