Poland

Właściwość sądu: zwrot świadczenia po odstąpieniu od umowy

Sêdziowie i s¹dy

Temida

Temida

Adobe Stock

Zgodnie z ogóln¹ regu³¹ dotycz¹c¹ w³aœciwoœci miejscowej powództwo wytacza siê przed s¹d pierwszej instancji, w którego okrêgu pozwany ma miejsce zamieszkania (art. 27 § 1 KPC).

W przeciwnym razie osoba pozwana bezzasadnie mog³aby mieæ w istotny sposób ograniczon¹ lub utrudnion¹ mo¿liwoœæ ochrony swoich praw, bêd¹c zmuszon¹ do uczestniczenia w procesie tocz¹cym siê przed s¹dem w odleg³ej miejscowoœci. Od tak ustalonej w³aœciwoœci ogólnej istnieje szereg wyj¹tków, w tym przypadki w³aœciwoœci przemiennej i wy³¹cznej. Stosownie do art. 34 KPC w zw. z art. 31 KPC powództwo o ustalenie istnienia umowy, o jej wykonanie, rozwi¹zanie lub uniewa¿nienie, jak te¿ o odszkodowanie z powodu niewykonania lub nienale¿ytego wykonania umowy mo¿na wytoczyæ przed s¹d wed³ug przepisów o w³aœciwoœci ogólnej, b¹dŸ przed s¹d miejsca jej wykonania. W razie w¹tpliwoœci miejsce wykonania umowy powinno byæ stwierdzone dokumentem. W³aœciwoœæ przemienna s¹du do którego pozew zosta³ wniesiony powinna wynikaæ z okolicznoœci wskazanych w pozwie (uchwa³a S¹du Najwy¿szego z dnia 9 czerwca 2005 r. sygn. akt III CZP 28/05). Z kolei jak wynika z treœci art. 38 § 1 KPC powództwo o w³asnoœæ lub o inne sprawy rzeczowe na nieruchomoœci, jak równie¿ powództwo o posiadanie nieruchomoœci mo¿na wytoczyæ wy³¹cznie przed s¹d miejsca jej po³o¿enia.

W orzecznictwie i doktrynie przyjmuje siê, ¿e odst¹pienie od umowy jest oœwiadczeniem woli o charakterze prawno kszta³tuj¹cym, a jego skutkiem jest upadek zobowi¹zania ex tunc, co oznacza, ¿e ma moc wsteczn¹, powoduj¹c wygaœniecie umowy oraz powrót do stanu przed zawarciem umowy. Pogl¹dy o zniweczeniu umowy na skutek odst¹pienia, oparte na sformu³owaniu art. 395 § 2 k.c. trafne s¹ w podniesieniu do skutków obligacyjnych jej istotnych postanowieñ. Zwrot ustawowy "umowa uwa¿ana jest za nie zawart¹" wskazuje na element fikcji, konieczny w sytuacji, gdy po pierwsze, umowa by³a zawarta, po drugie, w znacznej czêœci mo¿e byæ ju¿ wykonana, po trzecie, w kolejnych przepisach ustawa okreœla przywracanie stanu sprzed jej wykonania, a ponadto uprawnia odstêpuj¹cego do odszkodowania od drugiej strony odpowiedzialnej za niewykonanie zobowi¹zania (art. 494 k.c.).

W³aœciwoœæ miejscowa ogólna, okreœlona w art. 27–30 KPC, opiera siê na regule actor sequitur forum rei, poddaj¹cej rozpoznanie sprawy s¹dowi terytorialnie w³aœciwemu dla Pozwanego.

W³aœciwoœæ miejscowa ogólna , w tym z art. 30 kpc ma charakter podstawowy. Przepisy o w³aœciwoœci przemiennej , jako odstêpstwo od zasady nale¿y interpretowaæ bardzo œciœle.

Zatem nie jest mo¿liwe stosowanie tych przepisów w przypadkach wyraŸnie nie wskazanych w ustawie.

Je¿eli Pozwany jest osob¹ prowadz¹ca dzia³alnoœæ gospodarcz¹, Powód winien skierowaæ powództwo przed s¹dem, w którego okrêgu znajduje siê miejsce prowadzania dzia³alnoœci gospodarczej Pozwanego.

Uchwa³a S¹du Najwy¿szego - Izba Cywilna z dnia 4 stycznia 1995 r. III CZP 148/94, która powy¿sz¹ kwestie rozstrzyga w sposób definitywny-

„Powództwo o roszczenie maj¹tkowe skierowane przeciwko osobie fizycznej prowadz¹cej ewidencjonowan¹ dzia³alnoœæ gospodarcz¹, zwi¹zane z t¹ dzia³alnoœci¹, wytoczyæ mo¿na przed s¹d, w którego okrêgu znajduje siê miejsce prowadzenia tej dzia³alnoœci (zak³ad)"

Roszczenie o zwrot spe³nionego œwiadczenia po odst¹pieniu od umowy nie mieœci siê w zakresie zastosowania art. 34 KPC nie bêd¹c ju¿ roszczeniem o wykonanie umowy lub odszkodowanie z powodu jej niewykonania lecz roszczeniem wynikaj¹cym ze zniweczenia ³¹cz¹cego strony stosunku umownego na skutek jednostronnego oœwiadczenia woli jednej ze stron.

Zatem wskazaæ nale¿y, ¿e Powód, który w procesie wywodzi swoje roszczenie z przepisów o rêkojmi za wady (art. 560 KC.), która sanowi szczególny rodzaj odpowiedzialnoœci sprzedawcy za nienale¿yte wykonanie umowy, a podstawa ta stwarza dla kupuj¹cego specjalny rodzaj roszczenia. Tak – Postanowienie S¹du

Okrêgowego w Poznaniu - XIV Wydzia³ Cywilny z siedzib¹ w Pile z dnia 14 lutego 2020 r. XIV C 698/19.

Jak wskaza³ S¹d Apelacyjny w Krakowie wydaj¹c Postanowienie w dniu 23 stycznia 2013 r. I ACz 2138/12, a dotycz¹cym w³aœciwoœci miejscowej s¹du w sprawie o zwrot spe³nionego œwiadczenia po odst¹pienie od umowy:

„Roszczenie pozwu opiera siê bowiem nie na zawartej przez strony umowie, ale na jednostronnym oœwiadczeniu powodów o odst¹pieniu od tej umowy z uwagi na wady przedmiotu sprzeda¿y, tym samym zobowi¹zanie z umowy sprzeda¿y w istocie wygas³o. Powodowie wywodz¹ swoje roszczenie z przepisów reguluj¹cych skutki odst¹pienia od umowy, które stanowi¹ podstawê odrêbnego roszczenia nie pokrywaj¹cego siê z roszczeniami o wykonanie lub o odszkodowanie z tytu³u niewykonania tej umowy".

Powy¿sza linia orzecznicza jest ju¿ ugruntowana i przytoczyæ tutaj mo¿na choæby; postanowienie S¹du Okrêgowego w Szczecinie VIII Wydzia³ Gospodarczy dnia 23 maja 2018 r. Sygn. akt VIII Gz 123/18;

Norma art. 34 KPC pozwala powodowi okreœliæ w³aœciwoœæ S¹du miejsca wykonania umowy jedynie w sytuacjach, gdy roszczenie dotyczy zawarcia umowy, ustalenia jej treœci, zmiany umowy oraz roszczeñ z tytu³u niewykonania umowy lub nienale¿ytego jej wykonania. W doktrynie s³usznie przyjmuje siê, ¿e powództwo o wykonanie umowy dotyczy roszczeñ o wykonanie zarówno œwiadczenia zasadniczego, jak i œwiadczeñ ubocznych, a tak¿e o zwrot ju¿ wykonanych œwiadczeñ, je¿eli jest to przewidziane w umowie (np. zwrot udzielonej zaliczki, zabezpieczenia czy te¿ zwrot œwiadczenia w przypadku umowy pod warunkiem rozwi¹zuj¹cym). Powództwo o odszkodowanie z powodu niewykonania lub nienale¿ytego wykonania umowy mo¿e obejmowaæ wszelkiego rodzaju roszczenia wynikaj¹ce z niewykonania lub nienale¿ytego wykonania umowy, np. o wyp³atê odszkodowania z tytu³u naprawienia szkody wynik³ej z samego niewykonania lub nienale¿ytego wykonania zobowi¹zania ( art. 471 KC), o naprawienie szkody powsta³ej wskutek zw³oki ( art. 477 § 1 i art. 486 § 1 KC), a tak¿e ¿¹danie zap³aty odsetek za czas opóŸnienia ( art. 481 § 1 KC) i kary umownej ( art. 484 § 1 KC). Zakresem roszczeñ odszkodowawczych z tytu³u niewykonania i nienale¿ytego wykonania umowy objête s¹ tak¿e roszczenia o naprawienie szkody powsta³ej przy samym zawieraniu umowy ( art. 387 § 2 i art. 390 § 1 KC) oraz z powodu niedojœcia umowy do skutku ( art. 103 § 3 KC). (Jacek Gudowski, Maria Jêdrzejewska, Komentarz do art. 34 Kodeksu postêpowania cywilnego, Lex)

Nie ma charakteru wykonania umowy ¿¹danie zwrotu œwiadczenia po odst¹pieniu przez kupuj¹cego od umowy sprzeda¿y na podstawie rêkojmi za wady (por. postanowienie SN z dnia 21 lutego 1983 r., II CZ 7/83, OSNCP 1983, nr 11, poz. 178). S¹d Najwy¿szy wskaza³, ¿e charakter wykonania umowy ma co do zasady zwrot dokonanych œwiadczeñ, je¿eli opiera siê on przyk³adowo na umowie o odst¹pieniu od umowy. Tymczasem roszczenie pozwu opiera siê na jednostronnym oœwiadczeniu powoda, jako kupuj¹cego, o odst¹pieniu od zawartej przez strony umowy sprzeda¿y, powód wywodzi to swoje roszczenie z przepisów o rêkojmi za wady ( art. 560 § 1 KC), która jest szczególnym rodzajem odpowiedzialnoœci sprzedawcy za nienale¿yte wykonanie umowy, a podstawa ta stwarza dla kupuj¹cego specjalne roszczenie.

Roszczenie o zwrot spe³nionego œwiadczenia po odst¹pieniu od umowy na podstawie rêkojmi za wady nie mieœci siê w zakresie zastosowania art. 34 k.p.c., nie bêd¹c ju¿ roszczeniem o wykonanie umowy lub odszkodowaniem z powodu jej niewykonania, lecz roszczeniem wynikaj¹cym ze zniweczenia ³¹cz¹cego strony stosunku umownego na skutek jednostronnego oœwiadczenia woli jednej ze stron, st¹d w³aœciwym miejscowo s¹dem- bêdzie s¹d dla siedziby Pozwanego.

Football news:

Barcelona is preparing a 2+1 contract for Messi. Laporta is looking for a way to sign the stars to convince Lionel of the club's competitiveness
The investment banker analyzed the typical financial mistakes of athletes. And modeled a safe accumulation plan
Guardiola on the reform of the Champions League: Everyone wants to improve quality, and UEFA strives for quantity. We need to ask them to increase the year to 400 days
Hazard has recovered from his injury and will be able to play with Betis. He has not been on the pitch for more than a month
Man City have announced the transfer of 17-year-old winger Fluminense Caiki. It was reported that he will pay 10.5 million pounds
Kudela will challenge the 10-match ban for the conflict with Kamara. Czech lawyers believe that there is no evidence of racism
Vacancy Editor-in-Chief of the Betting section