Poland

Zapanuj nad lipidami

Rzecz o Zdrowiu

PAP, Grzegorz Micha³owski

Zaburzenia lipidowe to „cichy zabójca" – mówi prof. Maciej Banach, za³o¿yciel i przewodnicz¹cy Polskiego Towarzystwa Lipidologicznego.

MATERIA£ POWSTA£ WE WSPÓ£PRACY Z POLSKIM TOWARZYSTWEM LIPIDOLOGICZNYM

Jak wielu Polaków ma podwy¿szony poziom cholesterolu?

Nawet 15–20 mln. W grupie „60+" nawet trzy czwarte populacji mo¿e mieæ zaburzenia lipidowe. Ale to problem nie tylko ludzi starszych. Zdarzaj¹ siê pacjenci w wieku 40–45 lat, bez nadwagi, nadciœnienia, którzy æwicz¹ regularnie, od¿ywiaj¹ siê prawid³owo, a mimo to maj¹ podwy¿szony poziom cholesterolu. Powód? Np. rzadko rozpoznawane w Polsce choroby takie jak rodzinna chylomikronemia, rodzinna hyperlipidemia mieszana czy rodzinna hipercholesterolemia, która mo¿e dotykaæ nawet 140 tys. osób. W wieku 20–40 lat ryzyko udaru lub zawa³u miêœnia sercowego u pacjentów z rodzinn¹ hypercholesterolemi¹ wzrasta nawet stukrotnie, a poniewa¿ nie maj¹ kr¹¿enia obocznego, taki incydent mo¿e zakoñczyæ siê u nich zgonem. Wiêkszoœæ z nich nie zdaje sobie sprawy z niebezpieczeñstwa.

Zaburzenia lipidowe to „cichy zabójca". Wysoki poziom cholesterolu d³ugo nie daje ¿adnych objawów. Dlatego hyperlipidemiê w pocz¹tkowej fazie diagnozuje siê zazwyczaj przypadkowo, przeprowadzaj¹c badania krwi. Kiedy choroba daje ju¿ o sobie znaæ w postaci dolegliwoœci, takich jak zmniejszona wydolnoœæ, ko³atanie serca, niedokrwienie miêœnia sercowego z bólem w klatce piersiowej, jest ju¿ zaawansowana i prowadzi do przyspieszonej mia¿d¿ycy, choroby wieñcowej, zawa³ów i udarów.

Problem podwy¿szonego cholesterolu i jego konsekwencji jest na tyle powa¿ny, ¿e doczeka³ siê oddzielnej dziedziny kardiologii, jak¹ jest lipidologia.

Ka¿dy czynnik ryzyka sercowego ma ju¿ wyodrêbnion¹ dziedzinê w kardiologii: hipertensjologiê dla nadciœnienia têtniczego, diabetologiê dla zaburzeñ wêglowodanowych i cukrzycy, mamy wreszcie obesitologiê, nauka zajmuj¹ca siê oty³oœci¹, i wreszcie lipidologiê poœwiêcon¹ problemom z cholesterolem. To dziedzina, która od lat rozwija siê w krajach Europy Zachodniej i Stanach Zjednoczonych, gdzie pacjenci mog¹ korzystaæ z tzw. Lipid Centers, czyli placówek zapobiegaj¹cych pojawianiu siê lub pogarszaniu chorób uk³adu sercowo-naczyniowego.

W porównaniu z Zachodem Polska jeszcze dziesiêæ lat temu by³a bia³¹ plam¹ na mapie leczenia zaburzeñ lipidowych. Brakowa³o danych, na ile jesteœmy skuteczni, jakie mamy wyniki. ¯eby to zmieniæ, z pomoc¹ amerykañskiego National Lipid Association za³o¿y³em Polskie Towarzystwo Lipidologiczne (PTL). Jego celem mia³o byæ stworzenie grupy ludzi maj¹c¹ wiedzê na ten temat i ich edukacja oraz œcis³a wspó³praca z organizacjami pacjenckimi.

Co uda³o siê osi¹gn¹æ Towarzystwu w ci¹gu tej dekady?

Zainicjowaliœmy i kontynuowaliœmy bardzo du¿e badania. Miêdzy innymi razem z prof. Jackiem JóŸwiakiem przeprowadziliœmy najwiêksze w Europie badanie LIPIDOGRAM. Dziêki niemu zyskaliœmy obraz skutecznoœci leczenia i dane na temat tego, co dzieje siê w Polsce. Kolejnym krokiem by³o stworzenie i stopniowa certyfikacja sieci centrów lipidowych, których w tej chwili dzia³a ponad dwadzieœcia w Polsce, a lista jest wci¹¿ otwarta. To s¹ poradnie lub kliniki, które zajmuj¹ siê pacjentami z zaburzeniami lipidowymi. Pracuj¹cym w nich specjalistom, którzy dysponuj¹ odpowiedni¹ wiedz¹, przyznajemy certyfikat lipidologa Polskiego Towarzystwa Lipidologicznego. A to wszystko po to, by pacjenci, którzy zmagaj¹ siê z zaburzeniami lipidowymi, wiedzieli, gdzie mog¹ uzyskaæ skuteczn¹ pomoc, jeœli chodzi o diagnostykê i leczenie.

Jak du¿o tego typu specjalistów jest w Polsce?

W 2014 roku certyfikowaliœmy 60 osób. W 2021 roku planujemy poszerzyæ tê grupê o kolejnych stu lekarzy. Coraz liczniejsze badania i pojawiaj¹ce siê ostatnio leki spowodowa³y wzrost zainteresowania zaburzeniami lipidowymi nie tylko wœród kardiologów. Wœród specjalistów, którzy maj¹ na co dzieñ pacjentów z zaburzeniami lipidowymi, s¹ geriatrzy, lekarze rodzinni, interniœci, pediatrzy. To równie¿ neurolodzy, którzy lecz¹ udary, nefrolodzy, w których praktyce mo¿e siê pojawiæ dyslipidemia w zaawansowanej przewlek³ej chorobie nerek. Ten temat zajmuje te¿ diabetologów, bo uwa¿a siê, ¿e problemy lipidowe dotycz¹ 60–80 proc. pacjentów z cukrzyc¹ typu 2.

Ale nasze sukcesy edukacyjne nie ograniczy³y siê tylko do dzia³añ na terenie kraju. W ramach dzia³ania Towarzystwa uda³o nam siê równie¿ wyjœæ z edukacj¹ poza granice Polski. W 2015 roku stworzy³em Miêdzynarodowy Panel Ekspertów Lipidologicznych, gdzie mamy obecnie 55 towarzystw naukowych jako cz³onków – prawie 200 ekspertów, g³ównie z Europy Œrodkowo-Wschodniej, wschodniej Azji, Afryki, czyli z rejonów, gdzie by³ problem z wiedz¹ na ten temat i skutecznoœci¹ leczenia.

Wróæmy do diagnostyki. Jak czêsto warto robiæ lipidogram, by wykryæ problem na etapie pozwalaj¹cym zminimalizowaæ ryzyko powik³añ kardiologicznych?

Gdybyœmy opierali siê jedynie na skali SCORE, która ocenia indywidualne 10-letnie ryzyko zgonu z powodu choroby uk³adu kr¹¿enia, to pewnie tak¹ graniczn¹ dat¹ by³by 40. rok ¿ycia. Nie przekonuje mnie to jednak, bo uwa¿am, ¿e okreœlenie granicy, od której powinniœmy siê badaæ, jest zezwoleniem na ignorowanie problemów lipidowych do tego wieku. Tym bardziej ¿e styl ¿ycia dzisiejszych dwudziesto–trzydziestolatków pozostawia wiele do ¿yczenia: siedz¹ przed komputerami, nie s¹ aktywni fizycznie, s¹ otyli, maj¹ podwy¿szone ciœnienie krwi, zaburzenia wêglowodanowe, s¹ ju¿ wiêc w bardzo wysokiej grupie ryzyka chorób serca. Jeœli bêd¹ czekaæ z badaniami do tego 40. roku ¿ycia, mog¹ do nich nie do¿yæ.

Co wiêcej razem z pani¹ prof. Ma³gorzat¹ Myœliwiec, kierownikiem Katedry i Kliniki Pediatrii, Diabetologii i Endokrynologii Gdañskiego Uniwersytetu Medycznego, uwa¿amy, ¿e badanie LDL cholesterolu powinno byæ ju¿ w bilansie szeœciolatka, ¿ebyœmy mogli wy³apaæ wszystkie zaburzenia lipidologiczne, które wtedy w dziewiêædziesiêciu kilku procentach bêd¹ uwarunkowane genetycznie. Jeœli t¹ rodzinn¹ hipercholesterolemiê zaczniemy leczyæ wczeœnie, to d³ugoœæ ¿ycia takiej osoby bêdzie taka sama jak u osoby zdrowej.

Reasumuj¹c: ka¿da okazja do zbadania poziomu LDL cholesterolu jest dobra, bez wzglêdu na wiek. A ka¿dy podwy¿szony wynik koniecznie trzeba skonsultowaæ z lekarzem. Pamiêtajmy: cholesterol mo¿e nam skróciæ ¿ycie lub odebraæ sprawnoœæ. A tego przecie¿ chcielibyœmy unikn¹æ.

Ale o tym wszystkim bêdziemy rozmawiali szczegó³owo ju¿ za kilka dni w ramach X Jubileuszowego Kongresu Polskiego Towarzystwa Lipidologicznego. Spotkajmy siê online – 3–5 grudnia – serdecznie pañstwa zapraszam!

!?Rejestrujcie siê (oczywiœcie darmowo) ju¿ dzisiaj: https://ptlipid.pl/rejestracja-kongres/
!?Zapoznajcie siê z programem:
https://ptlipid.pl/program

Football news:

Ko view in the Frame: 2 employees of the club fell ill. Medical examination of El Shaarawy postponed
Klopp on Salah's future: I don't think it will ruin the season. Normal thing for the world of football
Solskjaer on van de Beek: I would Not say that he is happy. In his position, there are players who are really good
Lester is Interested in Edouard. Rogers worked with the forward seltice
The minges can come in the start of Barca vs Elche. Desta has a muscle injury
West Ham are ready to extend the contract with Moyes. The club is 7th in the Premier League
Kovac on Golovin's 2 assists: I am very happy with his performance