logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo
star Bookmark: Tag Tag Tag Tag Tag
Poland

"Jeśli rząd się nie uspokoi, śmieci będą coraz droższe"

Zadania

Fotorzepa, Robert Gardziski

O tym, dlaczego warszawiakw czekaj podwyki opat za wywz mieci oraz dlaczego polski system segregacji jest najdroszy w UE mwi Micha Olszewski, zastpca prezydenta Warszawy.

Od szeciu lat mieszkacy Warszawy pacili tyle samo za mieci. I dziury w budecie miasta jako z tego tytuu nie byo wida. Co takiego si stao, e od lutego przyszego roku bd a tak drastyczne podwyki opat za wywz mieci?

Odpowied jest prosta. Koszty poszyboway w gr. Przez dugie lata wynosiy rocznie 300320 mln z. W ubiegym roku zaczy nagle pi si w gr. Wzrosy do 370 milionw zotych. W tym roku jest to ju ponad 800 mln, a w przyszym bdzie ju 925 mln z. Nie mamy wic wyjcia, musimy podnie mieszkacom opaty za gospodark odpadami.

Skok jest olbrzymi. Jaki jest jego powd?

S trzy przyczyny. I na adn z nich nie mamy wpywu. eby byo jasne to nie tylko problemy stolicy, ale caej Polski. Niektre samorzdy staraj si jeszcze zaklina rzeczywisto i czciowo ukrywa koszty. Ale to kwestia czasu, kiedy bd musiay przesta sztucznie zania opaty i je podnie.

Czytaj take:Opaty za wywz mieci s coraz wysze

Dlaczego rosn koszty? Przede wszystkim wzrosy ceny paliw, energii i pracy. A to s czynniki, ktre maj duy wpyw na bran odpadow. W przeciwiestwie do mieszkacw firmy kupuj energi na giedzie. Midzy 2016 a 2018 rokiem ceny energii na giedzie wzrosy o 68 proc. W przyszym roku prawdopodobnie energia dla firm pjdzie znowu o 68 proc. w gr. I znowu firmy podwyk przerzuc na nas.

Z kolei ceny paliw wzrosy midzy 2016 a 2018 rokiem o 38 proc. Od przyszego roku znacznie wzronie paca minimalna, a dua cz pracownikw sektora odpadowego tyle wanie zarabia.

Duy wpyw na wzrost kosztw wywozu mieci maj chyba te zmiany w prawie?

To jest kluczowy powd podwyek. Kolejne nowele przepisw wprowadzaj coraz wysze wymagania dla instalacji sucych do przetwarzania odpadw oraz do ich segregacji. A to momentalnie winduje koszty. Podam przykad: na bramie firmy, do ktrej wywozi si warszawskie odpady (regionalnej instalacji przetwarzajcej odpady), pacimy ju nie 320 z, ale 500 z za ton.

Ponadto za skadowanie odpadw firmy odpadowe wnosz opat rodowiskow, tzw. marszakowsk. W tym roku rzd podnis j o 1100 procent!

Jednoczenie spady ceny surowcw wtrnych. Embargo Chin na mieci uderzyo w Polsk. Cz Europy wozi teraz odpady do Polski. Z danych generalnego inspektora ochrony rodowiska, ktry rejestruje tylko niektre odpady wwoone do Polski, wynika, e w okresie od 2015 do 2018 r. trzykrotnie wzrosa ilo importowanych odpadw. Co to powoduje? My produkujemy coraz wicej odpadw w Polsce i coraz wicej jest do nas sprowadzanych. Ronie poda, spada cena. Surowce wtrne taniej. Mamy dzi taki absurd, e trzeba dopaca do polskich surowcw wtrnych, eby zechcia je kto odebra.

Nie bez znaczenia jest take to, e dotychczasowy minister rodowiska, a od niedawna minister klimatu, po przyjciu krajowego planu gospodarki odpadami wprowadzi bardzo restrykcyjn polityk gospodarki odpadami. Wszystkie wojewdzkie plany gospodarki musz by z nim uzgadniane.

A ten dokrca rub caemu rynkowi. Moc instalacji w Polsce jest dzi nisza ni ilo produkowanych odpadw, cho na papierze wszystko wyglda idealnie.

Ostatnia nowelizacja do ustawy o utrzymaniu czystoci i porzdku w gminach (obowizujca od 6 wrzenia 2018 r.) wprowadzia odmienny sposb liczenia odzysku surowcowego. Wczeniej liczyo si go oddzielnie dla czterech frakcji: papieru szka, metalu, plastiku. Teraz liczy si od caoci strumienia. Jeszcze nie znamy algorytmu, bo nie ma rozporzdzenia. Ale rachunek jest bezlitosny. W Warszawie produkujemy 766 tys. ton odpadw, wysegregowujemy 150180 tys. ton. Dzi liczymy poziom wysegregowania mieci od tej ostatniej liczby. Po zmianach bdziemy musieli liczy od 766 tys. ton. W przyszym roku mamy osign 50 proc. poziomu recyklingu. Po tej zmianie bdzie to nierealne. A to oznacza wysokie kary. Zapac je wszystkie polskie samorzdy.

Co gorsza, rzd zasania si cigle Uni Europejsk. Twierdzi, e wprowadza takie, a nie inne, zmiany, bo UE nakazuje. A to nieprawda wystarczy przeczyta dyrektyw z 2018 r. Przy okazji doprowadzi do tego, e mamy najdroszy w caej Europie system segregacji mieci.

Czym system segregacji dla mieszkacw polskich miast rni si od tego francuskiego czy niemieckiego?

W Polsce mamy zunifikowane nie tylko kolory pojemnikw, ale rwnie zasady dokonywania selektywnej zbirki. Nie ma znaczenia, jakimi instalacjami dysponuje odpowiedni region. W efekcie jedzimy mieciarkami po kad frakcj oddzielnie, cho wikszo tych odpadw trafia potem do tej samej instalacji, ale z ustawy wynika, e za mieszanie odpadw s kary.

W krajach zachodnich samorzd ma osign poziomy recyklingu, tyle e ma swobod w ukadaniu lokalnego systemu. U nas mamy gospodark odpadami centralnie sterowan, a jak wiemy z historii, to fatalny model.

Co w takim razie trzeba zrobi, by byo taniej?

Polski rzd jest nadgorliwy, kompletnie odwrotnie ni w kwestiach klimatycznych. Robi wicej, anieli wynika to z unijnych dyrektyw. Niech w kocu da sobie z tym spokj i pjdzie w lady innych pastw unijnych, niech wprowadzi zachty dla Polakw, by opacaa si im segregacja i ograniczanie liczby produkowanych mieci.

W Austrii system selektywnej zbirki jest finansowany z rozszerzonej odpowiedzialnoci producenta, czyli nie pac za to mieszkacy, ale firmy, ktre produkuj opakowania. Im mieszkacy wicej segreguj, tym mniej pac za odpady to takie proste.

U nas koszty utylizacji odpadw, np. butelek plastikowych, pokrywaj mieszkacy, w Niemczech czy Austrii koncerny spoywcze.

Chodzi o synne kaucje. Dzisiaj firmy wprowadzajce na rynek opakowania ponosz tylko koszt produkcji i symboliczn opat recyklingow, ktra trafia... do budetu pastwa. Recykling istnieje tylko na papierze. Gmina nie dostaje z tego nic. A powinno by dokadnie odwrotnie firma, wprowadzajc opakowania na rynek, powinna by odpowiedzialna rwnie za zebranie surowca i jego przetworzenie. Mona to zrobi poprzez system kaucyjny lub/oraz przez narzucenie wsppracy z gminami, tak jak w Austrii czy w Niemczech. Dziki temu zuyte opakowanie wraca do firmy, a mieszkacy pac mniej i maj realn zacht.

Przecie rzd pracuje nad systemem kaucyjnym. Od 2008 r. obowizuj przepisy unijne, dziki ktrym moemy wprowadzi rozszerzon odpowiedzialno producenta. W 2016 r. rzd zapowiedzia, e go wdroy... To troch jak legenda yeti.

Po raz kolejny syszymy, e bdzie, ale w midzyczasie rzd mia czas na dokrcanie ruby mieszkacom, a firmy cigle maj taryf ulgow!

Od trzech lat apelujemy, by wprowadzi ten system w Polsce. Nie dzieje si nic... Teraz usyszelimy, e system idzie w stron kolejnego podatku, ktry trafi do budetu pastwa. To absurd! Znowu mieszkacy dostan po kieszeni.

Gdybymy mieli rozszerzon odpowiedzialno producenta z prawdziwego zdarzenia, opaty mogyby spa nawet o 2025 proc. Nie musielibymy ponosi kosztw trzy czy cztery razy wyszych. Tej regulacji naprawd brakuje.

Dzi syszymy, e to nie metry i nie woda produkuj mieci, tylko ludzie. Zgadzam si z tym. adna obowizujca w polskim prawie metoda naliczania opat nikogo nie motywuje do zmniejszania iloci odpadw i do segregacji. Mamy tylko system penalizacji.

Tymczasem znacznie wicej mona zdziaa zachtami. ycz sobie, by premier, ktry w swoim expos dwukrotnie mwi o rozszerzonej odpowiedzialnoci producentw, w kocu to zrobi. Na razie chroni tylko firmy. Daje im nisze stawki opat za wywz mieci. Wszystkie koszty przerzuca na mieszkacw, ktrych jest wicej anieli firm. Poza tym jest to dla niego wygodne. Najpierw przygotowuje si przepis, kae go wdraa. A potem rzd ogasza: to samorzdy stoj za podwykami.

Wrmy do podwyek w Warszawie. Radni PiS zarzucaj ratuszowi, e s one m.in. efektem bdw z przeszoci. Warszawa nie wybudowaa tak jak inne due miasta wasnej instalacji. Dziki temu miaaby wpyw na cen przetwarzanych odpadw. A teraz za te bdy zapac warszawiacy. Ratusz wydrenuje im kieszenie.

To hipokryzja w tym samym czasie minister rodowiska z PiS pisze oficjalnie, e moce instalacji w naszym regionie s zawyone, i nie pozwala budowa nowych. To jaki pody art. Albo radni cynicznie podaj nieprawd, albo kamie minister.

Czy podoba si panu prezydentowi decyzja Rady Miasta, ktra zdecydowaa, e mieszkacy bd paci ryczat za wywz odpadw (65 z od mieszkania, 94 z od domu), i czy nowa wysoko opaty pokryje rosnce koszty?

Metoda ryczatowa bya najwyej oceniona przez ekspertw, ktrzy wsppracowali z nami przy opracowaniu projektu uchway. Jak kada z metod nie jest ani sprawiedliwa, ani doskonaa ale z pewnoci po bilansie wszystkich za i przeciw wypada najkorzystniej, rwnie dla nas w zakresie rozlicze. Radni zakadaj, e to metoda tymczasowa, i oczekuj od nas analiz w zakresie stawki za zuycie wody. Takie analizy przekaemy radnym w pierwszym kwartale 2020 r.

Pierwotna propozycja bya taka, by mieszkacy pacili za metry kwadratowe...

Metoda ta stosowana jest coraz czciej przez gminy. Obowizuje ju m.in. w Gdyni, Gdasku, Biaymstoku, Gliwicach, we Wrocawiu. Stosuj j gwnie due miasta. Dlaczego? Jest to metoda szczelna. Kada gmina dysponuje ewidencj gruntw i budynkw i jest w stanie zweryfikowa w cigu godziny, czy zadeklarowana liczba metrw kwadratowych pokrywa si z prawd.

Jednak system uzaleniajcy wysoko opat od liczby domownikw wydaje si by bardziej sprawiedliwy. Dlatego jest najbardziej popularny. Nie zgadzam si. Jest tylko bardziej akceptowalny spoecznie, ale z drugiej strony najmniej szczelny. Przepisy bowiem nie definiuj pojcia mieszkaca. Czy chodzi o osoby zameldowane, czy tylko zamieszkujce dany lokal? Nie ma adnej skutecznej metody weryfikacji, czy deklaracja skadana przez wacicieli jest prawidowa czy nie. Poza tym pamitajmy, e opata za wywz mieci jest podatkiem. Nie moemy z automatu nakada tej opaty. Musimy czeka, a mieszkaniec zoy deklaracj. Jeeli w lokalu mieszka osiem osb, a zadeklaruje si, e jedna, to teoretycznie urzd moe przeprowadzi kontrol. Tylko po co? Bdzie jak w jednej z komedii Barei. Usyszymy: ja tu nie mieszkam i wanie wychodz, podlewam kwiatki ssiadowi etc.

No dobrze. Ale z gry pan przyjmuje, e warszawiacy s nieuczciwi i kombinuj. A moe powinno by tak: ludzie s uczciwi, podaj prawd w deklaracjach, a kombinatorzy to wyjtek?

To, w co ja wierz, nie ma znaczenia. Wystarczy poczyta komentarze w internecie. Niestety wynika z nich, e kombinujemy.

S te badania Szkoy Gwnej Handlowej, z ktrych wynika, e w wypadku naliczania opat od osoby trzeba przyj, e istnieje ok. 20 proc. rnicy midzy tym, co deklarujemy, a tym, co w rzeczywistoci. Efekt jest taki, e pac ci uczciwi i to oni ponosz nieproporcjonalnie wyszy koszt ni powinni. W prawie kadej gminie, ktra podnosia opaty, nagle ubywao mieszkacw. W jednej z podwarszawskich gmin policzono ju, e po podwyce opat na jednego mieszkaca przypada ju 600 kg odpadw na osob, czyli dwa razy tyle, ile rednia krajowa. To nie oznacza, e w gminie produkuj wicej odpadw po prostu ubyo" mieszkacw.

Mamy jeszcze moliwo naliczania opaty od iloci zuytej wody. Ale jest to metoda bardzo skomplikowana i dlatego stosowana w Polsce najrzadziej.

Przepisy mieciowe nie pozwalaj nam miesza tych metod. Ani wprowadza programw osonowych dla mieszkacw. Nasz program wsparcia przygotowalimy na podstawie zupenie innych przepisw. Chcemy pomc osobom, ktre s w najtrudniejszej sytuacji.

CV

Micha Olszewski, zastpca prezydenta m.st. Warszawy. W ratuszu odpowiada m.in. za architektur, zagospodarowanie przestrzenne, gospodark odpadami komunalnymi, koordynuje rwnie polityk gospodarcz i innowacyjn stolicy.

Themes
ICO