Poland

„Murzyn” oficjalnie odradzany przez Radę Języka Polskiego

stock.adobe.com

Popularnego okreœlenia czarnoskórego powinno siê unikaæ w mediach, w administracji i w szkole – zaleci³a Rada Jêzyka Polskiego.

„Dziœ s³owo »Murzyn« jest nie tylko obarczone z³ymi skojarzeniami, jest ju¿ archaiczne" – to fragment opinii, któr¹ oficjalnie przyjê³a Rada Jêzyka Polskiego. Sk³ada siê ona z niemal 40 specjalistów, którzy na mocy ustawy o jêzyku polskim zajmuj¹ siê m.in. rozstrzyganiem w¹tpliwoœci jêzykowych co do s³ownictwa, gramatyki i ortografii.

Jeden z cz³onków rady, prof. Marek £aziñski, ju¿ w sierpniu 2020 roku wyda³ opiniê na temat s³owa „Murzyn". W odpowiedzi na list skierowany do rady napisa³, ¿e „Murzyn" i „Murzynka" w latach 70. i 80. XX wieku funkcjonowa³y jako neutralne okreœlenia, ale póŸniej zmieni³y znaczenie.

Jego zdaniem s³owo to „w jêzyku polskim obros³o wyj¹tkowo siln¹ frazeologi¹ obraŸliw¹, jak »100 lat za Murzynami«" i zaleci³, by nie u¿ywaæ go inaczej „ni¿ na prawach historycznego cytatu".

„Poniewa¿ trudno jest zmieniæ przyzwyczajenia mówi¹cych, ograniczam swoj¹ rekomendacjê do komunikacji publicznej: mediów, administracji, szko³y" – doda³. Zaznaczy³ jednak, ¿e opiniê o neutralnoœci s³owa „Murzyn" podziela czêœæ jêzykoznawców, dlatego doda³, ¿e „nie zachêca do poprawiania wszystkich i w ka¿dej sytuacji".

Opinia prof. £aziñskiego wzbudzi³a du¿e zainteresowanie w mediach i wywo³a³a liczne komentarze.

Medialna burza

Cz³onka rady chwali³y osoby identyfikuj¹ce swoje pogl¹dy jako lewicowe, a konserwatyœci zarzucili ekspertowi nadmiern¹ poprawnoœæ polityczn¹. „Jeden cz³owiek ma tak¹ w³adzê, ¿e mo¿e nam zmieniaæ jêzyk? Niezwyk³e" – pisa³ np. publicysta Piotr Zaremba.

„Brawo! Krzywdz¹cy jêzyk nie mo¿e byæ tolerowany" – napisa³a z kolei na Twitterze pos³anka Lewicy Monika Falej.

Kilkanaœcie dni póŸniej g³os zabra³o prezydium Rady Jêzyka Polskiego. „Rada nie ma kompetencji, by zakazywaæ u¿ywania jakiegokolwiek s³owa lub wyra¿enia, ani te¿, by nakazywaæ pos³ugiwanie siê jakimkolwiek wyrazem" – napisa³o. Wyjaœni³o, ¿e opinia pojedynczego cz³onka rady nie jest jej oficjalnym stanowiskiem, które „mo¿e zostaæ podjête dopiero na posiedzeniu plenarnym RJP", dlatego „pojawiaj¹ce siê w mediach stwierdzenie, i¿ rada zdecydowa³a, ¿e s³owo »Murzyn« jest obraŸliwe, nie ma podstaw".

Rada jednak jest za

Komunikat rady czêœæ mediów uzna³a za jej „odciêcie siê od opinii o s³owie »Murzyn«". Jednak jak ustali³a „Rzeczpospolita", sprawa mia³a ci¹g dalszy.

26 paŸdziernika 2020 roku rada odby³a swoje posiedzenie plenarne. Przyjê³a wówczas bez g³osu sprzeciwu opiniê o s³owie „Murzyn", która zyska³a status opinii Rady Jêzyka Polskiego. Zreszt¹ rada przyjê³a wtedy te¿ inne opinie wydawane przez jej cz³onków na prze³omie 2019 i 2020 roku.

W rozmowie z „Rzeczpospolit¹" potwierdza to przewodnicz¹ca rady prof. Katarzyna K³osiñska. – Rada zbiera siê dwa albo trzy razy do roku na posiedzeniu plenarnym, aby m.in. zatwierdzaæ opinie swoich cz³onków. Oczywiœcie nie zawsze wszystkie z nich s¹ przyjmowane, zdarzaj¹ siê przypadki votum separatum, jednak tym razem ich nie by³o – mówi prof. K³osiñska.

G³os doradczy

Jakie praktyczne znaczenie maj¹ opinie Rady Jêzyka Polskiego? Wyra¿anie przez ni¹ opinii w drodze uchwa³y „o u¿ywaniu jêzyka polskiego" oraz „ustalanie zasad ortografii i interpunkcji" jest uregulowane ustawowo.

Mimo to wiêkszoœæ ekspertów twierdzi, ¿e opinie maj¹ jedynie charakter doradczy dla osób pos³uguj¹cych siê polszczyzn¹. Jeden z cz³onków rady prof. Jerzy Podracki powiedzia³ w 2005 roku podczas posiedzenia Komisji Kultury w Sejmie, ¿e uchwa³y Rady Jêzyka Polskiego s¹ wi¹¿¹ce dla wszystkich pisz¹cych jedynie, jeœli chodzi o przepisy ortograficzne i interpunkcyjne.

– Zgodnie z ustaw¹ o jêzyku polskim RJP jest instytucj¹ opiniodawczo-doradcz¹ w sprawach u¿ywania jêzyka polskiego – mówi prof. K³osiñska. – Opinia rady nie ma mocy wi¹¿¹cej.

Football news:

Juventus about the Super League: The clubs will receive 3.5 billion euros, but now we can not guarantee that the project will be implemented
Neville on Super League punishment: Huge fines, points deduction, take away their titles, who cares? Let them fly out
The Super League does the impossible: it brought together UEFA, FIFA, the Premier League, La Liga, Ferguson, Tebas, Macron and Pryadkin. They are all against
The Super League clubs have informed UEFA and FIFA about the appeal to the courts. This is a defense against attempts to disrupt the tournament
Khabib about the creation of the football Super League: Useless
While you were sleeping, the Super League appeared. The shortest possible retelling
UEFA will soon announce whether the Champions League and Europa League will be completed this season. In social networks there were rumors about the suspension of tournaments