Poland

Znajdźmy gospodarczego „pacjenta zero"

Opinie

W efekcie epidemii wiele sklepw, zwaszcza mniejszych, zamkno podwoje. Pozostaym trudniej bdzie podnosi ceny. Nowe przepisy maj chroni konsumentw.

Fotorzepa, Robert Gardziski

Znajdmy gospodarczego pacjenta zero" i zacznijmy terapi, zanim gospodarcza epidemia zaleje kraj.

Kryzys zwizany z Covid-19, jak wszystko na to wskazuje, nie zakoczy si na zapowiadanych dwch tygodniach. Stan zagroenia epidemicznego i zwizane z nim restrykcje dla gospodarki potrwaj co najmniej kilkakilkanacie tygodni, jeli nie miesicy. Obecna sytuacja to nie tylko przymusowe ograniczenie (wyczenie) funkcjonowania niektrych bran (kina, restauracje, sklepy odzieowe w centrach handlowych) decyzj wadz pastwowych, ale take przerwa w dziaalnoci (lub dramatyczny spadek przychodw) setek tysicy firm z rnych innych, zwizanych z Covid-19, powodw (np. zamknicie zakadu fryzjerskiego, spadek liczby kursw firmy takswkarskiej).

Wiele przedsibiorstw znajdzie si w bardzo trudnej i w zasadzie nierozwizywalnej sytuacji: spadek lub nawet cakowita eliminacja przychodw przy utrzymaniu, czsto wysokich, kosztw staych (czynsze, pensje pracownikw, raty kredytw i leasingu). O ile jednostkowo nie jest to zdarzenie niecodzienne, o tyle skala problemu przy epidemii Covid-19 nie ma precedensu we wspczesnej gospodarce.

Mimo ogoszonych planw rzdu do rzeczywistej interwencji pastwa jeszcze daleka droga. Przedsibiorcy natomiast radz sobie tu i teraz. Obserwujemy przede wszystkim fal wstrzyma patnoci i realizacji zobowiza przedsibiorcw, z powoaniem si na rne cywilnoprawne koncepcje, takie jak sia wysza, nastpcza niemoliwo wiadczenia, nadzwyczajna zmiana stosunkw (klauzula rebus sic stantibus). Problem w tym, e z prawnego punktu widzenia takie prby nie maj zwykle uzasadnienia. O ile waciciel kina, ktry sprzeda bilety na seans, nie musi rzeczywicie realizowa swojego zobowizania, wobec zamknicia kina nakazem wadzy pastwowej, o tyle ju restaurator, ktry paci czynsz wynajmujcemu, jest w innej sytuacji z punktu widzenia prawa cywilnego. Ani bowiem wiadczenie najemcy (czynsz), ani wynajmujcego (lokal) nie ma takiego charakteru, eby byo obiektywnie niemoliwe do realizacji wskutek epidemii Covid-19. Oczywicie ten restaurator, z uwagi na utrat przychodw, moe na czynsz nie mie pienidzy, ale to z punktu widzenia prawa inna historia.

Po pomoc na gap

Niepokj budzi wic rozlewajca si po poszczeglnych branach tendencja do powoywania si, czsto bez podstawy prawnej, na si wysz czy niemoliwo wiadczenia w takiej sytuacji (oczywicie s przypadki, kiedy takie zjawiska rzeczywicie wystpuj). Istnieje wrcz ryzyko, e niektre firmy, ktrych przychody nie spady, a niekiedy wzrosy w zwizku z kryzysem (a takie te s), bd staray si niejako na gap zaapa na te same argumenty za obnieniem zobowiza.

Kto spyta: o co chodzi? Przecie mamy bezprecedensowy kryzys, to naturalne, e firmy chc obnienia lub wstrzymania patnoci. Odpowiadamy: takie denie jest typowe nie tylko w czasach kryzysu. Ale w czasach kryzysu moe skutkowa bardzo niebezpiecznymi konsekwencjami. Nawet jeli jednostronne wstrzymanie patnoci przeksztaci si w jak form dwustronnego porozumienia z kontrahentem (bo ten ostatni moe nie mie wyjcia), to i tak problem nie znika. Nadal nie mamy przepywu pieninego i kolejny przedsibiorca bdzie mia problem, ktry bdzie stara si przerzuci na kolejnego przedsibiorc, na podwykonawc, na pracownika etc., a znajdzie si taki element acucha, ktry takiej moliwoci ju nie bdzie mia i upadnie. A to ju spowoduje efekt domina. Nie wspominajc o tym, e takie acuchowe wygaszenie zobowiza to zabjstwo dla gospodarki i (z czego rzd powinien zdawa sobie spraw) dla wpyww z podatku VAT.

Wniosek: powinnimy za wszelk cen zadba o to, aby biece zobowizania byy realizowane, aby nie byo wstrzyma patnoci. Przedsibiorcy, poza wyjtkowymi sytuacjami, nie powinni godzi si na obnienie zobowiza swoich kontrahentw, bo za chwil wpadn dokadnie w t sam puapk. atwe? Nie, to wrcz niemoliwe. Ale uda si, jeli pastwo podejmie natychmiastow interwencj i bez zwoki wpompuje w gospodark ogromne rodki.

Kierunek pomocy

Jeli ta interwencja ma by udana i jednoczenie nie zakci naturalnego rytmu gospodarki sprzed kryzysu, to musi by przemylana. Chodzi o hojn, ale jednak precyzyjn pomoc. Prardem potencjalnego zaamania gospodarczego bd ci przedsibiorcy, ktrzy wobec epidemii Covid-19 musieli zamkn lub ograniczy swoje dziaalnoci (niewane, czy dobrowolnie czy wskutek zarzdzenia wadz pastwowych), tracc przychody, a jednoczenie posiadajc zobowizania (czsto stae) wobec innych przedsibiorcw. To taka sytuacja grozi wstrzymywaniem patnoci i efektem tsunami. I to wanie ta grupa przedsibiorcw jest w obecnych okolicznociach gospodarczym pacjentem zero".

Priorytetem rzdu powinna by zatem przeprowadzona z chirurgiczn precyzj terapia wanie tego gospodarczego pacjenta zero. W miar moliwoci naley tym branom i tym przedsibiorcom poda kroplwk z tak iloci rodkw (w formie zwolnie, odrocze, ale take ywego zastrzyku gotwki: umarzalnych, nieoprocentowanych poyczek i zwykych dotacji pomocowych), aby utrzyma zdolno tych firm do regulowania wasnych zobowiza w caoci. Rwnolegle naley postawi spraw jasno: zobowizania firm powinny by regulowane, co rzd zabezpiecza pakietem pomocowym, nie ma mowy o adnym wstrzymaniu patnoci z uwagi na si wysz". Bierzmy przykad z Wielkiej Brytanii, ktra akurat w zakresie reakcji na spowolnienie gospodarcze w tym kryzysie proponuje dokadnie to, co trzeba: rzdowe zabezpieczenie rodkw dla regulowania przez firmy swoich zobowiza np. z tytuu czynszw, patnoci dla dostawcw czy wynagrodze.

Szereg zwolnie, odrocze i mikropoyczek

Obecnie rzd proponuje szereg zwolnie, odrocze i mikropoyczek bliej niesprecyzowanej grupie przedsibiorcw. To moe by bd, zarwno jakociowy, jak i ilociowy. By moe rzd jeszcze nie wie, ktre brane s szczeglnie zagroone utrat pynnoci, a take jakie s rzeczywiste potrzeby pynnociowe firm, ktre utraciy rdo przychodw. Innymi sowy: dolanie firmie zatrudniajcej do dziewiciu pracownikw rodkw z poyczki w wysokoci do 5000 z nawet na chwil nie przygasi poaru (chobymy do tego doliczyli jeszcze dopaty do wynagrodze, o ktrych mowa w zaprezentowanym przez rzd planie).

W tym kryzysie konieczne jest zastosowanie nadzwyczajnych rodkw i to nie tylko w walce z epidemi, ale rwnie w gospodarce. Rzadko osoby o takich pogldach gospodarczych jak nasze mog to powiedzie: nadeszy czasy, w ktrych dug publiczny nie jest zy. Jeli pastwo jeszcze ma moliwo pozyskania rodkw z dugu, to teraz jest moment, aby to zrobi i zrzuci na wspomnianego wyej gospodarczego pacjenta zero morze gotwki. I trzeba modli si, aby to wystarczyo.

Krzysztof Komiski jest doktorem habilitowanym, radc prawnym i prezesem Fundacji Laboratorium Prawa i Gospodarki

Micha Jaboski jest doktorem, adwokatem i wiceprezesem Fundacji Laboratorium Prawa i Gospodarki

Football news:

Paderborn midfielder Gyasula received 16 yellow cards in 26 rounds. He repeated the Bundesliga record
Borussia Dortmund and Hertha players got down on one knee before the match: Together against racism
Not white, not black, not yellow, not red. Person. Borussia Dortmund players have spoken out against racism
Everton are leading the fight for Rabiot (Tuttosport)
Barcelona will put Dembele on a transfer (Diario Sport)
17-year-old Bayer midfielder Wirtz is the youngest goalscorer in the Bundesliga
Manchester City were in talks for Werner, but the player chose Chelsea. He was convinced by Lampard