Poland

Niekonstytucyjni sędziowie TK

Opinie

Fotorzepa, Jerzy Dudek

Histeria czci prawnikw i politykw oraz nieudolne prby poszukiwania wad w procedurze powoania prof. M. Manowskiej na stanowisko Pierwszego Prezesa Sdu Najwyszego stanowi do marny temat na publikacj prasow.

Lamentujce osoby popadaj w fundamentalne sprzecznoci i nie zauwaaj, e zgodnie z ich koncepcj, powoanie wszystkich Pierwszych Prezesw SN po 1997 r. byoby dziaaniem niekonstytucyjnym. W kadym przypadku mielibymy do czynienia z brakiem spenienia co najmniej jednej przesanek tak przez nich oczekiwanych. W szczeglnoci aden z wczeniejszych Pierwszych Prezesw nie zosta przedstawiony Prezydentowi przez Zgromadzenie Oglne SN w drodze uchway. A wikszo z nich, jeli nie wszyscy, zostaa te wybrana jako kandydaci na podstawie przepisw ustawy o SN i Regulaminu SN uznanych przez TK za niekonstytucyjne (sprawa sygn. K 3/17). W konsekwencji, zgodnie z kolejn (absurdaln) koncepcj opozycji politycznej w Polsce i niektrych rodowisk sdziowskich, wg ktrej uznanie normy za niekonstytucyjn cofa skutki prawne, jakie ta norma wczeniej wywoaa, w Sdzie Najwyszym nie byo do tej pory Pierwszego Prezesa. Po prostu cyrk.

Dlatego uznaem, e nie warto wypowiada si na ten temat. Niemniej stwierdziem, e sytuacja stwarza okazj, by odezwa si na amach Rzeczpospolitej w innej, pokrewnej rodzajowo sprawie. Ot ju ponad 2 miesice temu, Trybuna Konstytucyjny w penym skadzie rozpatrzy wniosek Prokuratora Generalnego w kwestii przeprowadzonego w 2010 r. wyboru trzech sdziw TK: Piotra Tulei, Stanisawa Rymara i Marka Zubika (sygn. U 1/17). Trybuna wprawdzie umorzy to postpowanie, podtrzymujc dotychczasow lini o braku formalnej waciwoci do orzekania nad uchwaami o wyborze osb do penienia funkcji sdziego TK, jednak w uzasadnieniu dokona szeregu wanych systemowych spostrzee merytorycznych.

Orzeczenie nie zostao publicznie odnotowane. I mona byoby to pewnie zrzuci na karb epidemii koronawirusa, albo zmczenie tematyk, gdyby nie jeden znamienny fakt. Awantura w sprawie powoania Pierwszego Prezesa SN pokazuje, e dziennikarze dokadnie ledz procedury obsady rnych wysokich stanowisk w sdownictwie. W tej sprawie natomiast dziwnie zaniemwili. Powd wydaje mi si oczywisty i smutny. Wikszo mediw od lat nie jest ju obiektywnym obserwatorem polityki, ale jej bezporednim uczestnikiem. Dlatego nie spodobao im si, e orzeczenie TK przyznao w uzasadnieniu, w kontekcie materialnoprawnym, racj Prokuratorowi Generalnemu, a przy okazji ujawnio mnstwo nieprawidowoci w procesach wyborw osb do penienia funkcji sdziw TK przeprowadzanych w latach 1997-2015. Przywoujc j, musieliby napisa, e autorytety tzw. walki o praworzdno jak np. Marek Safjan, Mirosaw Wyrzykowski czy Wojciech Hermeliski, objli funkcj w sposb niekonstytucyjny. Uznali wic, e trzeba spuci na spraw zason medialnego milczenia.

Dlatego postanowiem sam o tym wspomnie. Niech ten artyku doczy do innych tekstw publikowanych przeze mnie na amach Rzeczypospolitej, pokazujcych jak prowizoryczna i uomna bya konstrukcja wadzy sdowniczej w III RP ( np. Da si podway powoania wielu sdziw" z 2.04.2019, Wszyscy dublerzy Trybunau" z 24.04.2019, Niekonstytucyjny Pierwszy Prezes SN" z 29.04.2020). A budowali j przecie krytycy dzisiejszej rzeczywistoci.

Waga problemw ujawnionych w orzeczeniu TK sygn. U 1/17 jest olbrzymia. Z uzasadnienia postanowienia wynika, e w latach 1997-2015 nie byo praktycznie skadu TK, w ktrym nie zasiadaliby sdziowie wybrani przez Sejm w sposb sprzeczny z Konstytucj. I tylko racjonalno i odpowiedzialno obecnego skadu rozstrzygajcego ochronia nas przed katastrof. Przecie gdyby Trybuna uzna swoj waciwo w sprawie kontroli wyboru osb do penienia funkcji sdziego TK i orzek merytorycznie o tym, co ustali, to nie tylko podwayby status konkretnej trjki sdziw, ale te mgby uruchomi lawin wzruszajc zdecydowan wikszo dotychczasowego orzecznictwa trybunalskiego. Tym samym zburzyby fundamenty systemu prawa polskiego.

Badanie problemu Trybuna opar na zebranej w cao i pogbionej analizie dotychczasowego orzecznictwa TK dotyczcego konstytucyjnoci uchwa wydawanych przez centralne organy pastwa, w tym uchwa Sejmu w sprawie wyboru sdziw TK. W ten sposb zebra w cao trybunalsk koncepcj uchway jako aktu normatywnego". To niewtpliwie warto sama w sobie.

Ale co waniejsze, w orzeczeniu U 1/17 Trybuna zbada praktyk wyborw sdziw TK w latach 1997-2019 w przypadkach, kiedy Sejm RP wybiera na jednym posiedzeniu osoby na wicej ni jedno stanowisko sdziowskie. Takie wybory byy w tym okresie przeprowadzane siedmiokrotnie. W trakcie badania ujawniono, e dokonujc tego wyboru, a w piciu z siedmiu przypadkw Sejm naruszy Konstytucj.

Jak pisze L. Garlicki Konstytucja nie okrela adnych elementw procedury wyboru sdziw TK, ale skoro przyjto zasad indywidualizacji kadencji procedura ta zawsze musi odnosi si do wyboru poszczeglnych sdziw. Niedopuszczalne byoby za, jak w poprzednim stanie prawnym przeprowadzanie gosowa en bloc, nawet gdy jednoczenie dokonywany jest wybr dwch lub wicej sdziw" (L. Garlicki, komentarz do art. 194, op. cit.; Z. Czeszejko-Sochacki, L. Garlicki, J. Trzciski, Komentarz do ustawy o Trybunale Konstytucyjnym, Warszawa 1999, s. 58). Ten indywidualny charakter wyboru sdziego TK musi si przejawia w dwch paszczyznach tj.: w procedurze podejmowania uchway w sprawie wyboru (tzn. musz si odby gosowania odrbnie na kade ze zwalnianych stanowisk sdziowskich w Trybunale Konstytucyjnym), a z treci uchway w sprawie wyboru musi wynika, e wybr by indywidualny, a nie czny. Tymczasem w okresie do 2015 r., w sytuacji kiedy na jednym posiedzeniu wybierano osoby na wicej ni jedno miejsce sdziowskie, Sejm dokonywa wyboru zbiorowego. Niezalenie od tego, czy wybr odbywa si w sposb tradycyjny (gosowanie przez podniesienie rki), czy w drodze elektronicznej, przeprowadzano go przez pojedyncze typowanie kandydatw, ale gosowanie na nich odbywao si ju en bloc. Formalizowano to rwnie w jednej, wsplnej uchwale, przypisujcej wsplnie oznaczon kadencj.

Trybuna ustali te, e wadliwe dziaanie wynikao z zastanej praktyki gosowania. Posowie jakby nie zauwayli, e przyjta w 1997 r. Konstytucja RP narzucia przesank wyboru indywidualnego. Sejm nadal posugiwa si procedur zastan w Regulaminie Sejmowym, przyjt jeszcze na cele wyboru czonkw Trybunau Konstytucyjnego przed 1997 r. Stosowny przepis odsya do odpowiedniego stosowania procedury wyboru Marszaka Sejmu". Tworzono wic jedn list i wybierano en bloc odpowiedni liczb kandydatw, pomijajc wymg konstytucyjny.

W ten sposb, niezalenie od opcji politycznej posiadajcej wikszo w Sejmie, wybory a 15 osb zgoszonych do penienia funkcji sdziw TK byy przeprowadzone z naruszeniem Konstytucji. Chodzi tu o osoby wybrane uchwa z dnia 5 listopada 1997 r. (M. P. Nr 82, poz. 789), uchwa z dnia 19 listopada 1997 r. (M. P. Nr 83, poz. 810), uchwa z dnia 13 listopada 2001 r. (M. P. Nr 42, poz. 672), uchwa z dnia 27 padziernika 2006 r. (M. P. Nr 80, poz. 792) i wreszcie uchwa z dnia z dnia 26 listopada 2010 r. (M. P. Nr 93, poz. 1067). To do poraajce, kiedy uwzgldnimy fakt, e w okresie 1997-2015 orzekao w TK cznie 40 sdziw.

Trybuna potwierdzi ten fakt, cho nie mg o tym orzec. I w tym miejscu nasuwa si konstatacja, e powysza sytuacja pokazuje racjonalno ustrojodawcy, ktry nie stworzy narzdzia kontroli funkcji kreacyjnej Sejmu, a wic nie wprowadzi procedury umoliwiajcej dokonywanie przez adn z dwch pozostaych wadz sdownicz i wykonawcz wzruszenia uchwa o wyborze sdziw TK. Nie da take takiej moliwoci nawet samemu Trybunaowi Konstytucyjnemu. Podwaenie tych uchwa o wyborze, w szczeglnoci po upywie znacznego czasu od podjcia przez powoane na ich podstawie osoby czynnoci orzeczniczych, doprowadzioby do podwaenia fundamentw konstytucyjnego porzdku Rzeczypospolitej Polskiej po 1997 r. ze wzgldu na wtpliwoci co do skutecznoci wydanych przez nich w cigu tych lat orzecze. To z kolei miaoby negatywny wpyw na stabilno i jedno systemu prawnego. Trybuna uzna, e za brakiem kognicji stoi art. 1 Konstytucji, ktry stanowi, e Rzeczpospolita Polska jest dobrem wsplnym wszystkich obywateli. Dla urzeczywistniania dobra wsplnego konieczne jest zachowanie cigoci adu prawnego lecego u podstaw ksztatowania si ustroju organw pastwa oraz naleyta troska o zapewnienie ich funkcjonowania w taki sposb, aby nie zostay zniweczone elementy konieczne do jego funkcjonowania.

Trybuna zasygnalizowa, e take w wicych Rzeczpospolit Polsk umowach midzynarodowych, w tym zarwno traktatach integracyjnych (TUE i TFUE), jak i Konwencji o ochronie praw czowieka i podstawowych wolnoci, nie ma podstaw prawnych, ani procedur umoliwiajcych trybunaom powoanym na ich podstawie wzruszanie lub ocenianie procedury wyboru sdziw TK. Podkreli, e kompetencje przyznane zarwno Europejskiemu Trybunaowi Praw Czowieka, jak i Trybunaowi Sprawiedliwoci Unii Europejskiej nie dotycz w adnym kontekcie moliwoci ingerowania w ksztat ustroju pastwa polskiego.

Orzeczenie U 1/17 zostao opublikowane na stronie Trybunau Konstytucyjnego, w zbiorze urzdowym orzecze na rok 2020, seria A, poz. 11.

-Mariusz Muszyski, profesor Uniwersytetu Kardynaa Stefana Wyszyskiego, wiceprezes Trybunau Konstytucyjnego

Football news:

Gasperini on two penalties for Juve: They are above any rules in Italy. Did we have to cut off our hands?
Sarri Pro 2:2 with Atalanta: We played with one of the best teams in Europe right now
Pep Guardiola: Manchester City have won a place in the Champions League on the pitch. I hope that UEFA will allow us to play
Atalanta extended their unbeaten streak to 14 games and is ranked 3rd in Serie A
Ronaldo scored his 27th goal in Serie A, converting a penalty in the game against Atalanta. Immobile has 29 balls
Sterling scored 27 goals for the season and broke his record. He scored a hat-trick against Brighton
Three Atalanta players have scored 15+ goals in the Serie A season. This is the best result since 1952