Poland

Epidemiczne przetargi zrodzą pokusę i ryzyko korupcji

Zamówienia publiczne

korupcja

Adobe Stock

Ustawa covidowa wy³¹cza przepisy o zamówieniach publicznych, co jest sprzeczne z prawem UE.

Szpitale, urzêdy miejskie, spó³ki komunalne oraz wiele innych instytucji zwi¹zanych ze s³u¿b¹ zdrowia lub gminnych nie bêdzie musia³o organizowaæ przetargów. Wystarczy jeden telefon lub e-mail, by z³o¿yæ zamówienie. Warunek jest jeden: musi byæ ono zwi¹zane z pandemi¹. Okazuje siê jednak, ¿e polskie przepisy mog¹ byæ sprzeczne z unijnymi i s¹ zbyt ogólnikowe. A to rodzi ryzyko nadu¿yæ.

Maseczki bez procedur

Chodzi o ustawê o zmianie niektórych ustaw w zwi¹zku z przeciwdzia³aniem sytuacjom kryzysowym zwi¹zanym z wyst¹pieniem Covid-19, któr¹ uchwali³ w³aœnie Sejm i któr¹ obecnie zajmuje siê Senat. Wprowadza zmianê do art. 46c ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zaka¿eñ i chorób zakaŸnych u ludzi. Mówi on, ¿e do zamówieñ na us³ugi, dostawy lub roboty budowlane udzielanych w zwi¹zku z zapobieganiem lub zwalczaniem epidemii na obszarze, na którym og³oszono stan zagro¿enia epidemicznego lub stan epidemii, nie stosuje siê przepisów o zamówieniach publicznych. Podobne uregulowanie obowi¹zywa³o ju¿ wczeœniej, ale tylko do 5 wrzeœnia. Nowy przepis ma obowi¹zywaæ bezterminowo, do jego uchylenia.

– Nie ma ¿adnych ograniczeñ podmiotowych dla skorzystania z wy³¹czenia, wiêc mog¹ z niego korzystaæ wszystkie kategorie zamawiaj¹cych, w tym jednostki sektora finansów publicznych, samorz¹dy, zamawiaj¹cy z sektora ochrony zdrowia, jak np. szpitale, ale tak¿e spó³ki komunalne lub tzw. zamawiaj¹cy sektorowi – t³umaczy Jacek Liput, radca prawny, szef praktyki prawa zamówieñ publicznych w kancelarii Prawnej Gawroñski & Partners.

Forma sk³adania zamówienia mo¿e byæ dowolna.

– Nie ma przeszkód prawnych, by by³o ono udzielane telefonicznie, poprzez wymianê korespondencji e-mail czy te¿ w toku negocjacji przeprowadzanych z wykorzystaniem narzêdzi do wideokonferencji – wyjaœnia Konrad Ró¿owicz, prawnik w Kancelarii Prawnej Dr Krystian Ziemski & Partners.

Ale obaj prawnicy s¹ zgodni, ¿e z tego typu uregulowaniami wi¹¿e siê jednak pewne ryzyko.

– Wy³¹czenie ma uelastyczniæ procedury i umo¿liwiæ efektywniejsz¹ walkê z pandemi¹, jednak stosowaæ je bêd¹ ludzie, co oczywiœcie powoduje, ¿e bêdzie istnieæ ryzyko jego nadu¿ywania. W tym zjawisk korupcyjnych, nabywania dóbr po zawy¿onej cenie lub od „zaprzyjaŸnionych" podmiotów – ostrzega Jacek Liput.

Marek Wójcik ze Zwi¹zku Miast Polskich uspokaja.

– Nie mamy w¹tpliwoœci, ¿e samorz¹dy bêd¹ dzia³a³y transparentnie. Przecie¿ ¿ycie bêdzie siê toczyæ po Covidzie. I na pewno kiedy ju¿ uporamy siê z pandemi¹, bêd¹ kontrole – uwa¿a Marek Wójcik.

Przyznaje, ¿e przepisy u³atwiaj¹ ¿ycie wykonawcom i dostawcom us³ug. – Czas poka¿e, czy pojawi¹ siê tacy, którzy bêd¹ nadu¿ywali nowych przepisów – dodaje Wójcik.

Na bakier z Uni¹

Wy³¹czenie stosowania prawa zamówieñ publicznych mo¿e byæ jednak sprzeczne z unijnymi przepisami.

– Ustawy o zamówieniach publicznych nie stosowa³o siê tak¿e wczeœniej. Tego typu wy³¹czenie przewidywa³a ustawa covidowa z 2 marca 2020 r., ale to rozwi¹zane mia³o wtedy charakter czasowy. Od tego czasu wiele siê zmieni³o. Pó³ roku temu to by³y pocz¹tki pandemii w Polsce i w Europie. Nie by³o wiadomo, jak do stosowania prawa zamówieñ publicznych w trakcie pandemii bêdzie podchodziæ Komisja Europejska, choæ przepisy s¹ i by³y bardzo jasne – mówi Wojciech Wrochna, partner w Kancelarii Prawnej Kochañski i Partnerzy, ekspert prawa Unii Europejskiej.

– W kwietniu Komisja wyda³a jednak komunikat dotycz¹cy stosowania przepisów zamówieniowych w okresie Covid. Wynika z niego, ¿e w zwi¹zku z Covid-19 pañstwa unijne mog¹ w ramach obowi¹zuj¹cych przepisów poluzowaæ rygory dotycz¹ce zamówieñ, np. zamiast przetargów stosowaæ zamówienia z wolnej rêki, ale nie wolno wy³¹czaæ stosowania krajowych przepisów dotycz¹cych zamówieñ publicznych. I takie przepisy ju¿ w Polsce dzia³aj¹ w ramach ustawy – Prawo zamówieñ publicznych. Sejm, uchwalaj¹c kolejn¹ ustawê covidow¹, o tym wiedzia³, a mimo to zdecydowa³ siê na tego typu krok. Tak skonstruowane wy³¹czenie jest niezgodne z prawem UE i wytycznymi KE i mo¿e ona mieæ zastrze¿enia z tego tytu³u – twierdzi Wojciech Wrochna,

Lepiej z wolne rêki

Wtóruje mu Jacek Liput.

– Wprowadzenie na czas pandemii nowej przes³anki zastosowania trybu zamówienia z wolnej rêki, czyli procedury przetargowej zgodnej z PZP, przy zapewnieniu minimum formalizmu daje jednak wiêksz¹ transparentnoœæ ni¿ ca³kowite wy³¹czenie PZP. Zapewnia to mechanizmy ochrony konkurencji, takie jak np. umo¿liwienie innym wykonawcom zakwestionowania zakupu przed Krajow¹ Izb¹ Odwo³awcz¹ – wyjaœnia Jacek Liput.

Etap legislacyjny: przed uchwa³¹ Senatu

Football news:

Farewell to Maradona in Argentina: there were only relatives, buried next to their parents
Maradona was buried near Buenos Aires next to his parents
Mourinho on Maradona: We can find his football on Google, but we won't find Diego there. I miss him
Fabio Capello: against such a mediocre Real Madrid, Inter could have played better
Ibrahimovic met with the Swedish national team coach in Milan
Тот Tottenham midfielder Winks scored from 49 yards. This is the 3rd result in the Europa League, all - in this draw
This miss will hurt all men: Molde player missed from half a meter and drove into the bar