Poland

W Sądzie Najwyższym nie da się zablokować wyborów

Sêdziowie i s¹dy

S¹d Najwy¿szy

S¹d Najwy¿szy

Fotorzepa/JerzyDudek

Wy³anianie prezesów izb SN ma siê odbywaæ bez zak³óceñ. O dwa lata, do 3 kwietnia 2021 r., przed³u¿ono mo¿liwoœæ wnoszenia skarg nadzwyczajnych.

Nowela ustawy o S¹dzie Najwy¿szym autorstwa prezydenta RP zmierza do tego, by nie dosz³o do zablokowania wyborów prezesów izb SN, czego siê obawiano wiosn¹ zesz³ego roku przed wyborem nastêpcy Ma³gorzaty Gersdorf. Do tego jednak nie dosz³o i pierwsz¹ prezes SN zosta³a Ma³gorzata Manowska. Trzeba jednak pamiêtaæ, ¿e nast¹pi³o to ju¿ po odpowiednich nowelach „naprawczych" i obni¿eniu niezbêdnego kworum i bojkot traci³ sens. Jednoczeœnie obecnoœæ zarówno starych, jak i nowych sêdziów na zgromadzeniu ogólnym SN by³a znacz¹ca.

Dwie prezesury w sierpniu

Blokada teoretycznie mog³aby siê udaæ w czasie zbli¿aj¹cych siê wyborów nastêpców dwóch prezesów: Izby Cywilnej SN Dariusza Zawistowskiego oraz Józefa Iwulskiego z Izby Pracy SN, których kadencje koñcz¹ siê z koñcem sierpnia.

Prezesa izby SN powo³uje prezydent na trzyletni¹ kadencjê spoœród trzech kandydatów wybranych w³aœnie przez zgromadzenie sêdziów danej izby, ale wed³ug obecnych zasad dla wa¿noœci takiego zgromadzenia izbowego trzeba obecnoœci dwóch trzecich ka¿dej z nich. A w Izbie Cywilnej na 28 sêdziów nowych jest 10, a w Izbie Pracy na 13 – tylko jeden. Starzy sêdziowie mogliby teoretycznie zablokowaæ wybór kandydatów. A to bardzo wa¿ne stanowiska w SN. Wojna na szczytach Temidy a¿ nadto tego dowiod³a.

Nowelizacja zawiera wiêc zabezpieczenie – z punktu widzenia prezydenta. Nowe rozwi¹zania przewiduj¹, ¿e gdyby na zgromadzeniu wyborczym nie by³o kworum, to na kolejnym wystarczy po³owa sêdziów, a gdyby i to podejœcie siê nie uda³o, to na kolejnym wystarczy³aby jedna trzecia sêdziów.

Sêdzia Aleksander Stêpkowski, rzecznik S¹du Najwy¿szego, który udatnie przeprowadzi³ wybór pierwszej prezes Ma³gorzaty Manowskiej, powiedzia³ „Rzeczpospolitej", ¿e nowy przepis jest po to, „aby nie musia³ byæ zastosowany".

Na wypadek, gdyby nie dosz³o do obsadzenia stanowiska prezesa, przewidziano swego rodzaju komisarza (takie rozwi¹zanie ju¿ by³o przy wyborze na urz¹d pierwszego prezesa SN, ale ostatecznie prezydent z niego nie skorzysta³). Jeœli dosz³oby do takiej sytuacji, to prezydent powierzy³by przejœciowe wykonywanie obowi¹zków prezesa sêdziemu z danej izby.

Emocje i zgoda

Du¿e emocje wœród opozycji wywo³a³a kolejna propozycja – wzmocnienia pierwszej prezes SN, aby przy jej wnioskach o rozstrzygniêcie w¹tpliwoœci prawnych lub kierowanych do wiêkszych gremiów SN to w³aœnie pierwsza prezes, a nie prezes danej izby, wyznacza³a sk³ad orzekaj¹cy i termin posiedzenia.

Opozycja mia³a tak¿e zastrze¿enia do przed³u¿enia o rok kadencji ³awników orzekaj¹cych w SN, ale Ma³gorzata Paprocka, prezydencka minister, wyjaœni³a, ¿e z opóŸnieniem objêli oni swoje obowi¹zki, a epidemia utrudnia przeprowadzenie wyboru nowych.

Nie by³o natomiast wiêkszych zastrze¿eñ podczas œrodowego posiedzenia Sejmu do propozycji prezydenta, ale te¿ do z³o¿onej w odrêbnym projekcie senackim, który prezentowa³a senator Lidia Staroñ, ¿eby wyd³u¿yæ o dwa lata, do 3 kwietnia 2023 r., mo¿liwoœæ wnoszenia skargi nadzwyczajnej przez rzecznika praw obywatelskich i prokuratora generalnego od wyroków zapad³ych po 1997 r., a przed wejœciem tej procedury. Ten termin up³ywa³ 3 kwietnia 2021 r. Trzy lata stosowania tego narzêdzia usuwania ra¿¹co wadliwych wyroków ukaza³y tylko kilkupromilow¹ skutecznoœæ oraz znaczne zaleg³oœci.

Do Prokuratury Krajowej i rzecznika praw obywatelskich wp³ynê³o w sumie 17 tys. wniosków o uchylenie ra¿¹co wadliwych wyroków, w wiêkszoœci w³aœnie tych starych. Ale te dwa uprawnione organy wnios³y zaledwie 250 skarg nadzwyczajnych, z których 200 zwrócono z powodu braków formalnych, a spoœród 56 wyroków S¹du Najwy¿szego, jakie zapad³y w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych, tylko 25 uchyli³o zaskar¿one orzeczenia.

Etap legislacyjny: skierowany do komisji

Opinia dla „Rzeczpospolitej"

Dariusz Zawistowski, prezes Izby Cywilnej SN

Trzy kwestie w prezydenckim projekcie noweli ustawy o SN budz¹ w¹tpliwoœci. Po pierwsze, nie ma potrzeby obni¿enia kworum wyborczego kandydatów na prezesów, bo nie zdarzy³o siê nigdy, by podczas zgromadzenia SN czy izby nie by³o kworum. Nie ma te¿ potrzeby ustanawiania swego rodzaju komisarza na wypadek braku prezesa, gdy¿ prawo mówi jasno, ¿e jego obowi¹zki wykonuje przejœciowo najstarszy sta¿em przewodnicz¹cy wydzia³u. Z kolei ustanowienie swego rodzaju komisarza by³oby nieuzasadnion¹ niczym ingerencj¹ w³adzy wykonawczej – tutaj: prezydenta, w dzia³anie w³adzy s¹downiczej – tutaj SN. Wreszcie nie jest dobrym pomys³em, aby w sprawie pytañ prawnych kierowanych tak¿e przez pierwszego prezesa SN jednoczeœnie okreœla³ on sk³ad orzekaj¹cy oraz termin posiedzenia, gdy¿ wystêpowa³by wtedy w dwóch ró¿nych rolach.

Football news:

Tedesco has discovered Promes from a new angle: he is also great between the lines. Grigoryan about the midfielder
Manchester United and Arsenal are Interested in midfielder Fluminense Martinelli, compensation - 40 million euros
Courtois on 2:1 with Barca: Real showed that they can fight
Messi has not scored against Real Madrid since May 2018
Zinedine Zidane: Real Madrid beat Barca deservedly. You can't blame everything on the judge
Ronald Koeman: The referee should have taken a clear penalty. But Barca will have to accept it again
Sergi Roberto on Braithwaite's fall: I was surprised that the referee immediately said that nothing had happened. He did not address VAR