Poland

Etat dla cudzoziemca bez zezwolenia na pracę

Nie ka¿dy obcokrajowiec musi posiadaæ zezwolenie na podjêcie pracy w Polsce. Aktualnoœæ zwolnienia z tego obowi¹zku nale¿y jednak cyklicznie weryfikowaæ w trakcie zatrudnienia.

W pierwszej czêœci artyku³u dotycz¹cego zatrudniania cudzoziemców opisywaliœmy kluczowe kwestie zwi¹zane z legalnym pobytem cudzoziemca na terenie Polski (artyku³ „Najpierw legalny pobyt, potem praca"; Rzeczpospolita z 18 lutego 2021 r.). Najproœciej sprawa prezentuje siê w przypadku obywateli UE/EOG, którzy mog¹ podj¹æ pracê w Polsce bez uzyskania zezwolenia na pracê. Sytuacja jest bardziej z³o¿ona w odniesieniu do cudzoziemców spoza UE/EOG.

Z perspektywy pracodawcy najistotniejsz¹ kwestiê stanowi z pewnoœci¹ „dostêpnoœæ" cudzoziemca w rozumieniu okresu, jaki mija od momentu z³o¿enia mu oferty do rozpoczêcia przez niego zatrudnienia. Mo¿emy mówiæ o trzech najczêœciej wystêpuj¹cych sytuacjach:

1. cudzoziemiec legalnie przebywa w Polsce i jest zwolniony z koniecznoœci posiadania zezwolenia na pracê; dostêpny jest wiêc „od zaraz",

2. cudzoziemiec legalnie przebywa w Polsce i nie posiada dostêpu do tutejszego rynku pracy; potrzebuje zatem dokumentu, który umo¿liwi mu rozpoczêcie pracy u danego pracodawcy,

3. cudzoziemiec przebywa za granic¹ i nie posiada dostêpu do polskiego rynku pracy; potrzebuje wiêc dokumentu, który umo¿liwi mu rozpoczêcie pracy u danego pracodawcy, a który stanowi zazwyczaj tak¿e podstawê do ubiegania siê o wizê w polskiej placówce dyplomatycznej w macierzystym kraju. Okres od momentu z³o¿enia oferty przez pracodawcê do dnia rozpoczêcia pracy jest wiêc w tym przypadku najd³u¿szy.

Zatrudnienie z dnia na dzieñ

Polski pracodawca, dbaj¹c o legaln¹ podstawê wykonywania pracy przez cudzoziemca, powinien najpierw sprawdziæ, czy ta osoba jest zwolniona z koniecznoœci posiadania zezwolenia na pracê. Zaoszczêdzi to uruchamiania zbêdnych procedur administracyjnych.

Katalog okolicznoœci, które upowa¿niaj¹ cudzoziemców spoza krajów UE/EOG do wykonywania pracy w Polsce, zawiera przede wszystkim art. 87 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (dalej: ustawa o promocji) oraz rozporz¹dzenie ministra pracy i polityki spo³ecznej z 21 kwietnia 2015 r. w sprawie przypadków, w których powierzenie wykonywania pracy cudzoziemcowi na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest dopuszczalne bez koniecznoœci uzyskania zezwolenia na pracê.

Pracodawca najczêœciej zetknie siê z nastêpuj¹cymi dokumentami zwalniaj¹cymi cudzoziemca spoza UE/EOG z posiadania zezwolenia na pracê w Polsce:

- zezwolenie na pobyt sta³y lub pobyt rezydenta d³ugoterminowego UE,

- zezwolenie na pobyt czasowy udzielone ze wzglêdu na ma³¿eñstwo z obywatelem RP,

- zezwolenie na pobyt czasowy w celu po³¹czenia siê z rodzin¹ (art. 159 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach),

- dyplom lub zaœwiadczenie o ukoñczeniu studiów stacjonarnych (w tym doktoranckich) na polskiej uczelni wy¿szej,

- aktualne zaœwiadczenie potwierdzaj¹ce status studenta na studiach stacjonarnych (w tym doktoranckich) na polskiej uczelni wy¿szej,

- wiza z adnotacj¹ „Poland. Business Harbour" wydawana obywatelom Bia³orusi.

Uwaga! Wœród tych dokumentów nie ma karty pobytu z adnotacj¹ „dostêp do rynku pracy". Taka adnotacja bywa bowiem myl¹ca. Czêsto okreœla ona jedynie, ¿e cudzoziemiec mo¿e wykonywaæ pracê tylko u konkretnego (wczeœniejszego) pracodawcy (a nie u dowolnego pracodawcy). W celu weryfikacji uprawnieñ cudzoziemca zazwyczaj konieczne jest poproszenie go o okazanie decyzji, na podstawie której zosta³a wydana karta pobytu.

Pracodawca powinien zebraæ odpowiedni¹ dokumentacjê potwierdzaj¹c¹ fakt ewentualnego zwolnienia cudzoziemca z obowi¹zku posiadania zezwolenia na pracê. Zaleca siê stworzenie w tym zakresie wewnêtrznej polityki okreœlaj¹cej zasady weryfikacji tego uprawnienia.

PRZYK£AD

Cudzoziemiec – student studiów stacjonarnych podj¹³ pracê w Polsce bez uzyskania zezwolenia na pracê, bo takiego studenci nie potrzebuj¹. Okaza³o siê, ¿e zosta³ skreœlony z listy studentów, o czym jego polski pracodawca siê nie dowiedzia³. Zasadne wydaje siê wiêc weryfikowanie np. co semestr, czy pracownik-cudzoziemiec nadal posiada status studenta studiów stacjonarnych, na podstawie aktualnego zaœwiadczenia z uczelni.

Najpierw procedura

Gdy cudzoziemiec musi jednak posiadaæ zezwolenie na pracê, z wnioskiem o jego wydanie do w³aœciwego urzêdu wojewódzkiego powinien wyst¹piæ pracodawca. Wydanie tego zezwolenia odbywa siê bowiem wy³¹cznie na wniosek podmiotu powierzaj¹cego wykonywanie pracy (inaczej ni¿ w przypadku postêpowania o udzielenie zezwolenia na pobyt, gdzie stron¹ postêpowania jest cudzoziemiec, nawet gdy chodzi o zezwolenie jednolite – na pobyt czasowy i pracê).

Sytuacje, w których zezwolenie na pracê jest wymagane, wskazuje art. 88 ust. 1 ustawy o promocji. Najczêœciej mamy do czynienia z przypadkiem, gdy cudzoziemiec pracuje w Polsce na podstawie umowy z podmiotem, którego siedziba lub miejsce zamieszkania albo oddzia³, zak³ad lub inna forma zorganizowanej dzia³alnoœci tak¿e znajduje siê na terytorium Polski. Mowa wówczas o zezwoleniu na pracê typu A, które mo¿e byæ wydane (co do zasady) na trzy lata.

Obecnie postêpowanie w sprawie wydania zezwolenia na pracê typu A zajmuje od dwóch tygodni do nawet kilku miesiêcy. Czêsto jednak musi ono zostaæ poprzedzone tzw. testem rynku pracy (>patrz ramka), co dodatkowo wyd³u¿a proces nawet o kilka dodatkowych tygodni.

Test rynku pracy nie jest konieczny m.in. wtedy, gdy praca, któr¹ ma wykonywaæ cudzoziemiec, znajduje siê:

- w wykazie zawodów publikowanym przez wojewodê w³aœciwego ze wzglêdu na g³ówne miejsce wykonywania pracy przez cudzoziemca,

- w wykazie zawodów, który obejmuje m.in. niektórych programistów, figuruj¹cym w za³¹czniku do rozporz¹dzenia ministra pracy i polityki spo³ecznej z 29 stycznia 2009 r. w sprawie okreœlenia przypadków, w których zezwolenie na pracê cudzoziemca jest wydawane bez wzglêdu na szczegó³owe warunki wydawania zezwoleñ na pracê cudzoziemców, lub

- gdy cudzoziemiec spe³nia inne warunki opisane w art. 88c ust. 3 i ust. 8 ustawy o promocji.

Pozwala to pracodawcy z³o¿yæ wniosek o wydanie zezwolenia na pracê typu A bez za³¹czania informacji starosty i tym samym skróciæ nieco czas trwania ca³ej procedury.

Szybsza œcie¿ka dla wybranych

Znacznie krócej ni¿ w przypadku zezwolenia na pracê typu A (w praktyce od 2 do 4 tygodni) pracodawca musi czekaæ w sytuacji, gdy chce zatrudniæ obywatela Armenii, Bia³orusi, Gruzji, Mo³dawii, Rosji lub Ukrainy (nie dotyczy to prac sezonowych). We w³aœciwym urzêdzie pracy mo¿e wówczas z³o¿yæ oœwiadczenie o powierzeniu wykonywania pracy cudzoziemcowi, co pozwala mu jedoczeœnie unikn¹æ procedury testu rynku pracy. Po z³o¿eniu wymaganych dokumentów i stwierdzeniu przez urz¹d braków w dokumentacji lub nieœcis³oœci, oœwiadczenie jest wpisywane do ewidencji, czego potwierdzenie stanowi z³o¿one przez pracodawcê oœwiadczenie z piecz¹tk¹ urzêdu.

Okres zatrudnienia cudzoziemca pracuj¹cego na podstawie takiego oœwiadczenia nie mo¿e przekroczyæ 6 miesiêcy (rozumianych jako 180 dni) w ci¹gu kolejnych 12 miesiêcy. Niemniej pracodawca, który zatrudnia³ cudzoziemca (na podstawie umowy o pracê) na podstawie takiego oœwiadczenia przez okres nie krótszy ni¿ 3 miesi¹ce, mo¿e zabezpieczyæ ci¹g³oœæ jego zatrudnienia. Zgodnie z art. 88za ust. 1 ustawy o promocji, jeœli pracodawca, który zatrudnia³ cudzoziemca przez okres nie krótszy ni¿ 3 miesi¹ce w zwi¹zku z oœwiadczeniem o powierzeniu wykonywania pracy cudzoziemcowi, z³o¿y³ przed up³ywem daty zakoñczenia pracy wskazanej w tym oœwiadczeniu wniosek o wydanie zezwolenia na pracê dla tego cudzoziemca na tym samym stanowisku na podstawie umowy o pracê (a wniosek nie zawiera braków formalnych lub te zosta³y uzupe³nione w terminie), pracê cudzoziemca na warunkach nie gorszych ni¿ okreœlone w oœwiadczeniu uwa¿a siê za legaln¹ od dnia up³ywu wa¿noœci tego oœwiadczenia do dnia wydania zezwolenia na pracê lub dorêczenia decyzji odmownej w tej sprawie. Co wiêcej, art. 88za ust. 3 pozwala pracodawcy w ogóle nie sk³adaæ wniosku o wydanie zezwolenia na pracê, jeœli przed up³ywem daty zakoñczenia pracy wskazanej w oœwiadczeniu sam cudzoziemiec z³o¿y wniosek o udzielenie mu zezwolenia na pobyt czasowy i pracê (tzw. zezwolenie jednolite) w celu kontynuacji zatrudnienia u danego pracodawcy.

Funkcja w zarz¹dzie

Cudzoziemcy czêsto pe³ni¹ funkcje cz³onków zarz¹du w spó³kach z kapita³em zagranicznym. Je¿eli wykonuj¹ obowi¹zki zdalnie lub ich obecnoœæ w kraju jest ograniczona, zwykle nie jest konieczne uzyskanie dla nich zezwolenia na pracê. Takie zezwolenie trzeba jednak uzyskaæ, gdy cudzoziemiec spoza EU/EOG w zwi¹zku z:

a) pe³nieniem funkcji w zarz¹dzie osoby prawnej wpisanej do rejestru przedsiêbiorców lub bêd¹cej spó³k¹ kapita³ow¹ w organizacji albo

b) prowadzeniem spraw spó³ki komandytowej lub komandytowo-akcyjnej jako komplementariusz albo

c) udzieleniem mu prokury

przebywa w Polsce przez okres przekraczaj¹cy ³¹cznie 6 miesiêcy w ci¹gu kolejnych 12 miesiêcy. Dominuje przy tym pogl¹d, ¿e ww. okres 6 miesiêcy nale¿y rozumieæ jako 180 dni.

Warunkiem udzielenia zezwolenia na pracê dla cz³onka zarz¹du jest m.in. osi¹gniêcie przez spó³kê odpowiedniego dochodu i stanu zatrudnienia lub wykazanie posiadania œrodków lub prowadzenia dzia³añ pozwalaj¹cych na spe³nienie w przysz³oœci takich wymagañ, w szczególnoœci przez prowadzenie dzia³alnoœci przyczyniaj¹cej siê do wzrostu inwestycji, transferu technologii, wprowadzania korzystnych innowacji lub tworzenia miejsc pracy. W praktyce polega to na sporz¹dzeniu „biznes planu", co w szczególnoœci dotyczy nowozak³adanych spó³ek. Nie jest zaœ wymagane przejœcie przez etap testu rynku pracy.

Bartosz Abramowicz Konsultant ds. imigracyjnych w kancelarii Bird & Bird

Micha³ Olszewski Associate w praktyce prawa pracy w kancelarii Bird & Bird

Badanie lokalnego rynku pracy

Test rynku pracy to proces, w którym powiatowe urzêdy pracy sprawdzaj¹, czy na lokalnym rynku pracy nie ma zarejestrowanych bezrobotnych, których pracodawca móg³by zatrudniæ (pierwszeñstwo przed cudzoziemcami maj¹ bowiem w ogólnoœci bezrobotni Polacy i niektórzy cudzoziemcy), a których kwalifikacje odpowiadaj¹ tym zawartym w ofercie pracy. Jeœli nie uda siê nikogo znaleŸæ, urz¹d pracy wydaje tzw. informacjê starosty – dokument potwierdzaj¹cy brak mo¿liwoœci zaspokojenia potrzeb kadrowych na lokalnym rynku pracy. W wiêkszoœci przypadków jest on niezbêdny do z³o¿enia kompletnego wniosku w sprawie wydania zezwolenia na pracê.

Football news:

Mbappe dancing on the table 🕺 Watch as PSG celebrate their semi-final exit with passion
Pochettino on reaching the semi-finals: It's all down to the PSG players. I missed the adrenaline
Manuel Neuer: Bayern should have played better in Munich. We missed a lot of chances
Hans-Dieter Flick: Bayern lacked the final touch in attack. Congratulations to PSG
PSG President: We have invested a lot in the club to win the Champions League. Neymar and Mbappe have no reason to leave
Tuchel about 0:1 with Porto: Maybe not the best game to watch. Chelsea deserved to win after 180 minutes
Neymar on reaching the 1/2 Champions League: We knocked out the winner of the tournament. Now PSG should always strive to reach the semi-finals