Poland

Po co nam lekarze sądowi?

Rzecz o prawie

Lekarz s¹dowy

AdobeStock

Jest nieracjonalne, by chory cz³owiek musia³ odwiedzaæ dwóch medyków. Dyskrecjonalna decyzja s¹du, który mo¿e nie stosowaæ nie¿yciowych przepisów, powinna rozwi¹zaæ problem.

Instytucjê lekarza s¹dowego mamy od 14 lat. Wyjaœnijmy: nie chodzi o lekarzy medycyny s¹dowej, którzy od z gór¹ stu lat zajmuj¹ siê zagadnieniami ¿ycia oraz œmierci i maj¹ swoje miejsce w wymiarze sprawiedliwoœci. Ten z ustawy z 2007 r. to lekarz, który wystawia zaœwiadczenia o chorobie i potwierdza niemo¿noœæ stawienia siê strony, œwiadka, pe³nomocnika b¹dŸ obroñcy w s¹dzie lub prokuraturze, a prezes s¹du okrêgowego zawar³ z nim umowê o wykonywanie czynnoœci lekarza s¹dowego. Zaœwiadczenia wystawia po osobistym zbadaniu chorego i zapoznaniu siê z dostêpn¹ dokumentacj¹ medyczn¹. Je¿eli zdrowie uczestnika postêpowania uniemo¿liwia stawienie siê na badanie, lekarz s¹dowy powinien przeprowadziæ badanie w miejscu pobytu chorego (czysta teoria).

Tyle przepisy. A co przynosi ¿ycie? Kilkanaœcie lat wystarczy, by bez obawy pochopnoœci wniosków podsumowaæ funkcjonowanie tej instytucji pod k¹tem zasadnoœci jej wprowadzenia.

Celem ustawy by³o „usprawnienie procesów poprzez wyeliminowanie usprawiedliwiania nieobecnoœci przy wykorzystaniu niewiarygodnych zwolnieñ lekarskich". Obowi¹zuje ona tylko w procesach cywilnych i karnych, ale ju¿ nie w administracyjnych, co rodzi pytanie o uzasadnienie dla takiego zró¿nicowania. Czy zaœwiadczenia lekarskie sk³adane w procesie cywilnym lub karnym s¹ mniej wiarygodne ni¿ te sk³adane w postêpowaniu administracyjnym?

Pe³nomocnik i obroñca, adwokat, radca prawny, strona czy œwiadek, jeœli zachoruje i zostanie zbadany przez swego lekarza rodzinnego lub innego specjalistê, by usprawiedliwiæ nieobecnoœæ w s¹dzie lub prokuraturze, i tak musi uzyskaæ zwolnienie od lekarza s¹dowego. Taka kontrola jednego lekarza przez drugiego. Ten drugi, je¿eli w ogóle mo¿na do niego siê dostaæ, czêsto jest lekarzem o specjalnoœci innej ni¿ choroba pacjenta.

W ca³ej Warszawie, gdzie s¹ dwa du¿e okrêgi s¹dowe, kilkaset rozpraw dziennie, lekarzy s¹dowych jest 16. Dla s¹du dla Warszawy-Pragi trzech: chirurg i dwóch lekarzy od chorób wewnêtrznych.

Przy S¹dzie Okrêgowym w £om¿y jest jeden lekarz s¹dowy o specjalnoœci ortopedia, traumatologia i rehabilitacja medyczna.

Przy SO w Suwa³kach jeden lekarz chorób wewnêtrznych, chorób p³uc i alergologii.

SO w S³upsku – dwóch lekarzy, obaj to chirurdzy.

Nie ma ¿adnych lekarzy s¹dowych w Gorzowie Wielkopolskim, Zielonej Górze, Rybniku, Ostro³êce. Zaœwiadczenia trzeba uzyskaæ w s¹siednim okrêgu, co oznacza wyjazd do innej miejscowoœci. Poniewa¿ lekarzy s¹dowych w ogóle jest niewielu, to nawet tam, gdzie s¹, zwolnienie pacjenta ze z³aman¹ nog¹ od lekarza ortopedy autoryzuje np. laryngolog. Lekarze s¹dowi nie przyjmuj¹ przez ca³y tydzieñ, a czasem tylko przez kilka godzin w tygodniu. Jak uzyskaæ zwolnienie, gdy siê zachorowa³o w œrodê, skoro lekarz przyjmowa³ w poniedzia³ek, a rozprawa bêdzie w czwartek?

Jest nieracjonalne, by chory cz³owiek musia³ odwiedzaæ dwóch lekarzy. Dyskrecjonalna w³adza s¹du, który mo¿e nie stosowaæ nie¿yciowych, czasami wrêcz niemo¿liwych do spe³nienia wymagañ ustawowych, powinna rozwi¹zaæ problem. Wystarczy kierowaæ siê dualistycznym myœleniem o porz¹dku prawnym, gdzie obok prawa stanowionego (lex) mamy niepisane standardy, niezale¿ne od prawodawcy (ius). Niestety, praktyka s¹dowa nie potwierdza spe³nienia takiego oczekiwania.

Przytoczmy wyrok S¹du Najwy¿szego z 28 czerwca 2017 r., IV KK 468/16. Zauwa¿ono w nim, ¿e gdy nie by³o mo¿liwe uzyskanie zaœwiadczenia lekarza s¹dowego przez uczestnika postêpowania, s¹d odwo³awczy przeprowadzi³ rozprawê, mimo ¿e obroñca oskar¿onego domaga³ siê jej odroczenia, okazuj¹c skan zaœwiadczenia lekarskiego wystawionego przez lekarza z Niemiec.

Zdaniem SN wniosek obroñcy o odroczenie zas³ugiwa³ na uwzglêdnienie. Skoro oskar¿ony w dniu rozprawy by³ za granic¹, to nie móg³ uzyskaæ zaœwiadczenia od lekarza s¹dowego, za to móg³ od miejscowego.

Piszê o tym, ¿eby pokazaæ, jak bardzo s¹dy przywi¹zane s¹ do lex, a zapominaj¹ o ius. I nie chodzi tylko o lekarzy s¹dowych, lecz o sprawowanie wymiaru sprawiedliwoœci. SN naprawi³ b³¹d s¹du odwo³awczego. Ile jest jednak spraw, w których nie ma mo¿liwoœci przeprowadzenia kontroli przez S¹d Najwy¿szy?

Lata istnienia ustawy nie wykaza³y, by do lekarzy s¹dowych trafiali pacjenci z niewiarygodn¹ dokumentacj¹ medyczn¹. Nie ma obaw, ¿e likwidacja instytucji lekarza s¹dowego wp³ynie na wyd³u¿enie czasu rozpoznawania spraw. Dlatego jest uzasadniona. Korzyœci odnios¹ wszyscy – strony, ich pe³nomocnicy, zaoszczêdzi Skarb Pañstwa. Adwokatura nieraz podejmowa³a w tej sprawie dzia³ania. Projekt zmiany prawa przed³o¿yliœmy tak¿e prezydentowi RP pod koniec ubieg³ego roku. Odbyte w ostatnich dniach spotkanie w Kancelarii Prezydenta RP pozwala mieæ nadziejê, ¿e tym razem sprawa znajdzie pozytywny fina³.

Autor jest prezesem Naczelnej Rady Adwokackiej

Football news:

Klopp on Super League: My opinion hasn't changed. The coach opposed its creation
Leeds players came out for a warm-up before Liverpool in T-shirts with the logo Champions League and the words Achieve it
Neville on Arsenal and Tottenham in Super League: I'd rather watch the San Marino champions. Ridicule
Juventus, Inter and AC Milan have stated that they want to play in Serie A despite joining the Super League
Bayern and Borussia will have 30 days to accept an invitation to the Super League. PSG - 14
Member of the UEFA Executive Committee on the Super League: All 12 clubs need to be kicked out. Players will have the right to terminate their contracts and become free agents
Coach of the Norwegian national team about the Super League: Juventus were knocked out of the Champions League by Lyon, Porto and Ajax, Arsenal and Tottenham are not in the top 30. What the hell are they doing in this tournament?