Poland

Niekonstytucyjna niejawność

M³otek sêdziowski

Adobe Stock

Zgodnie z konstytucj¹ ka¿dy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy. Wy³¹czenie jawnoœci mo¿e nast¹piæ ze wzglêdu na moralnoœæ, bezpieczeñstwo pañstwa i porz¹dek publiczny oraz ochronê ¿ycia prywatnego stron lub inny wa¿ny interes prywatny. Wyrok zaœ og³aszany jest publicznie.

Tymczasem ustawa o szczególnych rozwi¹zaniach zwi¹zanych z zapobieganiem, przeciwdzia³aniem i zwalczaniem Covid-19 dopuszcza wy³¹czenie jawnoœci. Jest to ra¿¹co sprzeczne z konstytucj¹, ale jej etatowi obroñcy jakoœ nie reaguj¹.

Na wiosnê rozpoznawanie spraw w trybie niejawnym by³o wyj¹tkiem – w Naczelnym S¹dzie Administracyjnym dotyczy³o przypadków, w których podatnicy w sposób wyraŸny siê na to zgodzili. Niejawnoœæ sta³a siê norm¹ jesieni¹ na podstawie kuriozalnego zarz¹dzenia prezesa NSA w sprawie odwo³ania rozpraw. Upowa¿nia ono przewodnicz¹cego sk³adu orzekaj¹cego do przeprowadzenia posiedzenia niejawnego, je¿eli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie rozprawy mog³oby wywo³aæ nadmierne zagro¿enie dla zdrowia osób w niej uczestnicz¹cych i nie mo¿na przeprowadziæ jej na odleg³oœæ z przekazem obrazu i dŸwiêku. To, ¿e nie mo¿na przeprowadziæ rozprawy administracyjnej na odleg³oœæ przy dzisiejszej technice, œwiadczy o kondycji pañstwa, ale przeprowadzanie posiedzeñ niejawnych wbrew woli stron œwiadczy o kondycji wymiaru (nie)sprawiedliwoœci.

Jak podatnik czeka³ na rozpoznanie sprawy w NSA dwa lata, to poczeka jeszcze dwa miesi¹ce. Albo mo¿e nawet wiêcej. Nie zachodzi ¿adna „koniecznoœæ" rozpoznania sprawy z wy³¹czeniem jawnoœci wbrew woli stron. Prawo do wyg³oszenia „ostatniego s³owa" podatnika jest prawem konstytucyjnym. Od zawsze pods¹dny mia³ takie prawo – nawet w czasach inkwizycji.

Dot¹d by³o to tajemnic¹ poliszynela, ale w zaistnia³ej sytuacji trzeba wyartyku³owaæ to wyraŸnie: z trzech sêdziów orzekaj¹cych akta wielu spraw czyta najczêœciej jeden – sêdzia referent. I to na podstawie jego stanowiska kreowane jest rozstrzygniêcie. Na rozprawie po wys³uchaniu jego referatu podatnik miewa ostatni¹ szansê na wydanie z siebie krzyku rozpaczy, by sk³oniæ któregoœ z pozosta³ej dwójki do przyjrzenia siê sprawie.

Ochocze stosowanie ustawy o niejawnoœci, co do konstytucyjnoœci której jest tyle zastrze¿eñ, pozwala przypuszczaæ, ¿e w innych sprawach, w których pojawiaj¹ siê zastrze¿enia co do konstytucyjnoœci przepisów podatkowych, jest tak samo – s¹dz¹c po wyrokach, które w ostatnich tygodniach masowo zapadaj¹. Po wy³¹czeniu jawnoœci sêdziowie nie musz¹ siê wstydziæ patrzeæ w oczy podatników przy ich og³aszaniu.

Autor jest adwokatem, profesorem Uczelni £azarskiego i szefem rady WEI.

Football news:

Ferdinand is the best transfer in the history of Manchester United according to O'Shea: Ronaldo is close, but Rio is number one
Rashford on penalties: Mourinho said: If you don't know how to earn them, then nothing will be awarded. This is something you need to learn
The FA will monitor compliance with the anti-covid protocol. Players are not allowed to hug after goals
Chelsea win away in the Premier League for the first time in 2 months
The insidiousness of snow football in Turkey. Players in white are just not visible ❄ I
Real Madrid have the worst start to the season under Zidane - 6 defeats and 5 draws in 25 games
Takumi Minamino: Proud of Liverpool's Premier League win, but doubted it helped him in half a season