Poland

Nie zawsze brak zapłaty da się ująć w kosztach

Podatek dochodowy

AdobeStock

Do kosztw uzyskania przychodw moe zosta zaliczona tylko taka niecigalna wierzytelno, ktra jest potwierdzona dokumentem jednoznacznie wskazujcym, e dunik nie ma majtku na spat egzekwowanego (konkretnego) dugu.

We wspczesnych kontaktach handlowych czstym problem, z jakim musz zmierzy si przedsibiorcy, jest nieotrzymanie od kontrahenta patnoci za wykonane wiadczenia. Sprzeda towarw czy wykonania usugi na rzecz klienta zwizane s z powstaniem wierzytelnoci po stronie sprzedawcy. Zdarzaj si sytuacje, wktrych pomimo wyczerpania wszelkich rodkw prawnych, wierzyciel nie jest jednak w stanie uzyska nalenych mu rodkw od dunika. W takich przypadkach przepisy prawa podatkowego daj przedsibiorcom moliwo zaliczenia tego typu wierzytelnoci do kosztw podatkowych.

Dwa warunki do spenienia

Zgodnie z przepisami ustawy o CIT, co do zasady wierzytelnoci odpisane jako niecigalne nie stanowi kosztw uzyskania przychodw. Jednak w art. 16 ust. 1 pkt 25 lit. a tej ustawy przewidziano odstpstwo od tej reguy. Aby taka wierzytelno moga stanowi koszt podatkowy, musz zosta spenione dwa warunki.

1. Po pierwsze, konieczne jest, aby wierzytelno bya uprzednio zarachowana jako przychd naleny. Tylko bowiem ta jej cz, ktr podatnik wykaza historycznie jako przychd, moe stanowi koszt podatkowy.

2. Po drugie, niecigalno wierzytelnoci musi zosta udokumentowana wsposb okrelony w ustawie.

Zamknity katalog dokumentw

Zasadnicz przesank uznania niecigalnoci wierzytelnoci za koszt podatkowy jest wic jej prawidowe udokumentowanie. Na podstawie art. 16 ust. 2 ustawy oCIT, za wierzytelnoci odpisane jako niecigalne uwaa si te, ktrych niecigalno zostaa udokumentowana:

1) postanowieniem o niecigalnoci, uznanym przez wierzyciela jako odpowiadajcym stanowi faktycznemu, wydanym przez waciwy organ postpowania egzekucyjnego, albo

a) oddaleniu wniosku o ogoszenie upadoci, gdy majtek niewypacalnego dunika nie wystarcza na zaspokojenie kosztw postpowania lub wystarcza jedynie na zaspokojenie tych kosztw, lub

b) umorzeniu postpowania upadociowego, jeeli zachodzi okoliczno wymieniona w lit. a, lub

c) zakoczeniu postpowania upadociowego, albo

3) protokoem sporzdzonym przez podatnika, stwierdzajcym, e przewidywane koszty procesowe i egzekucyjne zwizane z dochodzeniem wierzytelnoci byyby rwne albo wysze od jej kwoty.

Co warte podkrelenia, katalog ten ma charakter zamknity. Jest to wyliczenie kompletne, co oznacza, e jakikolwiek inny dokument ni wymieniony wyej nie moe skutecznie udokumentowa faktu niecigalnoci wierzytelnoci.

Postanowienie oniecigalnoci

O ile dokumenty wymienione powyej w pkt 2 i 3 nie budz wtpliwoci, o tyle naley si zastanowi co ustawodawca mia na myli posugujc si w przepisie pojciem postanowienie o niecigalnoci". Termin ten nie posiada swojej definicji legalnej zarwno wustawach podatkowych, jak i w aktach prawnych pozostajcych poza zakresem prawa podatkowego. Warto zatem przyjrze si wykadni tego pojcia przyjtej przez sdy administracyjne oraz organy podatkowe. Przykadowo, wprawomocnym wyroku z18stycznia 2019 r. (I SA/Po 917/17) Wojewdzki Sd Administracyjny w Poznaniu podkreli, jak istotne dla moliwoci zaliczenia w koszty podatkowe jest waciwe udokumentowanie niecigalnoci wierzytelnoci. Sd uzna, e (...) nie kada niecigalna wierzytelno moe zosta zaliczona do kosztw uzyskania przychodw, ale tylko taka, ktra zostaa udokumentowana postanowieniem o niecigalnoci".

Jak trafnie wskaza sd, przez postanowienie o niecigalnoci w rozumieniu art. 16 ust. 2 ustawy o CIT naley rozumie dokument, z ktrego jednoznacznie wynika, e dunik nie ma majtku na zaspokojenie egzekwowanej (konkretnej) wierzytelnoci. Tym samym, nie mona utosamia wskazanego pojcia (postanowienia o niecigalnoci) z postanowieniem oumorzeniu egzekucji. Zgodnie ze stanowiskiem wyraonym w wyroku, postanowienie o umorzeniu egzekucji moe stanowi podstaw do zaliczenia wierzytelnoci w koszty podatkowe (speniony warunek dokumentacyjny), jednak z jego treci musi wynika brak istnienia majtku dunika, zktrego moliwe byoby zaspokojenie okrelonej wierzytelnoci, a w konsekwencji uznanie jej za niecigaln.

Podobnego zdania s organy podatkowe, co znajduje odzwierciedlenie w wydawanych przez nie interpretacjach indywidualnych. Przykadowo, w jednej z nich (por. interpretacj indywidualn dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z27 listopada 2018 r. znak: 0114-KDIP2-3.4010.249.

2018.1.MS) organ zgodzi si zpodatnikiem, e niezbdnym warunkiem formalnym dla zaliczenia niecigalnej wierzytelnoci w koszty uzyskania przychodw bdzie dokument potwierdzajcy brak majtku, z ktrego mogaby by prowadzona egzekucja. W okolicznociach sprawy takim dokumentem by wydany przez komornika spis inwentarza. Co warte podkrelenia, z treci samego dokumentu wynika brak majtku dunika, ktry umoliwiaby zaspokojenie okrelonej wierzytelnoci. Tym samym, spis inwentarza zawierajcy wspomnian tre w ocenie organu mona uzna za postanowienie oniecigalnoci, w rozumieniu art. 16 ust. 2 ustawy o CIT.

Przykad

Podmiot A sprzeda towary na rzecz podmiotu B w dwch partiach, na dowd czego wystawione zostay dwie faktury VAT. Z tego tytuu podmiot A rozpozna przychody nalene. Kontrahent (podmiot B) nie zapaci za zakupiony towar. Pobezskutecznych wezwaniach kontrahenta do zapaty, podmiot A podj decyzj o dochodzeniu nalenoci na drodze sdowej. Wjego wyniku sd wyda dwa tytuy wykonawcze, na podstawie ktrych komornik prowadzi egzekucj. W odniesieniu do pierwszej wierzytelnoci postpowanie egzekucyjne zostao umorzone, azdokumentu jednoznacznie wynikao, e dunik nie posiada majtku pozwalajcego na zaspokojenie dochodzonej nalenoci. Drugie postpowanie egzekucyjne (dotyczce drugiej wierzytelnoci) nie zostao jeszcze zakoczone. Obie wierzytelnoci nie ulegy przedawnieniu.

Podmiot A jest uprawniony dozaliczenia do kosztw podatkowych wierzytelnoci wynikajcej z pierwszej faktury VAT. Speniony jest bowiem warunek waciwego udokumentowania jej niecigalnoci, a uprzednio zostaa ona zarachowana jakoprzychd naleny. Pomimo, i z dokumentu mona wywnioskowa, e egzekucja wobec drugiej wierzytelnoci bdzie bezskuteczna, dokument ten - w wietle aktualnego orzecznictwa nie uprawnia podatnika do uznania jej za koszt podatkowy.

Zespou ds.Podatkw Bezporednich ECDP TAX uk, Komorniczak iWsplnicysp. k.

Podstawa prawna: art. 16 ust. 1 pkt 25 lit. a i ust. 2 ustawy z 15 lute- go 1992 r. o podatku dochodowym od osb prawnych (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r. poz. 865 ze zm.)

Football news:

Luis Suarez: We lost the title ourselves. For the sake of prestige, Barca must concentrate on fighting for the Champions League
Real Madrid is ready to sell Ceballos for 25 million euros
Manchester United is ready to pay 120 million euros for Sancho if they get into the Champions League
Saul: if Real Madrid win La Liga, it will only be because they deserve it. VAR puts a penalty in their favor, as they put pressure on the opponent
Tiago put his house in Munich up for sale. Liverpool was Interested in him
Glushakov before the game with Spartak: I have no problems with the fans
Olivier Giroud: I'm Glad that my goal helped Chelsea win