Poland

Inflacja pogrąży polską przedsiębiorczość

Opinie

Adobe Stock

Dwa, trzy lata, które przed nami, to byæ albo nie byæ dla wielu polskich firm – ma³ych, œrednich i du¿ych. Ca³e bran¿e, w których dominuje polska w³asnoœæ, przetrwaj¹ b¹dŸ... To g³ównie bran¿e us³ugowe.

Czêœæ firm padnie pod ciê¿arem strat wywo³anych kryzysem i nie b³êdnej, ale ob³êdnej polityki rz¹du i NBP. Czêœæ, która przetrwa, zada sobie pytanie, czy s¹ perspektywy i nadzieja na odbudowê i rozwój? Czy jest sens po stratach, które ponieœli, tyraæ, by ledwo wi¹zaæ koniec z koñcem? Jeœli tak mia³oby byæ, czy nie lepiej zamkn¹æ interes, zadbaæ o rodzinê i dzieci? A mo¿e wytransferowaæ oszczêdnoœci b¹dŸ sfinansowaæ z nich wykszta³cenie i karierê potomków... za granic¹?

Poziom inflacji i jej dynamika

Stawiam zatem pytanie: gdzie s¹ g³ówne niebezpieczeñstwa dla rodzimych firm? Za jeden z najgroŸniejszych czynników uwa¿am poziom i dynamikê inflacji. Od razu dodam, ¿e jestem tu w sporze z oficjaln¹ doktryn¹ i prognoz¹ przedstawion¹ przez rz¹d i NBP. Ich zdaniem inflacja bêdzie ju¿ w 2021 r. spowalniaæ i osi¹gnie poziom zgodny z po¿¹danym przez NBP i Radê Polityki Pieniê¿nej wskaŸnikiem – poni¿ej 2,5 proc.

Wprawdzie prezes NBP, otoczony gronem doradców, ujawni³ ostatnio, ¿e przyczyn¹ wysokiej inflacji w Polsce jest wzrost cen wywozu œmieci, czym rozbawi³ nawet ponuraków, ja jednak stojê na stanowisku, ¿e przyczyny tego stanu rzeczy s¹ ciê¿szego kalibru. Dlatego idê o zak³ad z ka¿dym, ¿e inflacja w Polsce w ci¹gu najbli¿szych trzech lat przekroczy 10 proc. Co to znaczy dla obywateli i przedsiêbiorców, oni wiedz¹ najlepiej.

Muszê tu przypomnieæ, ¿e im ni¿szy oficjalny wskaŸnik inflacji, tym ³atwiej sfinansowaæ rz¹dz¹cym wydatki bud¿etowe zaliczane do kosztów sztywnych, które musz¹ byæ waloryzowane corocznie w³aœnie o ten wskaŸnik. Dowodem, jak rozbie¿ne s¹ wyliczenia GUS i Eurostatu, niech bêdzie fakt, ¿e wed³ug GUS inflacja w roku 2020 wynios³a 2,4 proc., podczas kiedy wed³ug statystyki unijnej 3,4 proc. Gdy w Unii panuje deflacja, a ceny spadaj¹ o 0,3 proc., my jesteœmy liderem inflacji. Czy jest siê z czego cieszyæ?

Jeœli porównamy czynniki okreœlaj¹ce warunki gospodarowania polskich ma³ych i œrednich przedsiêbiorstw z pañstwowymi monopolistami czy zagranicznymi koncernami, wyraŸnie widaæ, jak ró¿ne czynniki okreœlaj¹ ich efektywnoœæ. Najbardziej wyrazisty przyk³ad to firmy paliwowe i energetyczne. Surowce do produkcji kupuj¹ one po cenach œwiatowych. Dla nich koszty robocizny (fundusz p³ac) maj¹ znikomy udzia³ w przychodach. Jednoczeœnie w oparciu o w³asn¹ kalkulacjê ustalaj¹ cenê na rynku i determinuj¹ osi¹gany zysk.

Na drugim biegunie mamy ma³e i œrednie polskie przedsiêbiorstwa. Tu na koszty sk³adaj¹ siê g³ównie robocizna, zu¿yte surowce i materia³y, czynsze, op³aty, podatki. Te firmy maj¹ znikomy wp³yw na ceny. Dla firm paliwowych i energetycznych poziom inflacji w Polsce bêdzie mia³ znaczenie drugorzêdne. Dla polskich ma³ych i œrednich firm – przeciwnie, wp³ynie znacz¹co na zysk b¹dŸ stratê.

Dlatego tak wa¿ne jest, by w³aœnie teraz polscy przedsiêbiorcy nabrali przekonania, ¿e rz¹dz¹cy chc¹ i wiedz¹ co i jak zrobiæ, by dobra przysz³oœæ rodzimej przedsiêbiorczoœci by³a zapewniona. Niestety, decyzje podejmowane przez rz¹dz¹cych tê po¿¹dan¹ optymistyczn¹ wizjê nie tylko stawiaj¹ pod znakiem zapytania, ale wrêcz przekreœlaj¹. Ktoœ spyta: gdzie dowód?

Co napêdza wzrost cen w Polsce

Na pierwszym miejscu wymieniam urzêdowy wzrost p³acy minimalnej do 2800 z³ brutto. Dla firm ma³ych i œrednich to powa¿ny wzrost funduszu p³ac, co najmniej kilkanaœcie procent. Alternatyw¹ jest redukcja zatrudnienia b¹dŸ rozliczanie siê z pracownikami „pod sto³em". Wzrost p³acy minimalnej ju¿ wymusza podwy¿ki p³ac personelu wy¿ej kwalifikowanego – to efekt domina. W dobie kryzysu i zmniejszenia obrotów ten wzrost kosztów mo¿e pogr¹¿yæ czêœæ przedsiêbiorstw.

Drugim czynnikiem, który wp³ynie na poziom inflacji, bêdzie podwy¿ka cen energii elektrycznej, która ju¿ sta³a siê faktem. Wp³ywa na koszty praktycznie we wszystkich dzia³ach gospodarki. Niestety, wiêkszoœæ polskich ma³ych i œrednich firm produkcyjnych i us³ugowych, a tak¿e handlowych, wydatki na energiê elektryczn¹ traktuje jako znacz¹c¹ pozycjê kosztów. Z powodu wzrostu wydatków na p³ace i energiê firmy bêd¹ próbowa³y podnieœæ ceny swoich wyrobów i us³ug przynajmniej do takiego poziomu, by ich dzia³alnoœæ by³a op³acalna. Wywo³a to efekt inflacyjny, a mimo to mar¿a zysku w wiêkszoœci firm zmaleje.

Trzecim czynnikiem, który stymulowaæ bêdzie inflacjê, jest prowadzona ju¿ od wiosny 2020 r. polityka emisji pieni¹dza s³u¿¹cego do finansowania tzw. tarcz antykryzysowych.

Wydatki zaliczone do kolejnych tarcz id¹ w setki miliardów z³otych. Trafiaj¹ one zarówno do firm potrzebuj¹cych pomocy, jak i do tych, którzy jej nie potrzebuj¹, ale s¹ w³adzy mi³e. Czêœæ pieniêdzy zalega na kontach bankowych (mówi siê o ponad 50 mld z³). Polityka rz¹dz¹cych jest nakierowana na utrzymanie spokoju i doraŸne ³agodzenie nastrojów spo³ecznych. Takie dzia³ania nieuchronnie wywo³uj¹ zjawiska inflacyjne.

Podobne oddzia³ywanie, kto wie czy nie w wiêkszym stopniu, mieæ bêd¹ œrodki unijne przyznane Polsce na lata 2021–2027. Ju¿ teraz pretorianie premiera Mateusza Morawieckiego z ró¿nych organizacji czy banków zacieraj¹ rêce, bo pod pretekstem „nowego ³adu" dokonaj¹ podzia³u kasy. Prawda jest brutalna: ogromne œrodki zostan¹ rozdysponowane miêdzy „przyjació³ królika" na inwestycje o czêsto bardzo w¹tpliwym przeznaczeniu i efektywnoœci.

Czêœæ funduszy, podobnie jak przy wydatkach zwi¹zanych z tarczami, trafi do elektoratu, który ma zapewniæ zwyciêstwo wyborcze za trzy lata. Najboleœniejsze jednak bêdzie to, ¿e czêœæ tych pieniêdzy zostanie wytransferowana za granicê. Miast doinwestowaæ polskie firmy, takie jak Ursus czy Fadroma, ju¿ teraz sypi¹ siê jak z rêkawa programy infrastrukturalne zak³adaj¹ce budowê od podstaw fabryki samochodów elektrycznych, autobusów, narodowej fabryki osocza i innych.

Polityka kupowania elektoratu za pieni¹dze unijne bêdzie mia³a nie tylko inflacyjne nastêpstwa, ale, co gorsza, jeszcze mocniej skonfliktuje, pog³êbi podzia³y spo³eczne, i to na lata. Przeznaczenie ogromnych œrodków na pseudoinwestycje infrastrukturalne – œcie¿ki rowerowe donik¹d czy amfiteatry, zamiast wsparcia finansowego firm produkcyjnych, badañ naukowych, inwestycji proekologicznych, to znakomity sposób nape³nienia kasy przyjaznych w³adzy przedsiêbiorców i zagranicznych sieci handlowych. To tak¿e stymulowanie importu dóbr konsumpcyjnych zamiast tworzenia warunków do uruchamiania produkcji w Polsce.

Co na to bank centralny

Proinflacyjny wp³yw bêdzie mia³a tak¿e polityka NBP os³abiaj¹ca kurs z³otego i wprowadzaj¹ca nisk¹, realnie ujemn¹ stopê procentow¹. Deprecjacja z³otego, tak po¿¹dana przez eksporterów, w po³¹czeniu z dro¿eniem surowców i pó³produktów na rynkach œwiatowych spowoduje wzrost cen importowanych dóbr konsumpcyjnych w sytuacji, gdy ich udzia³ w naszej konsumpcji stale roœnie. Dodatkowo wzrosn¹ koszty produkcji dóbr i us³ug wytwarzanych w Polsce.

Niska, realnie ujemna stopa procentowa wymusza ucieczkê posiadaj¹cych oszczêdnoœci w lokowanie tych¿e w nieruchomoœciach, z³ocie, dzie³ach sztuki b¹dŸ w transferowaniu ich za granicê. Dlatego nie spada popyt na kredyty hipoteczne i wynikaj¹ce st¹d lokowanie oszczêdnoœci w nieruchomoœciach. Ich ceny systematycznie rosn¹. W roku 2020 ceny mieszkañ wzros³y w Polsce o ponad 10 proc.

Polacy zad³u¿aj¹ siê, a pytanie, które trzeba postawiæ, brzmi: czy bêd¹ w stanie bezproblemowo sp³acaæ raty kredytów? Nale¿y podkreœliæ, ¿e ta forma inwestowania nie przyspiesza rozwoju gospodarczego, wrêcz przeciwnie – oznacza zmniejszenie œrodków, które powinny byæ przeznaczone na produkcyjne inwestycje prorozwojowe.

Nadchodz¹ce lata to z pewnoœci¹ okres ciê¿kich zmagañ w³aœnie z inflacj¹, jak te¿ innymi przeciwnoœciami dla polskiej przedsiêbiorczoœci. Co szczególnie niepokoi, to fakt, ¿e rz¹dz¹cy tych zagro¿eñ nie tylko nie dostrzegaj¹, ale te¿ swymi decyzjami potêguj¹ stan zagro¿enia.

Dr Dariusz Maciej Grabowski jest przedsiêbiorc¹,

by³ym europos³em i by³ym doradc¹ ekonomicznym rz¹du Jana Olszewskiego

Publikowane opinie ekonomiczne s¹ elementem debaty publicznej i niekoniecznie s¹ zbie¿ne z pogl¹dami redakcji „Rzeczpospolitej".

Football news:

Antonio Conte: Inter were 15 points behind Juve before I arrived. We are developing
Zinedine Zidane: Real Madrid are good, they have regained their confidence. With Sociedad, we must play as we know how
Mourinho on 4-0 with Burnley: The victory was needed for the sake of the smiles of the Tottenham players. Happy with Bale
Bale after Burnley double: My form is coming back. We must work hard and not talk nonsense
Golovin scores points every 32 minutes in 2021 - best result in Ligue 1
Beckham on Messi and Ronaldo: These are the players we want to sign at Inter Miami
Arteta after 3-1 with Leicester: Arsenal are unacceptably low in the table. We need to improve the situation