Poland

Gdzie mieszkańcy gmin płacą podatki

Pocz¹tek roku wi¹¿e siê z koniecznoœci¹ rozliczenia PIT. Wiele gmin przypomina mieszkañcom o koniecznoœci zap³acenia podatku w faktycznym miejscu zamieszkania.

Istotn¹ czêœæ dochodów w³asnych samorz¹dów stanowi¹ wp³ywy z podatku od dochodów osób fizycznych.

Wyœcig po udzia³

Do gmin wp³ynie w tym roku 38,16 proc. z kwoty podatku odprowadzonego z tego tytu³u. Zgodnie z przepisami ustawy o dochodach jednostek samorz¹du liczba mieszkañców, których podatek zasili bud¿et gminy ustalana jest na podstawie danych zawartych zeznaniach podatkowych o wysokoœci osi¹gniêtego dochodu oraz rocznym obliczeniu podatku dokonanym przez p³atników, wed³ug stanu na dzieñ 15 wrzeœnia roku bazowego.

W miejscu zamieszkania

Dlatego wiele samorz¹dów podejmuje dzia³ania maj¹ce na celu zachêcenie mieszkañców, by ci rozliczyli swój podatek w gminie, na terenie której mieszkaj¹. Dzia³ania te maj¹ charakter promocyjny w postaci kampanii medialnej albo motywacyjny, np. wprowadzane s¹ programy kart mieszkañca, które pozwalaj¹ osobom p³ac¹cym podatki we w³aœciwej gminie korzystaæ z us³ug komunalnych w preferencyjnych cenach. Jednak w obu wypadkach zabiegi te sprowadzaj¹ siê do „pudrowania" rzeczywistego problemu.

S³uszna idea

Idea zak³adaj¹ca, ¿e mieszkañcy wspieraj¹ czêœci¹ swoich podatków gminê, w której mieszkaj¹ jest niew¹tpliwie s³uszna. Wszak zadaniem gminy jest zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty samorz¹dowej, któr¹ tworz¹ mieszkañcy.

Niestety krajowy porz¹dek prawny sam z siebie nie motywuje podatników do p³acenia podatków w gminie, w której zamieszkuj¹. Co gorsza przepisy prawa nie u³atwiaj¹ ustalenia, kto jest cz³onkiem danej wspólnoty samorz¹dowej. W konsekwencji takiego stanu rzeczy administracja nie jest w stanie ustaliæ, ile osób zamieszkuje na terenie danej gminy.

Problem dotyczy najbardziej oœrodków metropolitalnych z du¿¹ liczb¹ ludnoœci nap³ywowej. Znaczna czêœæ takich osób faktycznie zamieszkuje na terenie miasta, jednak w³adze lokalne nie s¹ w stanie zakwalifikowaæ ich jako mieszkañców. Tym samym wskaŸniki, na podstawie których prowadzona jest gospodarka komunalna i planowanie finansowe rozmijaj¹ siê z rzeczywistoœci¹. Przeszkod¹ do ustalenia rzeczywistej liczby mieszkañców gminy (a tak¿e powiatu lub województwa) jest rodzimy system prawny.

W g¹szczu rejestrów i ewidencji

Na gruncie ustrojowych ustaw samorz¹dowych przyjêto, ¿e mieszkañcy jednostek samorz¹du terytorialnego tworz¹ z mocy prawa wspólnotê samorz¹dow¹. Ustawodawca nie wprowadzi³ jednak, u¿ytecznej na potrzeby prawa samorz¹dowego, definicji „mieszkañca".

Pojêcie to zosta³o wyjaœnione dopiero przez s¹dy administracyjne, które rozumiej¹ „mieszkañca" przez pryzmat przepisów kodeksu cywilnego. W takim ujêciu „mieszkañcem" jest osoba fizyczna przebywaj¹ca na terytorium danej gminy z zamiarem sta³ego pobytu – wyrok NSA z 2 lipca 2014 r., I OSK 1054/14.

Ujêcie to jest bezu¿yteczne z perspektywy w³adz administracyjnych, albowiem jest ono uzale¿nione, w znacznej mierze, od woli danej osoby i odformalizowane. Uniemo¿liwia to „ubranie" tak rozumianego „mieszkañca" w jak¹kolwiek ewidencjê lub rejestr.

Aktualnie przepisy ustaw multiplikuj¹ rejestry i ewidencje, w których ujmowane s¹ osoby fizyczne a jednym z parametrów jest umiejscowienie jednostki w uk³adzie przestrzennym kraju na poziomie gminy (nazwanego niekiedy wprost „miejscem zamieszkania" lub bêd¹cego jego ekwiwalentem). I tak na podstawie przepisów ustawy o ewidencji ludnoœci gminy prowadz¹ rejestr mieszkañców. Rzecz w tym, ¿e w rejestrze tym nie s¹ ujmowani „mieszkañcy" w rozumieniu przepisów prawa samorz¹dowego. Figuruj¹ w nim osoby zameldowane na pobyt sta³y lub czasowy.

Sta³e miejsce zamieszkania jest natomiast jednym z parametrów uwzglêdnianych w rejestrze wyborczym. Jednak przepisy kodeksu wyborczego zosta³y ukszta³towane w taki sposób, ¿e nie jest mo¿liwe wykorzystywanie danych w nim zawartych do celów innych ni¿ przeprowadzenie g³osowania.

Ba³agan w aspekcie ewidencyjnym pog³êbiaj¹ dodatkowo przepisy ustawy o dochodach jednostek samorz¹dach terytorialnego. Jej przepisy z jednej strony definiuj¹ „liczbê mieszkañców" samorz¹du jako „liczbê mieszkañców zamieszka³ych na obszarze danej jednostki samorz¹du terytorialnego lub obszarze kraju, wed³ug stanu na dzieñ 31 grudnia roku poprzedzaj¹cego rok bazowy, ustalon¹ przez prezesa G³ównego Urzêdu Statystycznego do dnia 31 maja roku bazowego".

Z drugiej strony wprowadzaj¹ od tej definicji wyj¹tek – udzia³ danej gminy w przychodach z PIT okreœlany jest m.in. z uwagi na liczbê mieszkañców ustalon¹ w oparciu o dane zawarte dokumentacji skarbowej.

Jakub Dorosz-Kruczyñski

Dziœ w³adze lokalne nie posiadaj¹ wiedzy na temat rzeczywistej liczby mieszkañców danej jednostki samorz¹du terytorialnego, gdy¿ nie maj¹ Ÿród³a z którego mog¹ pozyskaæ takie informacje. Ujemnie oddzia³uje to na zarz¹dzanie samorz¹dami, przede wszystkim w sferze planowania. Jednoczeœnie w³adze lokalne zmuszone s¹ do zabiegania o udzia³ w dochodach swoich w³asnych mieszkañców. Samorz¹dowcy anga¿uj¹ publiczne œrodki w kampanie promocyjne oraz programy kart mieszkañca, nie wiedz¹c czy rzeczywiœcie sk³aniaj¹ one mieszkañców do aktualizacji adresu zamieszkania w „skarbówce" i tym samym znajduj¹ prze³o¿enie na zwiêkszenie dochodów gminy. Wprowadzenie rozwi¹zañ prawnych, które umo¿liwi¹ samorz¹dom sensowne ustalanie rzeczywistej liczby mieszkañców i pozyskiwanie od nich czêœci wp³ywów z PIT na potrzeby samorz¹du jest wyzwaniem dla ustawodawcy. Po¿ytecznoœæ akcji polegaj¹cych na zachêcaniu mieszkañców do rozliczania podatku we w³aœciwym urzêdzie skarbowym nie mo¿e przes³aniaæ rzeczywistego problemu istniej¹cego w tym zakresie. Problemy z ewidencjonowaniem ludnoœci w Polsce utrudniaj¹ samorz¹dom prowadzenie gospodarki finansowej. Dlatego konieczna jest dyskusja z udzia³em przedstawicieli w³adz lokalnych oraz rz¹du, która pozwoli rozwi¹zaæ ten narastaj¹cy problem.

Football news:

Coach of the Norwegian national team about the Super League: Juventus were knocked out of the Champions League by Lyon, Porto and Ajax, Arsenal and Tottenham are not in the top 30. What the hell are they doing in this tournament?
Writer Stephen Fry on the Premier League clubs in the Super League: Six clubs have achieved what no politician has managed-united the whole of Europe in an aversion to greed and stupidity
Rooney on the Super League's founding clubs: Their bosses are not stupid, let's see what they offer. Manchester United is trying to develop
UEFA and the top clubs need each other too much. Even if Super League is inevitable, the current plan is too raw
Member of the UEFA Executive Committee on Real Madrid, City and Chelsea in the Champions League semi-final: They should be suspended. I expect this to happen on Friday
Karl-Heinz Rummenigge: Bayern did not participate in the discussion of the Super League and welcomes the reforms of the Champions League
Germany vs Super League: Bayern Munich and Borussia Dortmund chose the UEFA side and supported the reform of the Champions League