Poland

Germanofil Władysław Studnicki rozpala emocje po śmierci

W³adys³aw Studnicki

W³adys³aw Studnicki (1867–1953)

NAC

Czêœæ prawicy promuje dawnego proniemieckiego publicystê. Inna czêœæ prawicy oburzona.

„Przywróæmy Studnickiego Polsce" – brzmi tytu³ najnowszej akcji „Nowej Konfederacji", portalu i miesiêcznika, w którym publikuje wielu prawicowych autorów. Wydaje ona ksi¹¿kê W³adys³awa Studnickiego „Polska za lini¹ Curzona" i namawia internautów do wp³at, by uzbieraæ œrodki na jej promocjê. Nie kryje, ¿e prawdziwym celem jest wyci¹gniêcie Studnickiego z zapomnienia, a to nie pierwszy podobny przypadek. Czêœæ prawicowych historyków i publicystów od kilku miesiêcy intensywnie promuje tê postaæ.

Zaczê³o siê we wrzeœniu, gdy ukaza³a siê ksi¹¿ka o Studnickim „Germanofil" publicysty historycznego Piotra Zychowicza. Z kolei w po³owie listopada kilka postaci kojarzonych z prawic¹ poinformowa³o, ¿e odnowi³o grób Studnickiego w Londynie. Wœród nich znów by³ Zychowicz, ale te¿ m.in. prof. S³awomir Cenckiewicz, szef Wojskowego Biura Historycznego i cz³onek Kolegium IPN. Renowacji towarzyszy³a deklaracja, ¿e trzeba upomnieæ siê o „nale¿ne miejsce Studnickiego w historii Polski".

Badacz ruchów prawicowych prof. Rafa³ Pankowski z Collegium Civitas i Stowarzyszenia Nigdy Wiêcej mówi, ¿e rozmach w promowaniu Studnickiego jest zaskakuj¹cy. – W ostatnich latach zdarza³y siê próby eksponowania zapomnianych postaci historycznych. Jednak najczêœciej dotyczy³o to bohaterów walki zbrojnej z okupantami, a tym razem siêga siê po postaæ wzbudzaj¹c¹ uzasadnione kontrowersje – mówi.

Polityczny prorok?

Kim by³ Studnicki? Publicyst¹ dzia³aj¹cym na przestrzeni obu wojen i II RP, znanym z proniemieckich pogl¹dów. Nie porzuci³ ich z dojœciem do w³adzy nazistów, np. w 1936 roku wzi¹³ udzia³ w kongresie NSDAP w Norymberdze. Po wybuchu II wojny œwiatowej by³ czo³owym orêdownikiem walki Wojska Polskiego u boku Wehrmachtu. W 1940 roku spotka³ siê nawet z Goebbelsem, usi³uj¹c sk³oniæ go do z³agodzenia okupacyjnego terroru w Polsce.

Najnowsi promotorzy Studnickiego uwa¿aj¹ go za politycznego proroka, który przewidzia³ klêskê z Niemcami, najazd Sowietów, zdradê aliantów i mia³ odwagê podawaæ niepoprawne politycznie recepty.

Problem w tym, ¿e znaczna czêœæ badaczy zupe³nie inaczej ocenia tê postaæ. Np. ceniony na prawicy prof. Adam Wielomski powiedzia³ w 2019 roku, ¿e Studnicki nie zosta³ skazany na karê œmierci przez pañstwo podziemne tylko dlatego, ¿e „uwa¿ano go za wariata". Drwi³ te¿ z uwiêzienia przez Niemców na Pawiaku, które obroñcy Studnickiego uwa¿aj¹ za probierz jego niez³omnoœci. Zdaniem Wielomskiego Studnicki by³ trzymany w dobrych warunkach i „móg³ wychodziæ".

Ostre podzia³y

Dlatego najnowsze inicjatywy dotycz¹ce Studnickiego budz¹ podzia³y. Po renowacji grobu historyk prof. Marek Kornat powiedzia³ w „Polska Times", ¿e Studnicki nie rozumia³ niemieckiego totalitaryzmu, a osoby, które stawiaj¹ go „w roli niedosz³ego zbawcy ojczyzny", dzia³aj¹ „na wzór sekty", a ich celem jest „pozbawienie nas dumy z II Rzeczypospolitej". Doda³, ¿e w¹tpi, czy s¹ „historykami, chocia¿ siê za nich podaj¹".

Ta wypowiedŸ spowodowa³a gwa³town¹ wymianê zdañ miêdzy Cenckiewiczem a Kornatem w mediach spo³ecznoœciowych. Na inicjatywê „Nowej Konfederacji" ostro zareagowa³ z kolei Piotr Gursztyn, dyrektor biura programowego TVP i by³y szef TVP Historia. „Rzekomo prawicowe œrodowisko chce przywracaæ Polsce zdrajcê, który ju¿ 14 IX 1939 roku oferowa³ siê Niemcom, ¿e chce wejœæ do rz¹du kolaboracyjnego. A w marcu 1945 roku proponowa³ Himmlerowi, aby z polskich wiêŸniów niemieckich obozów koncentracyjnych utworzyæ kolaboracyjne oddzia³y u boku Wehrmachtu" – napisa³ na Twitterze.

Prezes „Nowej Konfederacji" Bart³omiej Radziejewski zapewnia „Rzeczpospolit¹", ¿e jego œrodowisko „nie promuje Studnickiego jednostronnie". – To by³ wielki polski patriota i wybitny umys³, który nieporównywalnie trafniej ni¿ ówczesne kierownictwo pañstwa ocenia³ przed II wojn¹ sytuacjê miêdzynarodow¹ i przewidywa³ jej rozwój. Mo¿na siê nie zgadzaæ, nie wypada nie znaæ.

– Mam wra¿enie, ¿e opinie o tym, i¿ trzeba by³o iœæ pod rêkê z Hitlerem, by³yby nie do pomyœlenia jeszcze kilka lat temu. Wtedy ¿y³o jeszcze sporo kombatantów, z którymi trzeba by siê skonfrontowaæ – ocenia prof. Pankowski.

Football news:

Coach miner Castro about the Europa League: Ready to take on any opponent
Moreno has 6 goals in his last 5 games for Villarreal
Coach of Zagreb: In the matches with Krasnodar, we showed how good we are. Only the implementation needs to be worked on
Ole Gunnar Solskjaer: Manchester United are waiting for three important weeks, matches with Chelsea, Leicester. We are confident in ourselves
Gattuso on Granada: If Napoli were killing time like this, we would have been smeared in the press
Dzeko is Roma's top scorer in European competitions. He scored the 29th goal and beat Totti
Mikel Arteta: We got to give them two goals. Would hate to fly out of the Europa League