Poland

Polskie losy. Józek Blass

Wspomnienia

JAN LITYÑSKI.

FOT. ROBERT GARDZIÑSKI/FOTORZEPA

Liczyliœmy na cud. My, jego przyjaciele. By³ tym, który zdawa³ siê omijaæ wszelkie przeszkody.

Na Józka Blassa zawsze mo¿na by³o liczyæ. Dziêki jego uporowi i umiejêtnoœciom Ewy, jego ¿ony, lekarki, uda³o siê pokonaæ choroby ich syna i wnuka. On sam przegra³.

Pozna³em go chyba jeszcze w dzieciñstwie. Moja mama zna³a ze Lwowa jego rodziców. Jednak zaprzyjaŸniliœmy siê w siódmej klasie, kiedy przyszed³em do jego szko³y, wyrzucony z poprzedniej. By³a to niezwyk³a klasa. Jej póŸniejszy nauczyciel polskiego Zygmunt Saloni powiedzia³ po latach, ¿e nigdy w swej karierze nie widzia³ takiego fermentu intelektualnego jak tam. Marek Borowski, Micha³ Kleiber, Zbigniew Rek, Jacek Koronacki, Leonid Heller.

Józek nie mia³ ambicji lidera, by³ jednak niekwestionowanym autorytetem, twórc¹ intelektualnego fermentu. To on dostarcza³ mnie i kilku przyjacio³om rz¹dowy Biuletyn Informacyjny, który otwiera³ nam oczy na œwiat. Jego ojciec by³ wiceprezesem NBP i z tej racji otrzymywa³ ów Biuletyn – rz¹dowy przegl¹d wydarzeñ miêdzynarodowych niepublikowanych w prasie ogólnodostêpnej. I dziêki temu nasze spojrzenie na œwiat i system komunistyczny znacznie odbiega³o od narzucanego oficjaln¹ propagand¹. Toczyliœmy dyskusje, szczególnie z Markiem Borowskim, który twardo wierzy³ w system.

Gdy z inicjatywy Adama Michnika powsta³ Klub Poszukiwaczy Sprzecznoœci, Józek okaza³ siê niezast¹pionym organizatorem jego prac. Potem razem studiowaliœmy. Przyszed³ marzec ’68. Ja wyl¹dowa³em w wiêzieniu, Józek zdecydowa³ siê na emigracjê. Nie by³o to spowodowane wy³¹cznie antysemick¹ nagonk¹, w wyniku której jego rodzice utracili pracê. Ju¿ wczeœniej Józek dusi³ siê w PRL-owskiej atmosferze, gdzie przydzia³ paszportu zale¿a³ od widzimisiê ubeckiego urzêdnika. Mia³ poczucie, ¿e w tej atmosferze nie bêdzie siê móg³ zrealizowaæ. Wybra³ Stany.

Doœæ szybko zrobi³ matematyczny doktorat, by zostaæ profesorem na jednym z uniwersytetów. Ale nie to sta³o siê jego pasj¹. Ju¿ w po³owie lat 70. wypracowa³ metodê skutecznego systemu emerytalnego, pracowniczych planów emerytalnych, i sta³ siê jednym z najlepszych, je¿eli nie najlepszym specjalist¹ w USA.

Jednoczeœnie pomaga³ ludziom. Kiedy moja córka potrzebowa³a skomplikowanej terapii, bez wahania sfinansowa³ leczenie. Nie by³em jedynym, który wiele mu zawdziêcza³.

W stanie wojennym doœæ szybko zaanga¿owa³ siê w poparcie dla Solidarnoœci. Z Ew¹ wspó³zak³ada³ chicagowski komitet Support for Solidarity, jeden z najskuteczniejszych w organizowaniu œrodków dla polskiego podziemia. Jak zawsze wola³ dzia³aæ na drugim planie, nie wyró¿niaj¹c siê: uwa¿a³, ¿e skutecznoœæ jest wa¿niejsza od zaszczytów.

Dla wolnej ju¿ Polski Józek namawia³ amerykañskich przedsiêbiorców do inwestycji. Sam te¿ tworzy³ firmy i instytuty. Po 2000 r. w jakiejœ bulwarowej prasie ukazywa³y siê artyku³y przedstawiaj¹ce jego dzia³ania w krzywym zwierciadle. Bez istotnych argumentów. Insynuacje s¹ niekiedy skuteczniejsze od faktów.

Józek doradza³ te¿ kilku rz¹dom. Niestety, jego flagowy pomys³ planów emerytalnych zosta³ odrzucony.

Zorganizowa³ te¿ seriê konferencji w Ann Arbor w 25. rocznicê Okr¹g³ego Sto³u. Wziêli w niej udzia³ dwaj prezydenci: ówczesny –Aleksander Kwaœniewski – i przysz³y – Lech Kaczyñski.

Fundowa³ rozmaite stypendia. Mia³ cich¹ ambicjê wp³ywania na polsk¹ politykê. Ale nie przez podpowiadanie, co nale¿y robiæ, lecz przez pomoc zdolnym m³odym politykom z rozmaitych opcji, tak, by ich spojrzenie nie by³o jedynie w¹skim myœleniem o karierze.

Z biegiem lat czêœæ dzia³añ przekaza³ nastêpcom. Sam zaj¹³ siê gr¹ w bryd¿a, który obok jazdy na nartach i chodzenia po coraz to nowych górach zawsze by³ jego pasj¹. I, jak to on, zrobi³ to na najwy¿szym poziomie. Stworzona przez niego dru¿yna, której by³ graj¹cym kapitanem, zdoby³a tytu³ najlepszej na œwiecie.

Zostaje smutek. Odszed³ cz³owiek dobry. Œwiat bez niego bêdzie nieco inny i jakby gorszy.

Football news:

Ney warmly recalls Maradona: at the age of 14, he brought the legend to an exhibition match, Diego himself offered to take a photo
Klopp responded to Neville's criticism about the words about 5 substitutions and the calendar: I'm not like him. I'm talking about all the players
The hardest task: help choose the best attacking midfielder in history
Mourinho, Lampard, Solskjaer and Moyes claim the title of best coach of November in the Premier League
Brunu, Grealish, Chilwell, Heibjerg - among the contenders for the November best player award in the Premier League
Klopp-best coach of 2020, flick-2nd, Guardiola-3rd (ESPN)
The most beautiful football documentary, I think, was made about Leeds. We talked to the Director