Poland

Koronawirus: firmy można i trzeba ratować

Opinie

AdobeStock

Restrukturyzacja moe by szerokim zjawiskiem i nie bdzie le widziana przez banki i kontrahentw.

Aktualna sytuacja zwizana z panujcym w Polsce wirusem budzi niepokj praktycznie u kadego. Przedsibiorcy dotknici skutkami ogranicze zwizanych z pandemi powinni przeanalizowa, ktre obszary dziaalnoci ulegn zakceniom, np. czy nie bdzie moliwoci wykonania umowy z uwagi na brak dostaw od podwykonawcy z Chin.

Konieczne jest rwnie przeanalizowanie, jakie bd skutki takich zakce. Warto, aby w zakresie umw, ktrych realizacja nie bdzie moliwa wskutek ogranicze, rozway poinformowanie drugiej strony umowy o wystpieniu siy wyszej. Na si wysz bdzie mona powoa si w przypadku gdy:

- niewykonanie zobowiza umownych jest rzeczywicie spowodowane panujcym koronawirusem, a ponadto

- strona dooya naleytej starannoci, aby wykona swoje zobowizanie. Warto rozmawia z kontrahentami. Wielu z nich rozumie, e egzekwowanie na twardo" zapisw umw i doprowadzenie waszej firmy do kopotw moe obrci si przeciwko nim. Warto jednak, eby ustalenia (np. odsunicie w czasie zapaty czynszu) byy utrwalone w pisemnym porozumieniu lub chociaby korespondencji e-mailowej.Warto rwnie przeanalizowa finansowanie swojej firmy na najblisze trzy miesice.

Pozwoli to ustali, czy firmie bdzie brakowao pynnoci finansowej z dziaalnoci operacyjnej a jeli tak, to czy brakujc pynno mona pokry z innych rde (np. wykorzystanie kredytu w rachunku biecym, przesunicie w czasie zapaty nalenoci publicznoprawnych). Konieczne jest przeanalizowanie umowy dotyczcej finansowania. Jeli analiza przepyww to potwierdzi, trzeba rozway zwrcenie si do instytucji finansowej oraz urzdu skarbowego/ZUS o odroczenie patnoci.

Jeli jednak projekcja przepyww wykae, e nie da si zaata" brakujcej pynnoci ktrym z powyszych sposobw, warto rozway przeprowadzenie restrukturyzacji sdowej.

Otwarcie restrukturyzacji to nie koniec dziaalnoci firmy, ale raczej realna szansa na jej uratowanie tym bardziej e w niedugim czasie prowadzenie restrukturyzacji moe by szerokim zjawiskiem i nie bdzie le widziane przez banki i kontrahentw. By moe bd te takie firmy, ktrych nie da si uratowa, wwczas naley rozway zoenie wniosku o ogoszenie upadoci.

Zgodnie z prawem polskim istnieje obowizek zoenia wniosku o ogoszenie upadoci w cigu 30 dni od dnia wystpienia podstawy do jej ogoszenia. Innymi sowy, jeli na koniec marca okae si, e firma trwale nie jest w stanie paci wymagalnych zobowiza pieninych, termin do zoenia wniosku minie z kocem kwietnia. Brak zoenia wniosku w terminie jest sankcjonowany odpowiedzialnoci odszkodowawcz oraz (w skrajnych przypadkach) odpowiedzialnoci karn.

Ograniczenia zwizane z Covid-19

Cz przedsibiorcw prawdopodobnie bolenie odczuje zaistnia sytuacj zwizan z epidemi przestoje w prowadzeniu dziaalnoci lub zawieszenie prowadzenia dziaalnoci, brak pynnoci finansowej niestety moe wystpowa coraz czciej i dotyka coraz wikszej liczby przedsibiorcw. Taka sytuacja bdzie dotyczy np. przedsibiorcw dziaajcych w gastronomii, sektorze kultury (np. kina, teatry) czy prowadzcych galerie handlowe. W zwizku z zaistnia sytuacj i nakazem zamknicia tego rodzaju placwek pynno finansowa takich przedsibiorcw niewtpliwie moe by zagroona. Zagroona moe by rwnie pozycja przedsibiorcw zajmujcych si organizowaniem wydarze (kongresy, targi itp.), w tym wydarze sportowych. Podobnie moe wyglda sytuacja przedsibiorcw prowadzcych mniejsze sklepy czy punkty usugowe bowiem cz pracownikw posiadajcych dzieci w wyniku kwarantanny zamiast pj do pracy, zostaa z dziemi w domu, co uniemoliwia prowadzenie dziaalnoci w dotychczasowym wymiarze. Problem ten dotyczy take wikszych przedsibiorcw np. deweloperw, ktrzy musz si boryka z masowymi zwolnieniami lekarskimi i odpywem podwykonawcw (czsto zatrudniani s podwykonawcy bdcy obcokrajowcami, np. z Ukrainy czy Litwy, granice za z tymi pastwami s obecnie zamknite i osoby te nie mog przemieszcza si w takim zakresie jak dotychczas). Pod znakiem zapytania stoi rwnie dziaalno przedsibiorcw zapewniajcych dostawy rnego rodzaju towarw, zarwno tych importowanych, jak i eksportowanych mog pojawi si przestoje w produkcji (ju teraz jest to szczeglnie widoczne w odniesieniu do maseczek i innego rodzaju rodkw ochrony osobistej czy te rodkw antybakteryjnych). Zaistniaa sytuacja zwizana z koronawirusem bdzie problematyczna nie tylko dla przedsibiorcw, ale i dla ich wierzycieli. Stan zagroenia epidemiologicznego nie sprawia, e zawarte przez przedsibiorcw umowy ulegaj zawieszeniu nadal obowizuj i powinny by wykonywane. Niewykonywanie umw lub opnienia w wykonywaniu obowizkw umownych mog stanowi podstaw do odpowiedzialnoci odszkodowawczej przedsibiorcw naruszajcych zobowizania umowne, w tym do naoenia kary umownej, a take przyczynia si do masowego wypowiadania umw.

Czy wobec zaistniaej, niecodziennej sytuacji zwizanej z koronawirusem, przedsibiorcy, ktrzy nie s w stanie wykonywa umw w dotychczasowym wymiarze, mog powoa si na nadzwyczajne okolicznoci i liczy na zwolnienie z odpowiedzialnoci?

Co do zasady, zgodnie z obowizujcymi na gruncie prawa polskiego przepisami, strona umowy ponosi odpowiedzialno za niewykonanie lub nienaleyte wykonanie swoich zobowiza, nie ponosi jej natomiast, gdy niewykonanie lub nienaleyte wykonanie zobowiza spowodowane byo okolicznociami od niej niezalenymi. Za takie okolicznoci uznaje si midzy innymi przypadki siy wyszej. Brak jest ustawowej definicji siy wyszej, niemniej powszechnie przyjmuje si, e sia wysza to nage zewntrzne zdarzenie, ktrego strony nie mogy przewidzie w momencie zawarcia umowy, a ponadto ktrego skutkom nie mona byo w sposb rozsdny zapobiec. Za zasadne wydaje si przyjcie, e sytuacja zwizana z koronawirusem jest przypadkiem takiej siy wyszej.

Czy jeli strony nie zawary w umowie postanowie modyfikujcych oglne zasady odpowiedzialnoci, strona niewykonujca zobowiza umownych bdzie moga powoa si na wyczenie jej odpowiedzialnoci w zwizku z panujcym koronawirusem?

Na takie pytanie naley udzieli odpowiedzi twierdzcej, w przypadku gdy:

- niewykonanie zobowiza umownych jest rzeczywicie spowodowane panujcym koronawirusem, a ponadto

- strona dooya naleytej starannoci, aby wykona swoje zobowizanie.

I tak z odpowiedzialnoci moe zosta zwolniony np. przedsibiorca, ktry w ramach umowy jest zobowizany do dostarczenia towarw np. sprztu elektronicznego (przy czym sprzt ten importowa do tej pory z Chin, a zwizku z panujcym wirusem moliwoci pozyskania tego sprztu s znacznie utrudnione), pod warunkiem e podj on dziaania, aby wykona umow, np. prbowa naby sprzt na innym rynku, niemniej mimo to nie by w stanie dostarczy zamwionego towaru.

Trzeba udowodni

W przypadku gdy dojdzie do ewentualnego sporu sdowego w zwizku z przerw w wykonywaniu umowy wywoan obecn sytuacj, konieczne bdzie udowodnienie, e wskazane powyej dwie przesanki rzeczywicie zostay spenione. O ile wykazanie, e niewykonywanie umowy spowodowane byo zagroeniem epidemiologicznym, moe nie rodzi wikszych trudnoci dowodowych, o tyle udowodnienie, e strona naruszajca zobowizania umowne dooya naleytej starannoci, aby jednak umow wykona naleycie, moe by koci niezgody pomidzy stronami umowy i przyczynia si do podjcia decyzji o rozwizaniu sporu w ramach postpowania sdowego.

Czy mona zapobiec sporom sdowym w zwizku z przerwami w wykonywaniu umw?

Z uwagi na dynamicznie zmieniajc si sytuacj rozway mona zawarcie odpowiednich aneksw/porozumie do zawartych ju umw, w ktrych strony wska, e na czas panowania koronawirusa warunki wsppracy ulegn zmianie, wzgldnie zawieszeniu i stan ten nie bdzie stanowi podstawy do odpowiedzialnoci odszkodowawczej stron.

A jeli strony nie dojd do porozumienia?

W przypadku braku porozumienia strona obawiajca si odpowiedzialnoci zwizanej z przestojem w wykonywaniu umowy moe rozway wystpienie z powdztwem, opierajc si na klauzuli nadzwyczajnej zmiany stosunkw (rebus sic stantibus) jeeli strona wykae w postpowaniu sdowym, e z uwagi na nadzwyczajn zmian stosunkw (za tak uznaje panowanie koronawirusa) wykonanie umowy byo poczone z nadmiernymi trudnociami lub grozio rac strat, czego nie mona byo przewidzie w momencie zawierania umowy, sd moe po rozwaeniu interesw obu stron, z uwzgldnieniem zasad wspycia spoecznego ustali sposb dalszego wykonywania umowy, a nawet orzec o rozwizaniu umowy.

Minusem takiego scenariusza jest czas i koszty postpowanie sdowe bdzie trwa duszy okres (prawdopodobnie kilka lat, a w obecnej sytuacji konieczne jest rozwizanie dorane), a ponadto bdzie wizao si z obowizkiem poniesienia takich kosztw sdowych, jak m.in. opata od pozwu czy wynagrodzenie biegego.

Autorzy s adwokatami i czonkami zespou Kancelarii KKLW zajmujcego si restrukturyzacj firm

Przedsibiorco, kontroluj

W zaistniaej sytuacji rekomendowane jest, aby przedsibiorcy trzymali rk na pulsie" wskazane byoby przeprowadzenie analizy stanu przedsibiorstwa, w szczeglnoci zweryfikowanie, jakie s postanowienia zawartych umw, czy umowy przewiduj kary umowne za przestoje w wykonywaniu obowizkw umownych, w jakich przypadkach umowy mog zosta rozwizane. Warto te przeanalizowa udzielone zabezpieczenia, w tym midzy innymi hipoteki, zastawy czy gwarancje bankowe lub ubezpieczeniowe oraz rozway, czy istnieje ryzyko ich wykorzystania przez drug stron. Co wicej, wskazane jest dokonanie zestawienia istniejcych i planowanych kosztw, a take spodziewanych przychodw (ze szczeglnym rozwaeniem, czy istnieje ryzyko, e sytuacja kontrahenta w zwizku z koronawirusem moe by na tyle trudna, i nie bdzie w stanie zapaci nalenego wynagrodzenia).

A moe restrukturyzacja?

Jeli pomimo podjtych dziaa pynno finansowa przedsibiorcy jest zagroona (zagroenie niewypacalnoci) lub przedsibiorca jest niewypacalny, powinien niezwocznie pomyle o zoeniu do sdu wniosku o otwarcie restrukturyzacji postpowanie sdowe z udziaem wierzycieli moe pomc zrestrukturyzowa zobowizania (ustali nowe zasady spaty zaduenia) przedsibiorcy borykajcego si z problemami finansowymi i uratowa go przed upadoci. Naley jednak pamita, e wniosek taki powinien by zoony po pojawieniu si pierwszych sygnaw zagroenia niewypacalnoci, aby szansa na przeprowadzenie restrukturyzacji zobowiza bya realna. Zbyt pna reakcja zwizana z ryzykiem niewypacalnoci przedsibiorcy moe skutkowa koniecznoci zoenia wniosku o ogoszenie upadoci (lub zoeniem takiego wniosku przez wierzyciela niewypacalnego przedsibiorcy).

Football news:

Paderborn midfielder Gyasula received 16 yellow cards in 26 rounds. He repeated the Bundesliga record
Borussia Dortmund and Hertha players got down on one knee before the match: Together against racism
Not white, not black, not yellow, not red. Person. Borussia Dortmund players have spoken out against racism
Everton are leading the fight for Rabiot (Tuttosport)
Barcelona will put Dembele on a transfer (Diario Sport)
17-year-old Bayer midfielder Wirtz is the youngest goalscorer in the Bundesliga
Manchester City were in talks for Werner, but the player chose Chelsea. He was convinced by Lampard