Poland

Mural za Tuleyą

Opinie

Sprawa sêdziego Tulei

Fot. Pawe³ Rochowicz

Sprawa Igora Tulei to kolejna bitwa w wojnie o s¹downictwo rozpoczêtej w 2015 r.

Wielu komentatorów i ekspertów zastanawia³o siê przez weekend, czy nowy prezes warszawskiego s¹du Piotr Schab dopuœci Igora Tuleyê do orzekania, gdy korzystnie w jego sprawie wypowiedzia³ siê s¹d apelacyjny kilka dni wczeœniej. Sprawa nie dotyczy³a bezpoœrednio uchylenia immunitetu czy zawieszenia Tulei w orzekaniu.

Sêdzia Tuleya, na samym pocz¹tku kiedy by³ ju¿ zawieszony, zada³ pytanie do TSUE o status sêdziów Izby Dyscyplinarnej SN i samego s¹du i zawiesi³ rozpatrywan¹ sprawê do uzyskania odpowiedzi.

To nie spodoba³o siê prokuraturze. Zaskar¿y³a jego decyzjê do s¹du apelacyjnego, podnosz¹c, ¿e jako zawieszony nie mo¿e tego zrobiæ. W pi¹tek s¹d apelacyjny odrzuci³ stanowisko prokuratura, uznaj¹c je za „oczywiœcie bezzasadne". Jak t³umaczy³, Izba Dyscyplinarna nie mo¿e orzekaæ o sprawach dyscyplinarnych i immunitetowych sêdziów. „Sam fakt (...) wydania dokumentu, który nie stanowi orzeczenia s¹du, przez organ niebêd¹cy s¹dem jest wystarczaj¹cy do uznania tego dokumentu za nieistniej¹cy w porz¹dku prawnym, nieskuteczny i nienaruszaj¹cy immunitetu sêdziego" – napisa³ w postanowieniu. Do osobistej sytuacji Tulei i jego powrotu do orzekania siê jednak nie odniós³.

Sprawa szybko jednak przybra³a sensacyjny ton, i obieg³a media z publicystyczn¹ tez¹, ¿e s¹d apelacyjny przywróci³ sêdziego Tuleyê do orzekania. A ten zapowiedzia³, ¿e stawi siê w s¹dzie i bêdzie domaga³ siê przywrócenia do orzekania. Tuleya, który spektakularnie oœwiadcza³ pod prokuratur¹ w œwietle kamer, ¿e nie stawi siê na przes³uchanie, w poniedzia³ek rano pojawi³ siê w warszawskim s¹dzie, co transmitowa³y telewizje, sk³adaj¹c pismo, w którym „zg³osi³ gotowoœæ do podjêcia czynnoœci s³u¿bowych jako sêdzia", powo³uj¹c siê na postanowienie SA, a tak¿e decyzjê TSUE i SN.

Przyzna³ jednak, ¿e nie wierzy , aby tak siê sta³o, a decyzje w jego sprawie niekoniecznie zapad³y w s¹dzie, tylko „w innym budynku".

Szybko odpowiedzia³ te¿ S¹d Okrêgowy w Warszawie, adresat pisma. „Orzeczenie S¹du Apelacyjnego w Warszawie z dnia 24 lutego 2021 roku w sprawie o sygn. akt II AKz 1394/20 rozstrzygnê³o tylko i wy³¹cznie kwestiê zasadnoœci postanowienia wydanego przez SSO Igora Tuleyê o zawieszeniu postêpowania karnego w sprawie o sygn. akt VIII K 105/17. Powy¿sze rozstrzygniêcie nie wp³ywa na zmianê stanowiska Prezesa S¹du Okrêgowego w Warszawie w zakresie koniecznoœci respektowania uchwa³y S¹du Najwy¿szego Izby Dyscyplinarnej z dnia 18 listopada 2020 roku o zgodzie na poci¹gniêcie sêdziego Igora Tulei do odpowiedzialnoœci karnej i zawieszeniu w obowi¹zkach s³u¿bowych".

Czytaj¹c zdanie: „rozstrzygnê³o tylko i wy³¹cznie kwestiê zasadnoœci postanowienia wydanego przez SSO Igora Tuleyê", mo¿na mieæ w¹tpliwoœci, czy postanowienie SA „ przywracaj¹ce Igora Tuleyê do orzekania", ma rzeczywiœcie moc prawn¹, czy jego skutek jest bardziej rozwiniêciem publicystycznym. Faktem medialnym, który szybko podchwycony, zacz¹³ ¿yæ w³asnym ¿yciem.

Postaæ tragiczna

Wspó³czujê sêdziemu Tulei. Uwa¿am go wrêcz za postaæ tragiczn¹, gdy¿ w starciu z systemem dziœ jest na przegranej pozycji, i choæ ma tego œwiadomoœæ, brnie w konflikt, bez wzglêdu na negatywne konsekwencje. Wierzy w sprawê, o któr¹ walczy, i przypomina o niej opinii publicznej w³aœnie takimi manifestacjami. Jestem te¿ sk³onny uznaæ sankcje dyscyplinarne na³o¿one na Tuleyê ( zakaz orzekania, zakaz pisania czy obni¿enie pensji) za nadmierne. Mog¹ byæ odbierane jako polityczna szykana czy porachunki wewn¹trz skonfliktowanego œrodowiska sêdziowskiego. Zreszt¹ nawet chyba krytycy postawy Igora Tulei jako sêdziego maj¹ poczucie, ¿e kara za czyn, którego mia³ siê dopuœciæ, nie jest proporcjonalna. Choæ oczywiœcie proceduralnie mo¿na wyczytaæ i udowodniæ wszystko.

To jedna strona medalu. Druga, czyli sposób, w jaki próbuje siê przywróciæ sêdziego do orzekania, k³óci siê z powszechnym rozumieniem wymiaru sprawiedliwoœci. Nadaje sprawie mniej prawny, a bardziej publicystyczno-medialny charakter. Bo je¿eli odrzucimy emocje, sympatie i antypatie, oprzemy ocenê choæ trochê na faktach, to dojdziemy do wniosku, ¿e w obecnej sytuacji prawnoustrojowej S¹d Apelacyjny w Warszawie nie móg³ przywróciæ drogi sêdziemu do orzekania, poniewa¿ przepisy nie daj¹ mu uprawnieñ do decydowaniu o sêdziowskim immunitecie czy zawieszeniu go w czynnoœciach s³u¿bowych. Co wiêcej, s¹d apelacyjny nie mo¿e uniewa¿niaæ decyzji S¹du Najwy¿szego, nawet jeœli dany sk³ad ma pe³ne osobiste przekonanie, ¿e tak w³aœnie jest. S¹d opiera swoje orzeczenia na ustawach, procedurze, rozumie i etyce. Co oznacza, ¿e w sprawie o tzw. miedzê nie mo¿e w trakcie procesu zmieniæ procedury i pozbawiæ kogoœ wolnoœci. Nie powinien te¿ wydawaæ orzeczenia, które nie dotyczy meritum sprawy.

W sprawie Tulei – celowo b¹dŸ nie – s¹d sprawia mylne wra¿enie, ¿e ma kompetencje, ¿eby tak w³aœnie dzia³aæ. Je¿eli jednak pójdziemy tak¹ drog¹, to równie dobrze mo¿emy przyj¹æ, ¿e ka¿dy s¹d mo¿e orzec wszystko, a ka¿da jego wypowiedŸ, nawet dotycz¹ca w¹tków pobocznych sprawy, bêdzie wywo³ywa³a skutek prawny lub kreowa³a zupe³nie nowe sytuacje prawne, które maj¹ siê nijak do sprawy z wokandy. Trudno to zaakceptowaæ, przy ca³ym szacunku dla sêdziego Tulei.

Równie trudno zaakceptowaæ, ¿e cz³onek sk³adu orzeczniczego SA jest postrzegany w przestrzeni publicznej jako osoba uczestnicz¹ca w wiecach poparcia dla sêdziego Tulei. A to sprawia wra¿enie, ¿e wp³yw na postanowienie mog³y mieæ oceny pozamerytoryczne, niewynikaj¹ce z ustaw i procedur. Sêdziowie nie mog¹ swoich orzeczeñ opieraæ na emocjach, nawet je¿eli maj¹ przed sob¹ sprawy, które ich bulwersuj¹ czy dotykaj¹ osobiœcie. Ba³bym siê stan¹æ przed takim sêdzi¹, maj¹c w tyle g³owy, ¿e w jego orzeczeniu bêdzie nie tylko rozumowanie prawnicze, ale i emocje czy przekonania.

Dwa œwiaty

Ale b¹dŸmy sprawiedliwi. Ktoœ doprowadzi³ do takiego ba³aganu prawnego i niespójnoœci. Ten ba³agan pog³êbia kolejnymi ju¿ nie reformami, ale zaniechaniami. Ktoœ sprawi³, ¿e w Polsce istniej¹ dwie rzeczywistoœci prawnoustrojowe.

Nowa - stworzona przez Jaros³awa Kaczyñskiego, zbudowana wbrew zasadom konstytucyjnym utworzonym przez dotychczasowe autorytety prawnicze, które ukszta³towa³y te¿ pokolenia polskich sêdziów, i wbrew prawniczemu œrodowisku. Tê now¹ rzeczywistoœæ PiS próbuje podpieraæ sprawami dyscyplinarnymi, ustawowymi bezpiecznikami czy orzecznictwem TK. To wszystko ma zabezpieczyæ nowy system przed powrotem starego.

Po drugiej stronie barykady mamy rzeczywistoœæ sêdziów i szerzej: prawników, dla których nowa rzeczywistoœæ prawnoustrojowa, depcz¹ca zasady przez nich ukszta³towane jest nie do przyjêcia. St¹d ca³a masa orzeczeñ europejskiego Trybuna³u, ale i orzeczeñ zapad³ych w Polsce, próbuj¹cych kwestionowaæ obecny system, jego legalnoœæ w ró¿nych wymiarach. Sprawa sêdziego Tulei jest jedn¹ z takich prób.

Te dwie rzeczywistoœci siê nigdy nie spotkaj¹, a o zwyciêstwie jednej z nich rozstrzygnie nie sala s¹dowa, ale proces polityczny, decyzje tej czy innej w³adzy.

A poœrodku stoi zagubiony obywatel, który nic z tego nie zrozumie, bo zawi³oœæ i mnogoœæ interpretacji, wyroków, stanowisk wzajemnie siê wykluczaj¹cych, znosz¹cych lub blokuj¹cych jest ju¿ nie do ogarniêcia. Id¹c do s¹du, przestaje mieæ pewnoœæ, wed³ug jakich regu³ wymierzanie sprawiedliwoœci siê odbywa. Czy w jego sprawie decyzje podejm¹ ci dobrzy czy ci Ÿli. Ci co maj¹ do tego prawo, czy te¿ nie. Ci, co g³oœniej krzycz¹ i oskar¿aj¹, czy ci, którzy eliminuj¹ przeciwników sankcjami dyscyplinarnymi. Na tym polega tragizm naszej sytuacji. Nie tylko wiêc sêdzia Tuleya jest postaci¹ tragiczn¹ rzeczywistoœci.

Football news:

Bayern and Borussia will have 30 days to accept an invitation to the Super League. PSG - 14
Member of the UEFA Executive Committee on the Super League: All 12 clubs need to be kicked out. Players will have the right to terminate their contracts and become free agents
Coach of the Norwegian national team about the Super League: Juventus were knocked out of the Champions League by Lyon, Porto and Ajax, Arsenal and Tottenham are not in the top 30. What the hell are they doing in this tournament?
Writer Stephen Fry on the Premier League clubs in the Super League: Six clubs have achieved what no politician has managed-united the whole of Europe in an aversion to greed and stupidity
Rooney on the Super League's founding clubs: Their bosses are not stupid, let's see what they offer. Manchester United is trying to develop
UEFA and the top clubs need each other too much. Even if Super League is inevitable, the current plan is too raw
Member of the UEFA Executive Committee on Real Madrid, City and Chelsea in the Champions League semi-final: They should be suspended. I expect this to happen on Friday