Poland

To gmina ma decydować o wiatrakach. Założenia nowelizacji ustawy

ENERGIA OZE

Adobe Stock

Ka¿dy dodatkowy gigawat mocy w nowych farmach wiatrowych mo¿e obni¿aæ w sposób wymierny hurtow¹ cenê energii w Polsce – w zale¿noœci od iloœci nowych mocy zainstalowanych od kilku do ponad 30 z³/MWh – mówi Anna Kornecka, wiceminister rozwoju pracy i technologii w rozmowie z Justyn¹ Piszczatowsk¹, green-news.pl i Micha³em Niewiadomskim.

Ustawa odleg³oœciowa, nazywana te¿ antywiatrakow¹ albo „ustaw¹ 10H”, hamuj¹ca rozwój nowych projektów farm wiatrowych, zosta³a przyjêta przez poprzedni rz¹d w 2016 roku. Od tego czasu by³o co najmniej kilka prób liberalizacji tych przepisów – nigdy nie uda³o siê jednak ze wzglêdu na brak poparcia polityków. Teraz s³yszymy, ¿e MRPiT pracuje nad tym tematem, a nowelizacja jeszcze w marcu mo¿e trafiæ pod obrady Rady Ministrów. Coœ siê zmieni³o?
Anna Kornecka: Tak. Widaæ wyraŸnie zmiany w nastawieniu spo³eczeñstwa. Polacy chc¹ zielonej energii. Do ministerstwa zg³aszaj¹ siê gminy, spo³ecznoœci lokalne i organizacje, które postuluj¹ zmniejszenie rygorów ustawy odleg³oœciowej. Gminy, na których obszarze istniej¹ korzystne warunki do budowy nowych elektrowni wiatrowych widz¹ w lokowaniu na ich terenie takich instalacji potencjalne nowe Ÿród³o przychodów (np. z tytu³u podatku od nieruchomoœci). Z kolei te, gdzie ju¿ s¹ uruchomione elektrownie wiatrowe -z uwagi na rygorystyczn¹ zasadê odleg³oœciow¹ ograniczaj¹c¹ mo¿liwoœæ zabudowy mieszkaniowej w pobli¿u istniej¹cej elektrowni wiatrowej – maj¹ trudnoœci na przyk³ad z budow¹ nowych budynków mieszkalnych w s¹siedztwie takich instalacji. Z tego samego powodu mieszkañcy tych gmin, którzy mieszkaj¹ w okolicach farm wiatrowych, pytaj¹ nas, co dalej, bo maj¹ ograniczone mo¿liwoœci zagospodarowania swoich w³asnych terenów.

Ustawa odleg³oœciowa mia³a na celu uporz¹dkowanie tematu gospodarki przestrzennej, ale te¿ okaza³a siê legislacj¹ bardzo surow¹, jedn¹ z najsurowszych w ca³ej Europie. Zalecane minimalne odleg³oœæ wiatraków od zabudowañ mieszkalnych, jakie przyjmuje siê w innych krajach UE, np. Hiszpanii, Niemczech, z wyj¹tkiem Bawarii, W³och Francji czy Grecji wynosi 400-500 metrów i najczêœciej finalnie uzale¿niona jest od indywidualnych uwarunkowañ danej inwestycji oraz oceny w ramach procedur œrodowiskowych. Najbardziej rygorystyczna jest Bawaria, która tak jak Polska przyjê³a minimaln¹ odleg³oœæ 10-krotnoœci ca³kowitej wysokoœci wiatraka.

Dzisiaj widzimy, ¿e, podejmuj¹c wyzwania zwi¹zane z nieuniknion¹ transformacj¹ energetyczn¹ naszego kraju, zasadne by³oby dokonanie przegl¹du i korekty niektórych przyjêtych w 2016 r. rozwi¹zañ. Obecnie nowe farmy wiatrowe s¹ w Polsce lokalizowane jeszcze na podstawie przepisów przejœciowych do obowi¹zuj¹cej ustawy, które umo¿liwiaj¹ zakoñczenie rozpoczêtych przed 2016 r. procesów inwestycyjnych. Pula takich projektów jest jednak ograniczona, a nowe inicjatywy, z uwagi na obowi¹zuj¹ce przepisy, nie pojawiaj¹ siê w znacz¹cej liczbie. Tymczasem nowe inwestycje w farmy wiatrowe mog³yby ju¿ bazowaæ na du¿o bardziej nowoczesnych rozwi¹zaniach technologicznych.

Anna Kornecka, wiceminister rozwoju, pracy i technologii

Mimo tych argumentów OZE, w tym w³aœnie farmy wiatrowe, bywaj¹ w Polsce postrzegane jako konkurencja, czy mo¿e zagro¿enie dla wêgla.
Rozumiem to i wiem, ¿e jest to element dyskusji nt. przysz³oœci naszej gospodarki. Sektor energetyczny i wêglowy by³ w Polsce przez dekady postrzegany jako jeden z filarów gospodarki, ale jesteœmy ju¿ w zupe³nie innym miejscu. Ta energia, pozyskiwana w Polsce w 70% z wêgla, nie jest konkurencyjna cenowo, a krajowi konsumenci s¹ na to bardzo wyczuleni.

Przedsiêbiorcy – równie¿ pañstwowe koncerny – te¿ bardzo licz¹ na to, ¿e bêd¹ mogli budowaæ w³asne farmy wiatrowe. Dodatkowo Polityka Energetyczna Polski do 2040 roku zak³ada, ¿e do 2030 r. bêdziemy mieæ 23% OZE w koñcowym zu¿yciu energii, a w samej elektroenergetyce ten poziom wyniesie 32% do 2030. Do roku 2040 te wskaŸniki musz¹ wzrosn¹æ analogicznie do 28 i 39,7%. Aby móc wype³niæ wszystkie te zobowi¹zania, musi nast¹piæ gruntowna przebudowa systemu energetycznego. Unijne, œwiatowe i krajowe regulacje bardzo szybko siê zmieniaj¹, OZE s¹ wprowadzane do rynku mocy, co pokazuje, ¿e s¹ potrzebne, by wspieraæ bezpieczeñstwo dostaw energii.

Jakie s¹ perspektywy jeœli chodzi o liberalizacjê przepisów odleg³oœciowych? Bo wiadomo, ¿e w energetyce wiatrowej proces inwestycyjny nie jest krótki. Od kiedy nowe przepisy mog³yby zacz¹æ faktycznie obowi¹zywaæ?
Zmiany nie nast¹pi¹ z dnia na dzieñ, tylko na przestrzeni kilku lat i bêd¹ mia³y charakter ewolucyjny. Chcia³abym podkreœliæ, ¿e zasada 10H bêdzie dalej obowi¹zywaæ, ale umo¿liwi udostêpnianie na mocy planów miejscowych terenów pod farmy wiatrowe, jeœli taka bêdzie wola gmin i okolicznych mieszkañców. Bior¹c pod uwagê ograniczenia wynikaj¹ce z okreœlenia jednej sztywnej zasady odleg³oœciowej, bardziej efektywnym podejœciem w tym zakresie jest uelastycznienie ww. ustawowej zasady odleg³oœciowej i oddanie wiêkszego w³adztwa w zakresie wyznaczania lokalizacji elektrowni wiatrowych poszczególnym gminom w ramach procedury planistycznej zmiany planów miejscowych opracowywanej dla nowej elektrowni wiatrowej.

Obowi¹zek sporz¹dzenia MPZP lub jego zmiany na potrzeby inwestycji bêdzie jednak dotyczy³ obszaru prognozowanego oddzia³ywania elektrowni wiatrowej, a nie jak dot¹d ca³ego obszaru wyznaczonego zgodnie z tzw. „zasad¹ 10H”.

Shutterstock

Na czym konkretnie opieraj¹ siê proponowane przez MRPiT przepisy?
Podstaw¹ dla okreœlania wymaganej minimalnej odleg³oœci od zabudowañ mieszkalnych w planach miejscowych bêd¹ wyniki przeprowadzonej prognozy oddzia³ywania na œrodowisko (w ramach której analizuje siê m.in. wp³yw emisji ha³asu na otoczenie i zdrowie mieszkañców) wykonywanej w ramach MPZP. Aby dodatkowo wzmocniæ znaczenie oraz jakoœæ takiej prognozy dla elektrowni wiatrowej bêd¹ one obowi¹zkowo uzgadniane, a nie jak dot¹d opiniowane, z w³aœciwymi Regionalnym Dyrektorem Ochrony Œrodowiska (RDOŒ).

Aby zapewniæ, ¿e wszystkie procedury planistyczne, œrodowiskowe i budowlane zagwarantuj¹ bezpieczeñstwo dla mieszkañców i odpowiednie oddalenie instalacji planowanych elektrowni wiatrowych od budynków mieszkalnych, w projekcie ustanowimy bezwzglêdn¹ minimaln¹ odleg³oœæ nowej elektrowni od zabudowañ mieszkalnych. Z przytoczonych rozwi¹zañ w innych krajach UE, a tak¿e badañ, wynika, ¿e nie powinna byæ ona ustanowiona na poziomie mniejszym ni¿ odleg³oœæ 500 metrów.

Co istotne, finalna odleg³oœæ od zabudowañ mieszkalnych bêdzie ka¿dorazowo weryfikowana i okreœlana w decyzji œrodowiskowej i uwarunkowaniach na podstawie indywidualnie opracowywanego raportu oddzia³ywania na œrodowisko.

Za³o¿enia ustawy i jej szczegó³owe przepisy bêd¹ przedmiotem konsultacji publicznych i uzgodnieñ miêdzyresortowych, w tym z samorz¹dami, bran¿¹, organizacjami ekologicznymi, a tak¿e innymi resortami, które planujemy w nied³ugim czasie rozpocz¹æ. Bêdziemy ws³uchiwaæ siê we wszystkie uwagi do projektu.

W jaki sposób mieszkañcy bêd¹ mogli wp³ywaæ na decyzje o ewentualnych inwestycjach wiatrakowych w swojej okolicy?

Przewidujemy znaczny udzia³ spo³ecznoœci lokalnej w uchwalaniu planu miejscowego.
Chcemy tak¿e wprowadziæ obowi¹zek uzyskania, ze strony gmin s¹siednich, dla opinii projektu miejscowego planu dot. elektrowni wiatrowej, je¿eli oddzia³ywania elektrowni inwestycja mog¹ byæ potencjalnie byæ odczuwane równie¿ na ich terenach.

Wzmocniony zostanie równie¿ system dozoru nad eksploatacj¹ i serwisem technicznym instalacjami wiatrowych. Chcemy, by tym bardzo odpowiedzialnym zadaniem zajmowa³y siê wy³¹cznie wyspecjalizowane podmioty z odpowiednimi certyfikatami których kompetencje, zasoby i uprawnienia bêd¹ monitorowane i weryfikowane okresowo przez Urz¹d Dozoru Technicznego oraz Urz¹d Regulacji Energetyki.

W ostatnich piêciu latach rozwój l¹dowych turbin wiatrowych zosta³ wstrzymany. Fot./Shutterstock

Ile nowych farm wiatrowych mo¿e Pani zdaniem powstaæ w Polsce dziêki poluzowaniu regulacyjnego gorsetu?
Wed³ug danych Polskich Sieci Elektroenergetycznych obecnie moc zainstalowana farm wiatrowych w Polsce wynosi 6,7 GW. Bior¹c pod uwagê perspektywê d³ugookresow¹, planuje siê dodatkowo od 6 do 12 GW nowy mocy w farmach wiatrowych. To oznacza, ¿e pu³ap 20 GW jest do osi¹gniêcia w 2030 r. Najpierw potrzebny bêdzie jednak czas na rozpêdzenie tego rynku. Szacujemy, ¿e do 2025 r. powstan¹ farmy o mocy oko³o 3 GW.

Istotn¹ kwesti¹ jest to, ¿e inwestycje w postaci elektrowni wiatrowych przynosz¹ wymierne korzyœci gospodarcze. W scenariuszu optymistycznym rozbudowy mocy w l¹dowe elektrownie wiatrowe do ok. 20 GW, oznaczaæ to bêdzie wydatek inwestycyjny na szacowanym poziomie ok. 70 mld PLN. Bêdzie siê to wi¹zaæ z du¿ym zapotrzebowaniem na surowce (stal, cement, beton itd.), us³ugi logistyki, transportu, us³ugi zwi¹zane z przygotowaniem inwestycji – projektowe, œrodowiskowe, us³ugi budowlane, monta¿owe, a w konsekwencji, zapotrzebowaniem na us³ugi serwisu i eksploatacji elektrowni wiatrowych. W tym samym scenariuszu, zak³ada siê, ¿e wzrost mocy zainstalowanych w energetyce wiatrowej na l¹dzie przek³ada siê na znaczny wzrost liczby miejsc pracy, dochodz¹c do liczby ok. 42 tys. nowych miejsc pracy w 2040 roku.

Chcia³abym podkreœliæ, ¿e szacuje siê, ¿e ka¿dy dodatkowy gigawat mocy w nowych farmach wiatrowych mo¿e obni¿aæ w sposób wymierny hurtow¹ cenê energii w Polsce (w zale¿noœci od iloœci nowych mocy zainstalowanych od kilku do ponad 30 z³/MWh). I to jest ta g³ówna korzyœæ dla polskich firm i gospodarstw domowych. A co najwa¿niejsze dziêki energii wiatrowej dbamy o œrodowisko w którym na co dzieñ ¿yjemy, nie zanieczyszczamy ani wody, ani gleby oraz nie emitujemy CO2.

Z czasem wiatraki technologicznie rosn¹ mocno wzwy¿ i zyskuj¹ na efektywnoœci. Dlatego w³aœciciele istniej¹cych ju¿ farm licz¹, ¿e bêd¹ mogli wymieniaæ najstarsze wiatraki na te najbardziej nowoczesne, czyli prowadziæ repowering. Propozycja MRPiT to umo¿liwi?
Ustawa, nad któr¹ pracujemy nie wprowadza szczególnych rozwi¹zañ dla repoweringu. W naszym projekcie, tego typu inwestycja bêdzie wymagaæ przeprowadzenia postêpowania od pocz¹tku w³¹cznie z konsultacjami spo³ecznymi. W naszej opinii takie przedsiêwziêcie, z uwagi na znaczenie dla potencjalnej zmiany oddzia³ywañ takiej elektrowni na otoczenie, powinno byæ realizowane jak ka¿da nowa inwestycja, uzyskuj¹c odpowiednie pozwolenia oraz decyzjê o œrodowiskowych uwarunkowaniach.

Trwaj¹ prace nad nowymi wieloletnimi programami. To z jednej strony Polski Nowy £ad, a z drugiej Program Sprawiedliwej Transformacji. Nowe farmy wiatrowe bêd¹ elementem tych strategii?
Polski Nowy £ad k³adzie du¿y nacisk na nowe Ÿród³a energii i na ochronê klimatu. Liczê, ¿e nowa fala inwestycji w OZE, równie¿ w wiatraki, stanie siê jego elementem, tak jak inwestycje w farmy wiatrowe na morzu czy masowa modernizacja budynków. Jeœli chodzi o unijny Fundusz Odbudowy i Rozwoju, to trzeba pamiêtaæ, ¿e ok. 37% œrodków z niego bêdzie przeznaczonych na szeroko rozumiane inwestycje klimatyczne. Razem do wydania z ca³ej puli Krajowego Plany Odbudowy, w ³¹cznej kwocie ponad 23,5 mld €, ponad 13 mld € przeznaczonych bêdzie na cele zwi¹zane z transformacj¹ energetyczn¹, popraw¹ jakoœci powietrza, „zielon¹” mobilnoœci¹ itd.

A co siê zdarzy, jeœli ustawa nie zostanie zliberalizowana?
Jesteœmy ju¿ w tym punkcie, w którym wiêkszoœæ ludzi rozumie, ¿e nie mo¿emy sobie pozwoliæ, na pozostanie w tyle – musimy podejmowaæ wyzwania, które bêdê odpowiedzi¹ na potrzeby œrodowiskowe, a jednoczeœnie w kontekœcie gospodarczym, pozwol¹ na dokonanie skoku technologicznego. Niemcy inwestuj¹ w wodór, my te¿ musimy to robiæ. ¯eby nie przegapiæ szansy na w³¹czenie siê w nowo powstaj¹ce ³añcuchy wartoœci musimy byæ aktywni w tym procesie transformacji, bo tylko tak mo¿emy sprostaæ ogromnym wyzwaniom, które stoj¹ przed ekologi¹ i cyfryzacj¹ europejskiej gospodarki.

Jak bêdzie wygl¹daæ formalna œcie¿ka prac nad nowelizacj¹?
Mamy œwiadomoœæ, ¿e proponowana przez nas nowelizacja jest to bardzo wa¿na ustawa z uwagi na wyzwania energetyczne przed którym staje Polska, a tak¿e wa¿na dla wielu gmin i jej mieszkañców. Mamy nadziejê, ¿e wynikaj¹ce z niej zmiany bêdziemy mogli wkrótce og³osiæ i rozpocz¹æ formalny proces legislacyjny a nastêpnie wprowadziæ w ¿ycie. Planujemy, aby konsultacje publiczne projektu rozpocz¹æ w ci¹gu najbli¿szych tygodni i przekazaæ przyjêty przez Rz¹d projekt do Sejmu w II kwartale tego roku.

Jesteœmy obecnie na etapie uzyskiwania wpisu dla ustawy do harmonogramu prac rz¹du. Bior¹c pod uwagê, ¿e zarówno w Polityce Energetycznej Pañstwa do 2040, jak i w zapowiedziach PN£ pojawia siê w¹tek tej ustawy, wiêc wierzê, ¿e ten temat bêdzie szybko procedowany.

Football news:

Mbappe dancing on the table 🕺 Watch as PSG celebrate their semi-final exit with passion
Pochettino on reaching the semi-finals: It's all down to the PSG players. I missed the adrenaline
Manuel Neuer: Bayern should have played better in Munich. We missed a lot of chances
Hans-Dieter Flick: Bayern lacked the final touch in attack. Congratulations to PSG
PSG President: We have invested a lot in the club to win the Champions League. Neymar and Mbappe have no reason to leave
Tuchel about 0:1 with Porto: Maybe not the best game to watch. Chelsea deserved to win after 180 minutes
Neymar on reaching the 1/2 Champions League: We knocked out the winner of the tournament. Now PSG should always strive to reach the semi-finals