Poland

Światowa gospodarka ma zapalenie płuc

Wywiady

materiay prasowe

Nie mona dopuci do sytuacji, w ktrej zniknie znaczna cz biznesu i po kryzysie bdzie trzeba zaczyna od nowa. Jeli lockdown zakoczy si w kwietniu, to moe obronimy si przed mocn recesj mwi Iwona Kozera, partner w EY.

Jakie mog by konsekwencje pandemii dla polskiej gospodarki?

Im duej bdzie trwa lockdown, tym sytuacja bdzie gorsza, a wpyw na polskich przedsibiorcw i ludzi pracujcych bdzie duo wikszy. Jeeli lockdown zakoczy si w kwietniu, to by moe obronimy si przed wikszymi skutkami i mocn recesj. To jest w tej chwili gdybanie. Rozwj sytuacji zdrowotnej i przygotowanie si do powrotu do pracy bd miay fundamentalne znaczenie. Powinnimy si skoncentrowa na tym, eby pomc sobie i naszej subie zdrowia, ebymy jak najszybciej opanowali wzrost zachorowa i sytuacj epidemiologiczn. Musimy te by gotowi, e niestety wirus zostanie z nami duej ni sobie tego yczymy i np. na jesieni bdziemy mieli kolejny wzrost przypadkw COVID-19. Kluczowe jest, abymy do tego czasu mieli wypracowane procedury, ktre zabezpiecz nas przed nastpnym wybuchem epidemii i rwnoczenie pozwol unikn ponownego lockdownu.

Rzdy na caym wiecie bd stawa przed diabelsk alternatyw. Z jednej strony zdrowie ludzi, z drugiej przez drastyczne ograniczenia prowadzce do kurczenia si gospodarki, co spowoduje skutki dramatyczne dla ludzi. Co wybiera?

To jest sytuacja bezprecedensowa i odpowied na ni te jest bezprecedensowa. Naley spowalnia wzrost zachorowa, ale jednoczenie kluczowe jest zwikszanie wydajnoci suby zdrowia, aby mc powoli powrci do normalnej pracy. To zamknicie nie moe trwa w nieskoczono.

Wielkie programy rzdowe i wlewanie pienidzy do gospodarki ma sens?

Sens ma pomaganie firmom, aby przetrway na rynku i utrzymyway zatrudnienie. Nie mona dopuci do sytuacji, w ktrej zniknie znaczna cz biznesu i po kryzysie bdzie trzeba zaczyna od nowa. Tym bardziej, e nie wiemy, jak dugo potrwa epidemia. Trzeba zapewni spoeczestwu w miar normalne warunki bytowe. W tej sytuacji rol rzdu jest, aby wanie takie programy stymulacyjne uruchomi.

W jakiej skali je uruchamia?

Musimy reagowa na rozwj sytuacji, jak wiele przedsibiorstw i jak dugo bdzie cierpiao z powodu zamknitych bran. Rzd powinien pomaga. Tak te si dzieje w innych krajach. W rnym stopniu, bo rnie oceniaj sytuacj. Myl, e bdziemy widzieli jeszcze wiele rnych odson rzdowych programw, ktre bd miay za zadanie zapewni firmom pomoc i utrzymanie miejsc pracy, gdy jak ju mwiam, to jest teraz najwaniejsze.

Niektrzy ekonomici twierdz, e obnianie stp procentowych, zasypywanie rynkw pienidzmi sprawdzio si podczas poprzedniego kryzysu finansowego, ale teraz niekoniecznie, bo ludzie boj si wyj z domu.

Warto si zastanowi, co by byo, gdyby nie byo adnych programw stymulacyjnych. Jeli zamykamy poszczeglne sektory gospodarki, to powinnimy da co w zamian. Zadajmy sobie pytanie, co by si dziao w Polsce, Europie czy Stanach Zjednoczonych, gdyby takich programw nie byo. Jaka byaby stopa bezrobocia, ile firm by upado i jak wielkie niepokoje spoeczne mogyby si zacz? Naley zapewni firmom warunki do walki z kryzysem. Post factum powstanie pewnie wiele analiz mwicych, ktre programy i metody byy lepsze i zapewne wykorzystamy te dowiadczenia w walkach z kolejnymi tego typu kryzysami.

Jak powinny w tej sytuacji zachowa si firmy? Ograniczy koszty i ci zatrudnienie, czy zachowa jak najwicej kadr, eby po kryzysie wykona gwatowny skok rozwojowy, przej sabszych i wzmocni swoj pozycj na rynku?

Rozmawiajc z przedsibiorcami z rnych bran, zauwayam, e ich reakcja na samo poradzenie sobie z pierwszym uderzeniem rozwijajcego si problemu jest podobna. Wszyscy staraj si myle o tym, w jaki sposb ochroni swoich pracownikw, aby gdy kryzys si skoczy ich pozycja na rynku nie bya osabiona wzgldem konkurencji. Jest te faktem, e mamy w tej chwili (w porwnaniu do 2008 r.) zupenie inn sytuacj, bo ten kryzys dotkn prawie wszystkie brane. W pewnym momencie zasoby pozwalajce na ochron miejsc pracy si skocz. Przedsibiorcy bardzo si obawiaj, e bd musieli podejmowa trudne decyzje. Dziaanie wszystkich firm w pierwszym momencie kryzysu jest podobne. Obniaj koszty jak mog, wysyaj pracownikw na urlopy, zmieniaj ich formy zatrudnienia. Dla dalszego miejsca danej firmy na rynku zasadnicze bdzie, w jaki sposb menederowie myl o tym, co bdzie po kryzysie. To zadanie jest utrudnione, bo nie wiemy jak dugo kryzys bdzie jeszcze trwa. Na pewno doprowadzi do jednego zmieni si rzeczywisto dziaania przedsibiorstw, zachowania konsumentw i caych spoeczestw. Trzeba ju dzisiaj myle jak si w tym odnale i by moe pomyle nad zmian modelu operacyjnego firmy. Podejmowane dziaania zdecyduj o tym, czy firma wyjdzie z kryzysu silniejsza, czy sabsza ni konkurencja i czy w ogle zdoa si utrzyma na rynku.

Czekaj nas znacznie wiksze wyzwania ni po kryzysie sprzed 10 lat? Po bankructwie Lehman Brothers wydawao si, e wiat si wali.

Kryzys roku 2008 zacz si od sektora bankowego. By to kryzys systemu finansowego, ktry przenis si w mniejszym lub wikszym stopniu na inne brane. Natura obecnego kryzysu jest zupenie inna. To kryzys zdrowotny, wrcz humanitarny, dotykajcy ludzi fizycznie. Rzdy prbujc spaszczy krzyw zachorowa, wprowadzaj lockdown, co z kolei powoduje kryzys gospodarczy. Dotyka on tzw. realnej gospodarki, prawie wszystkich bran. Od zakadw fryzjerskich do wielkich koncernw samochodowych. Kryzys ma katastrofalny wpyw m.in. na bran turystyczn, linie lotnicze, bran odzieow, a take cay rynek konsumencki oraz rynki finansowe itd. Ten kryzys dotyka podstawowych potrzeb spoecznych. Siedzimy w domu i martwimy si, czy nadal bdziemy mieli prac. Poprzedni kryzys to byo przezibienie", teraz mamy rozwijajce si zapalenie puc". W zalenoci jak szybko sobie z tym poradzimy i jakie skutki bdzie miao dla caego organizmu, taki te bdzie miao wpyw na wiatow gospodark.

Kryzys minie i wrcimy do z grubsza takiej samej gospodarki, jak do tej pory mielimy?

Nie. Bdziemy w innej rzeczywistoci. Myl, e biznes zdaje sobie z tego spraw. Zmieni si wszystko, np. postawy konsumenckie, ktre maj wpyw na wiele bran. Bdziemy mieli do czynienia z okresem, kiedy konsumenci bd zachowywali si ostroniej, bd wiadomiej decydowa, gdzie i jak wydawa pienidze. Zmieni si te modele dziaania firm. To, e gospodarki jako teraz funkcjonuj, jest moliwe wycznie dziki rozwojowi technologii. Gdyby kryzys mia miejsce w 2008 r., to byoby nam znacznie trudniej funkcjonowa w zmienionej rzeczywistoci. Przejcie z modelu operacyjnego na taki, ktry w wikszym stopniu wykorzystuje technologi, analiz danych, prognozy gospodarcze, bdzie miao bardzo due znaczenie.

Pewnie bdzie te dziaalnoci zdalnej, np. opieki lekarskiej, pracy, czy nauki, bo ludzie si do niej przyzwyczaj.

Tak. Cz wrci z przyjemnoci do pracy w biurze, ale cz fantastycznie odnajduje si w pracy zdalnej. Ju dzisiaj widz, e firmy myl, czy rzeczywicie potrzebuj tak duo miejsca biurowego do swojej dziaalnoci. Brana nieruchomoci biurowej moe mie w przyszoci niemay problem.

Ktre kraje najbardziej ucierpi gospodarczo: Chiny, USA, kraje najbiedniejsze? Kto najmniej? I dlaczego?

To tak naprawd okae si, gdy epidemia si skoczy i bdziemy wiedzie, jak bardzo s poobijane gospodarki poszczeglnych krajw. Ze wzgldu na historyczne dowiadczenia z SARS, cz krajw azjatyckich bya lepiej przygotowana do wybuchu tej epidemii i bya wstanie powstrzyma masowy przyrost chorych bez zamykania tak wielu bran. Te kraje na krtk met bd w lepszej sytuacji. Chiny teoretycznie ju podnosz si z kryzysu epidemiologicznego, USA jest na pocztku tej drogi i tam sytuacja wyglda dramatycznie, podobnie jak w niektrych krajach UE. Wynalezienie szczepionki bdzie miao ogromne znaczenie. Kraj, ktry pierwszy opracuje skuteczn szczepionk i zaszczepi swoich obywateli zyska ogromn przewag.

Dojdzie do zatrzymania globalizacji?

Bdziemy mieli do czynienia z wiksz dywersyfikacj tego skd i jakie produkty wybieramy w naszych globalnych acuchach dostaw. Zakcenia w wiatowym acuchu dostaw, takie jak np. pandemia, bd brane pod uwag w procesach decyzyjnych w wikszym stopniu. Nie oczekuj, ebymy mieli do czynienia z natychmiastow i fundamentaln zmian. W codziennych decyzjach dla kadego przedsibiorcy odgrywaj rol czynniki ekonomiczne. Zastpienie duo taszych surowcw i pproduktw z Chin przez drosze powoduje obnion rentowno. Myl, e nastpi pewna zmiana, ale nie bdzie ona cakowita.

To moe by szansa dla Polski? Moemy sta si fabryk Europy"? Jakie warunki musielibymy speni?

Nie postrzegam tego jako wielkiej szansy. Obecny podzia etapw produkcji w midzynarodowym acuchu pozwala na tasze i efektywniejsze wytwarzanie okrelonych towarw. Z tego korzystaj take polscy przedsibiorcy, nabywajc tasze komponenty, np. z Chin, ktre nastpnie wykorzystuj w swoim procesie produkcyjnym. Jeeli w wyniku epidemii powstan pewne bariery, zaburzajce ten podzia pracy, to bdzie oznaczao obnienie efektywnoci caego procesu produkcji. A jeli kto twierdzi, e zmieni si nie tylko struktura, lecz take i nasz udzia w produkcji wiatowej kosztem Chin, to warto pamita o skali przedsiwzi realizowanych w Pastwie rodka i ich przewadze kosztowej. Zdamy sobie wtedy spraw, e trudno jest zbudowa dla nich dobr alternatyw. Dodatkowo pamitajmy o strukturalnych ograniczeniach, z jakimi ju zmagamy si po stronie poday pracy, a ktre bd wzmacniane przez niekorzystne tendencje demograficzne w naszym kraju. Problem niedoboru pracownikw do nas powrci, gdy tylko gospodarka ponownie wejdzie w faz oywienia.

Do tej pory wleklimy si w europejskim ogonie cyfryzacji. Czy obecny kryzys uwiadomi wszystkim, e potrzebna jest w tym zakresie rewolucja? Jak powinnimy j przeprowadzi?

Ten kryzys ewidentnie pokaza, e szeroko rozumiana automatyzacja rnych procesw ma gboki sens. I jeeli kto si jeszcze waha, czy poda w tym kierunku, to z pewnoci porzuci ju te wtpliwoci. EY przeprowadzi globalne badanie, w ktrym wzio udzia ponad 2600 menederw wyszego szczebla z 46 krajw. Dla 36% z nich priorytetem bdzie teraz intensywna automatyzacja, a 41% zamierza zmieni swoje podejcie. Podobne proporcje dotycz cyfryzacji biznesu. Na naszym rynku jest podobnie, chocia ten proces zachodzi wolniej ni w innych krajach. Powodem by dostp do stosunkowo taniej siy roboczej, co zniechcao przedsibiorcw do inwestycji w automatyzacj. To si zmienio w ostatnich latach rosnce koszty pracy i brak pracownikw wymuszay automatyzacj produkcji. U czci firm ten proces teraz przyspieszy, aby zminimalizowa ryzyko zatrzymania firmy przez brak pracownikw.

notowa Grzegorz Balawender

CV

Iwona Kozera jest partnerem zarzdzajcym EY. Od ponad 25 lat zajmuje si doradztwem biznesowym. Zarzdza dziaem doradztwa biznesowego EY Polska oraz kieruje usugami doradztwa transakcyjnego. Jest rwnie partnerem zarzdzajcym dziaem doradztwa biznesowego w regionie centralnej, wschodniej oraz poudniowo-wschodniej Europy i centralnej Azji. Realizowaa take projekty w zakresie doradztwa regulacyjnego i zarzdzania ryzykiem.

Football news:

The Internet is joking about Higuain's weight again. Perhaps it's just an unfortunate angle and Gonzalo's reputation
Brescia coach on Balotelli's suspension: He didn't even appear in Zoom in quarantine
Wenger said again that Arsenal left their soul on Highbury. We understand what this phrase means
Messi is still training individually
Matteis de Ligt: Ronaldo is the best player of his generation and a role model
Van der Vaart on Real Madrid: Even if you are Raul or Ronaldo – if you haven't scored in two matches, they want to sell you already!
Koke: Atletico should be declared the winner of the Champions League if the season is not finished. We beat out the champion