Poland

Unijny Trybunał dał jasne wskazówki do wykładni przepisów

Regulacje dotycz¹ce tzw. self-cleaningu nie powinny ju¿ budziæ w¹tpliwoœci. Wykonawcy kwestionuj¹cy wykluczenie z przetargu mog¹ wykazaæ, ¿e podjêli œrodki prowadz¹ce do naprawy skutków uchybieñ.

Z zadowoleniem, ale i bez wiêkszego zdziwienia mo¿na przyj¹æ wyk³adniê regulacji dotycz¹cej self-cleaningu przedstawion¹ w wyroku Trybuna³u Sprawiedliwoœci Unii Europejskiej z 14 stycznia 20121 r. zapad³ym w sprawie C-387/19 RTS infra BVBA. W publikacji z 11 grudnia ubr. „Self-cleaning w zamówieniach" wskazywa³yœmy na niezgodn¹ z prawem unijnym praktykê, czêsto potwierdzan¹ wyrokami Krajowej Izby Odwo³awczej i s¹dów, ograniczaj¹c¹ wykonawcom korzystanie z dowodów potwierdzaj¹cych podjêcie czynnoœci naprawczych. Wydaje siê, ¿e przedstawiany wyrok TSUE bêdzie wystarczaj¹co jasn¹ wskazówk¹, w jaki sposób nale¿y dokonywaæ wyk³adni art. 110 prawa zamówieñ publicznych.

Trzy wnioski

W sprawie tocz¹cej siê przed s¹dem belgijskim, na kanwie której zapad³ wyrok Trybuna³u Sprawiedliwoœci UE, dosz³o do wykluczenia wykonawców z postêpowania o udzielenie zamówienia publicznego. Zamawiaj¹cy uzasadni³ wykluczenie pope³nieniem przez wykonawców powa¿nego wykroczenia zawodowego. Wykonawcy kwestionuj¹cy to wykluczenie podnieœli, ¿e powinni mieæ mo¿liwoœæ wykazania, ¿e podjêli stosowne œrodki naprawcze w ramach self-cleaningu, które doprowadzi³y do naprawy skutków tych uchybieñ, co przewiduje dyrektywa 2014/24 w art. 57 ust. 6.

Czytaj te¿: Self-cleaning w zamówieniach

Z wyroku Trybuna³u p³yn¹ trzy najwa¿niejsze wnioski. Po pierwsze, mechanizm œrodków naprawczych (self-cleaning) jest prawem wykonawcy, które pañstwa cz³onkowskie powinny zagwarantowaæ, przy czym okreœlenie terminu i warunków przedstawienia dowodów potwierdzaj¹cych self-cleaning nale¿y do pañstw cz³onkowskich (ewentualnie zamawiaj¹cych).

Po drugie, przy okreœlaniu tych warunków (w prawie krajowym lub dokumentacji przetargowej) nale¿y braæ pod uwagê zdolnoœæ wykonawcy do samodzielnego okreœlenia podstawy wykluczenia.

Po trzecie, prawo do self-cleaningu jest bezpoœrednio skuteczne i powinno byæ oceniane w kontekœcie prawa wykonawcy do obrony.

Trybuna³ podkreœli³, ¿e art. 57 ust. 6 dyrektywy 2014/24/UE nie przes¹dza terminu, w jakim wykonawca mo¿e przedstawiæ dowody realizacji self-cleaningu, nie okreœla równie¿, czy dostarczenie dowodów ma nast¹piæ z inicjatywy przedsiêbiorcy, czy te¿ na wezwanie zamawiaj¹cego.

Prawo do bycia wys³uchanym

W sytuacji, gdy polski ustawodawca zrezygnowa³ z ustawowej regulacji przedstawionych aspektów procedury przetargowej, do obowi¹zków zamawiaj¹cego nale¿y zatem okreœlenie terminu i sposobu dostarczenia dowodów poprzez przyjêcie rozwi¹zania w dokumentacji przetargowej, zgodnie z zasad¹ przejrzystoœci, równego traktowania i proporcjonalnoœci. Warunki okreœlone przez zamawiaj¹cych musz¹ jednak uwzglêdniaæ przypadki, w których okreœlenie podstawy wykluczenia mo¿e byæ ocenne, a tym samym sporne pomiêdzy wykonawc¹ a zamawiaj¹cym.

Trybuna³ wskaza³ na znaczenie zasady prawa do obrony, to jest prawa do bycia wys³uchanym, które aktualizuje siê zw³aszcza wtedy, gdy ma byæ podjêta decyzja wi¹¿¹ca siê z niekorzystnymi dla wykonawcy skutkami, jak¹ jest wykluczenie z postêpowania.

Zdefiniowanie warunków przedstawiania dowodów potwierdzaj¹cych wykonanie œrodków naprawczych powinno uwzglêdniaæ dwa poziomy: pierwszy, w którym podstawa wykluczenia mo¿e byæ jednoznacznie zidentyfikowana przez wykonawcê (np. prawomocne skazanie za okreœlone przestêpstwa), oraz drugi, przewiduj¹cy, ¿e pomiêdzy wykonawc¹ a zamawiaj¹cym mo¿e pojawiæ siê rozbie¿noœæ w ocenie konkretnego stanu faktycznego pod k¹tem spe³niania przes³anek wykluczenia (np. nienale¿yte wykonanie innego zamówienia).

Trybuna³ odniós³ siê równie¿ do sytuacji, w której wykonawca nie przedstawia informacji o rozwi¹zaniu wczeœniejszej umowy w sprawie zamówienia publicznego w zwi¹zku z powa¿nym wykroczeniem zawodowym w sytuacji, gdy prawo krajowe lub zamawiaj¹cy w dokumentacji przetargowej nak³adaj¹ na niego obowi¹zek poinformowania zamawiaj¹cego o tym fakcie ju¿ w chwili sk³adania oferty lub wniosku o dopuszczenie do udzia³u w postêpowaniu. Je¿eli zamawiaj¹cy stwierdzi brak informacji dotycz¹cej takiego rozwi¹zania umowy przez wykonawcê, a w jego ocenie zaistnia³a przes³anka wykluczenia zwi¹zana z nienale¿ytym wykonaniem zamówienia, musi umo¿liwiæ wykonawcy przedstawienie dowodu podjêcia œrodków naprawczych odnoœnie do tej podstawy wykluczenia.

Jak post¹piæ w przypadku, gdy zamawiaj¹cy nie okreœli³ w dokumentach zamówienia procedury przedstawiania dowodów potwierdzaj¹cych self-cleaning?

Wykonawca mo¿e powo³aæ siê bezpoœrednio na przepis art. 57 ust. 6 dyrektywy 2014/24/UE w celu przedstawienia takich dowodów, a zamawiaj¹cy powinien je przyj¹æ i zbadaæ.

Termin przedstawienia i realizacji – nie to samo

Przedstawiony wyrok Trybuna³u Sprawiedliwoœci Unii Europejskiej nie daje jednak odpowiedzi dotycz¹cej terminu realizacji self-cleaningu, a jedynie analizuje termin i inicjatywê dotycz¹c¹ œrodków dowodowych potwierdzaj¹cych, ¿e dosz³o do podjêcia w³aœciwych œrodków naprawczych.

W œwietle orzeczenia Trybuna³u nale¿y stwierdziæ, ¿e przepisy polskiego prawa zamówieñ publicznych nie przes¹dzaj¹ ani terminu przedstawienia dowodów potwierdzaj¹cych realizacjê œrodków naprawczych, ani terminu, w jakim œrodki naprawcze powinny byæ zrealizowane.

W sytuacji, gdy zamawiaj¹cy nie okreœli wspomnianych terminów w dokumentacji przetargowej, proces self-cleaningu powinien byæ oceniany z perspektywy zasady prawa do obrony podkreœlonej przez Trybuna³ w omawianym orzeczeniu.

Aleksandra So³tysiñska jest adiunktem w Katedrze Prawa Europejskiego na Uniwersytecie Jagielloñskim,

Aldona Kowalczyk jest radc¹ prawnym i partnerem w kancelarii Dentons

Football news:

Ole Gunnar Solskjaer: Manchester United are waiting for three important weeks, matches with Chelsea, Leicester. We are confident in ourselves
Gattuso on Granada: If Napoli were killing time like this, we would have been smeared in the press
Dzeko is Roma's top scorer in European competitions. He scored the 29th goal and beat Totti
Mikel Arteta: We got to give them two goals. Would hate to fly out of the Europa League
Milan kicked 18 penalties for the season. This is the best result in the top 5 leagues in Europe
Man City can offer Borussia more than 100 million pounds for Holand and Reina. The club is exploring this possibility (90min)
Ajax have won 11 matches in a row. The last defeat against Atalanta in December