Poland

Miliardy euro popłyną na sprawniejszy transport

Transport

Fotorzepa, Dariusz Gojarski

Poczenia drogowe i kolejowe w Europie rodkowej od krajw batyckich po Bakany maj w przyszoci dorwnywa infrastrukturze w Europie Zachodniej.

Ju w I proczu 2020 r. moe si zacz realizacja pierwszych projektw w ramach Funduszu Inwestycyjnego Inicjatywy Trjmorza. Jego celem jest wsparcie tworzenia infrastruktury w 12 krajach Trjmorza poprzez uzupenianie rodkw unijnych i rodkw wasnych poszczeglnych krajw, co w konsekwencji zwikszy konkurencyjno pastw tego regionu.

Fundusz zaoony przez Bank Gospodarstwa Krajowego (BGK) i rumuski bank rozwoju Exim Bank jest inicjatyw gospodarcz wspierajc rozwj Europy rodkowej i Wschodniej w trzech obszarach: transporcie, energetyce i cyfryzacji. Fundusz ma wspfinansowa projekty infrastrukturalne na rynkowych zasadach, co oznacza, e bdzie angaowa si jedynie w projekty, ktre maj przynosi zysk.

Zacieranie rnic

Jego wsparcie ma by w znacznym stopniu nakierowane na przedsiwzicia zwizane z rozbudow infrastruktury, ktra w poszczeglnych krajach regionu jest mocno zrnicowana. Jeszcze wiksze rnice jakociowe wida w poczeniach drogowych i kolejowych midzy pastwami tzw. starej Unii a krajami, ktre zostay wczone do UE w ostatnich latach.

Przykadowo, podr z Gteborga do Barcelony (relacja pnocpoudnie, dugo trasy to 2500 km) zajmuje 24 godziny samochodem czy pocigiem, podczas gdy podr tras podobnej dugoci z Tallina do Konstancy wymagaaby 32-godzinej podry samochodem i trwajcej 3,5 dnia jazdy pocigiem.

Chcemy, aby jako pocze drogowych, kolejowych i cyfrowych czy energetycznych w Europie rodkowej i Wschodniej poczwszy od krajw batyckich, przez Polsk, Czechy i Sowacj, a po kraje bakaskie dorwnywaa infrastrukturze, ktr znamy z Europy Zachodniej mwi Beata Daszyska-Muzyczka, przewodniczca rady nadzorczej Funduszu Trjmorza i prezes BGK.

Raport Perspektywy dla inwestycji infrastrukturalnych w Trjmorzu" przygotowany przez SpotData i BGK szacuje, e zapnienia infrastrukturalne w regionie wymagaj inwestycji o wartoci ponad 500 mld euro, z czego 290 mld euro to potencjalne wydatki na transport. Przewiduje si, e do 2030 r. najwiksze zapotrzebowanie na inwestycje transportowe ma pochon budowa drg 165 mld euro. Na drugim miejscu pod wzgldem potrzeb znalaza si kolej i modernizacje torw ok. 100 mld euro. Znacznie mniejszych nakadw wymaga transport wodny oraz lotniczy odpowiednio 13 i 11 mld euro.

Szybciej i wygodniej

Inwestycje te poprawi konkurencyjno biznesow Europy rodkowo-Wschodniej oraz znaczco poprawi jako podrowania po regionie.

Cieszy mnie, e Fundusz Trjmorza, ktrego jestemy inicjatorami i wspzaoycielami, bdzie kolejn platform, ktra przyczyni si do dalszego rozwoju Polski i podnoszenia jakoci ycia Polakw oraz innych mieszkacw naszego regionu Europy dodaje Daszyska-Muzyczka.

Inwestycj kluczow dla Polski moe by m.in. droga Via Carpatia, midzynarodowa trasa relacji pnocpoudnie. Poczy Kajped na Litwie z Salonikami w Grecji. W Polsce przebiega bdzie przez Biaystok, Lublin i Rzeszw. W cig szlaku Via Carpatia wchodz w Polsce odcinki drg S61, DK8 i S19. Inwestycja ma sprawi, e podrowanie w tym regionie i do innych krajw Trjmorza stanie si bardziej komfortowe. Zwikszy take mobilno polskich przedsibiorcw oraz podniesie atrakcyjno inwestycyjn Polski Wschodniej.

Trasa nie tylko mogaby oywi wschodnie wojewdztwa, ale take przyczyni si do zwikszenia wymiany gospodarczej z krajami poudnia i pnocy Europy. Zainteresowanie tras wykazuj nawet kraje Bliskiego Wschodu. Byby to nowy korytarz, ktry zwikszyby dla nich dostpno pastw Europy i skal wymiany handlowej midzy tymi czciami wiata.

Kolejnym infrastrukturalnym projektem majcym wpyw na jako ycia mieszkacw Polski moe by Rail Baltica. To cz transeuropejskiego korytarza kolejowego, ktry w przyszoci poczy Niemcy, Polsk, Litw, otw, Estoni i Finlandi. Dziki inwestycji komfort ycia i podrowania na Podlasiu znaczco si poprawi: pocigi pasaerskie przyspiesz do 160 km/h, a towarowe do 120 km/h. Oznacza to wiksz liczb pocze w regionie i skrcenie czasu podry. Tras z Biaegostoku do Warszawy bdzie mona pokona w mniej ni dwie godziny.

Projekt Rail Baltica obejmie zaprojektowanie i wybudowanie systemu sterowania ruchem ERTMS/ETCS, ktry podniesie poziom bezpieczestwa, zmniejszy ryzyko wypadkw i pozwoli na bardziej elastyczne zarzdzanie ruchem.

Przy rozbudowie infrastruktury transportowej Trjmorza naley take rozwija wodny transport rdldowy, ktry uchodzi za tani i ekologiczny. Tymczasem wedug opublikowanego w lipcu raportu GUS, udzia transportu rdldowego w przewozach adunkw ogem w latach 20002018 zmniejszy si w Polsce z 0,8 proc. do 0,2 proc. Tylko w 2019 r. spadek przewozw adunkw w wodnym transporcie rdldowym zmniejszy si w ujciu r./r. o 11,6 proc. i okaza si prawie trzykrotnie wikszy ni spadek przewozw w caym transporcie krajowym.

Obecnie niezbdne jest udronienie Odry, by korzysta z transportu do portw na Batyku i portu w Szczecinie. Kolejnym krokiem ma by utworzenie poczenia kanaami do Dunaju. Jednym ze strategicznych projektw ma by take budowa Kanau lskiego. Inwestycja ma by powizana z programem rozwoju Odrzaskiej Drogi Wodnej i poczenia OdraDunajaba. Kana przyczyniby si lepszego wykorzystania wodnego transportu rdldowego, zwaszcza e udzia drg wodnych zapewniajcych odpowiednie parametry dla eglugi transportowej nie zmieni si w cigu ostatnich dziesiciu lat, a wymagania stawiane drogom o znaczeniu midzynarodowym spenia w Polsce niecae 6 proc. rzek.

Wedug raportu SpotData, w krajach Trjmorza wzronie zapotrzebowanie na finansowanie inwestycji infrastrukturalnych z udziaem kapitau prywatnego. Wynika to bdzie z ograniczenia w nadchodzcej perspektywie przeznaczanych na infrastruktur funduszy unijnych. Trjmorze potrzebuje nowych rde finansowania inwestycji infrastrukturalnych i w dugim okresie powinno dy do struktury widocznej w krajach zachodnich z ok. 3040 proc. udziau sektora finansw publicznych i 6070-procentowym udziaem finansowania rynkowego przekonuj autorzy raportu.

Szukanie inwestorw

Potrzebne s ogromne pienidze, ktrych pastwa same nie wygeneruj, bo budety poszczeglnych krajw nie s wystarczajce. Musz w tym celu przyciga inwestorw prywatnych, takich jak fundusze inwestycyjne, w tym Fundusz Inwestycyjny Inicjatywy Trjmorza podkrela Mateusz Walewski, gwny ekonomista BGK.

Wedug SpotData, przykadem udanego poczenia funduszy publicznych i prywatnych ma by Europejski Fundusz inwestycji Strategicznych EFSI. W kocu 2018 r. warto zaakceptowanych projektw wynosia 359 mld euro, a podpisanych kontraktw 48 mld euro. Kolejnym przykadem jest fundusz CEF (czc Europ Connecting Europe Facility): instrument finansowy, ktry zastpi dotychczasowy program TEN-T. Wspiera rozwj trzech obszarw sieci transportowej, energetycznej oraz telekomunikacyjnej.

Budet CEF na lata 20142020 wynosi ponad 30 mld euro, z tego 24 mld euro przeznaczono na sektor transportu. cznie w caej Unii Europejskiej, po konkursach przeprowadzonych w latach 20142017, realizowanych bdzie ponad 600 projektw dotyczcych rozwoju infrastruktury transportowej z finansowaniem z CEF, ktrych czny koszt szacuje si na ponad 41 mld euro.

Rozbudowa infrastruktury i uatwienie komunikacji pozwoli na rozwinicie wsppracy pomidzy krajami Trjmorza, przyczyni si do zwikszenia wymiany gospodarczej, a w konsekwencji przyspieszenia tempa rozwoju. Dziki niemu w najbliszej dekadzie PKB w krajach Trjmorza moe wzrosn a o 35 proc. prognozuje SpotData. Swj znaczcy udzia w rozwoju infrastrukturalnym i gospodarczym krajw Europy rodkowo-Wschodniej, w tym Polski, bdzie mia te Fundusz Trjmorza. Przypomnijmy, e jego wspzaoycielem i inicjatorem jest polski bank rozwoju Bank Gospodarstwa Krajowego, ktry od prawie 100 lat wspiera gospodarczy i spoeczny rozwj Polski.