Poland

Drogi prąd bije w konkurencyjność

Wywiady

Fotorzepa, Robert Gardziñski

Op³ata mocowa mo¿e dobiæ polski przemys³ – ostrzega Henryk Kaliœ, szef Forum Odbiorców Energii Elektrycznej i Gazu.

Przedstawiciele polskiego przemys³u od lat narzekaj¹, ¿e energia elektryczna w Polsce jest dro¿sza ni¿ u naszych s¹siadów. Pandemia koronawirusa niespodziewanie obni¿y³a hurtowe ceny pr¹du. Czy to pomo¿e w poprawieniu konkurencyjnoœci naszych firm?

Musimy zacz¹æ od tego, ¿e od 2018 r., kiedy administracyjnie zamro¿ono ceny pr¹du w kraju, mechanizmy rynkowe na polskim rynku energii przesta³y w pe³ni funkcjonowaæ. Najpierw mieliœmy odgórn¹ ingerencjê w rynkowy mechanizm ustalania cen energii, a teraz obserwujemy presjê polityczn¹, by firmy energetyczne nie obci¹¿a³y nadmiernie jej kosztami odbiorców – przede wszystkim indywidualnych, ale te¿ biznesowych. Faktem jest natomiast, ¿e ceny energii na gie³dzie w wyniku pandemii spad³y. Pod koniec 2018 r. stawki siêga³y 294 z³ za megawatogodzinê (MWh) w kontraktach na przysz³y rok, a w tej chwili jest to oko³o 230 z³. Wydaje siê wiêc, ¿e cena siê zracjonalizowa³a.

Na akceptowalnym poziomie?

Jeszcze dwa–trzy lata temu p³aciliœmy za pr¹d znacznie poni¿ej 200 z³ za 1 MWh, ale trzeba sobie jasno powiedzieæ, ¿e z uwagi na strukturê produkcji elektrycznej w Polsce, opartej g³ównie na wêglu, przy rosn¹cych cenach uprawnieñ do emisji CO2 – te czasy ju¿ nie wróc¹. Obecnie wydaje siê, ¿e z³apaliœmy równowagê miêdzy interesem energetyki a mo¿liwoœciami przemys³u.

Wiele zale¿y od dalszego rozwoju pandemii. Zamro¿enie gospodarki spowodowa³o obni¿enie zapotrzebowania na energiê elektryczn¹ i w efekcie spadek cen pr¹du. Nie wiemy, czy ta historia siê powtórzy. Wp³yw ma te¿ rosn¹cy import tañszej energii elektrycznej z zagranicy, który obni¿a ceny na naszym rynku. Rosn¹ natomiast koszty uprawnieñ do emisji CO2, a wiêc tak¿e koszty produkcji energii, ale równie¿ koszty realizowanych przez przemys³ inwestycji – to wszystko ma wp³yw na ich kondycjê. Na koniec dnia chodzi o to, by obywatele mieli stabiln¹ pracê, a przemys³ zachowa³ konkurencyjnoœæ.

No w³aœnie – jak to zrobiæ?

Idealnym rozwi¹zaniem by³oby utworzenie jednolitego europejskiego rynku energetycznego, w którym nie ma kosztów zwi¹zanych z przesy³em energii, we wszystkich krajach cena pr¹du jest na podobnym poziomie, a rozwój gospodarczy zale¿y jedynie od efektywnoœci producentów. Dzisiejsze realia s¹ jednak takie, ¿e polskie firmy p³ac¹ za pr¹d znacznie wiêcej ni¿ ich zachodni konkurenci, ponosz¹c tym samym skutki uzale¿nienia polskiej energetyki od wêgla. Na przyk³ad ró¿nica miêdzy cenami pr¹du dla firm w Polsce i w Niemczech waha siê od 12 do 16 euro za 1 MWh. To potê¿na ró¿nica. Cena zale¿y dziœ w g³ównej mierze od kosztów paliwa i emisji CO2, ale te¿ od lokalnych regulacji, takich jak rekompensaty dla przemys³u za dro¿ej¹c¹ energiê.

Takie rekompensaty nasz rodzimy przemys³ energoch³onny ju¿ dosta³.

Tyle ¿e my korzystamy z nich dopiero od tego roku, a niemieckie firmy – od lat. Wiem, ¿e koszty koniecznej polskiej gospodarce transformacji energetycznej bêd¹ olbrzymie i ktoœ je musi ponieœæ, ale te¿ w miêdzyczasie musimy jako biznes normalnie funkcjonowaæ. Dla przemys³u istotne jest to, byœmy nie musieli ograniczaæ produkcji b¹dŸ przenosiæ jej do krajów o ni¿szych kosztach energii tylko dlatego, ¿e Polska ma tak¹, a nie inn¹ strukturê jej produkcji. Mamy bardzo dobry przemys³, wysok¹ efektywnoœæ ekonomiczn¹ i energetyczn¹, a jednak z coraz wiêkszym trudem wygrywamy rywalizacjê z konkurencj¹ europejsk¹ i œwiatow¹.

A wiêc samo wprowadzenie rekompensat za wzrost cen energii nie wystarczy³o?

To wci¹¿ za ma³o, by wyrównaæ ró¿nice wynikaj¹ce z wszystkich sk³adników kosztowych energii. Tym bardziej ¿e przed nami kolejne zagro¿enie – wprowadzenie tzw. op³aty mocowej. Ju¿ wkrótce pojawi siê ona na rachunkach za energiê elektryczn¹ i ma na celu sfinansowanie rynku mocy, który wynagradza elektrownie wêglowe za sam¹ gotowoœæ do produkcji energii. Ju¿ teraz op³ata za dostarczenie energii dla du¿ych odbiorców przemys³owych siêga 40–50 z³ za MWh, a wprowadzenie op³aty mocowej spowoduje podwojenie tej kwoty. Dla firmy, która zu¿ywa w ci¹gu roku 1 terawatogodzinê (TWh) energii elektrycznej, to dodatkowy wydatek rzêdu 50 mln z³ rocznie. Dlatego od pocz¹tku wnioskowaliœmy, by przedsiêbiorstwom energoch³onnym zredukowaæ tê op³atê. Wiem, ¿e rz¹d pracuje nad takimi przepisami, ale na razie ten ogromny koszt wisi nad nami jak miecz Damoklesa.

I jakie mo¿e mieæ konsekwencje?

To zale¿y od kondycji poszczególnych firm. Nasze Forum zrzesza podmioty z oœmiu bran¿, a ich roczny pobór energii elektrycznej jest bardzo ró¿ny – waha siê od kilku GWh do 2,5 TWh. Dla tych ostatnich koszt op³aty mocowej mo¿e wynieœæ ponad 100 mln z³ rocznie, a to oznacza powa¿ne uszczuplenie bud¿etu i ograniczenie ich zdolnoœci do inwestowania. Dla firm, które jeszcze dodatkowo ucierpia³y z powodu pandemii koronawirusa, to mo¿e byæ gwóŸdŸ do trumny.

Inwestycje we w³asne elektrociep³ownie mog¹ byæ sposobem na zmniejszenie op³at za energiê?

Czêœæ zak³adów produkcyjnych z uwagi na rosn¹ce ceny pr¹du rozwa¿a inwestycje w energetykê przemys³ow¹. Nie tylko w bloki wytwórcze, ale te¿ w poprawê efektywnoœci energetycznej i odzysk ciep³a, czyli w racjonalizacjê gospodarki energetycznej w taki sposób, ¿eby ograniczyæ koszty funkcjonowania firmy. Jeszcze dwa–trzy lata temu zastanawialiœmy siê, czy op³acalna jest budowa kogeneracyjnych bloków gazowych produkuj¹cych jednoczeœnie pr¹d i ciep³o. Czas pokaza³, ¿e tak, bo gaz stania³, energia na rynku zdro¿a³a, a wysokosprawna kogeneracja przemys³owa doskonale siê w tych warunkach sprawdza. Teraz w ramach naszego Forum opracowaliœmy koncepcjê uruchomienia programu odnawialnej energetyki przemys³owej. Chodzi o to, by Ÿród³a wiatrowe przy³¹czaæ bezpoœrednio do sieci elektroenergetycznych zak³adów przemys³owych i móc korzystaæ z energii znacznie tañszej ni¿ oferowana przez koncerny energetyczne.

Co stoi na przeszkodzie, aby takie inwestycje realizowaæ?

W³aœciwie wszystko. Bariery s¹ na ka¿dym etapie – pocz¹wszy od tak prostej kwestii jak mo¿liwoœæ zbadania produktywnoœci wiatru po uzyskanie decyzji œrodowiskowej pozwalaj¹cej na budowê wiatraków. Nie mo¿na ich stawiaæ za blisko lasów ani za blisko domów, ani te¿ na terenach przewidzianych pod dzia³alnoœæ przemys³ow¹. W praktyce wygl¹da to tak, ¿e przedsiêbiorca na swoim terenie mo¿e zbudowaæ czêsto bardzo uci¹¿liwe i niebezpieczne instalacje przemys³owe, ale nie wolno mu postawiæ elektrowni wiatrowej. Co prawda wiatraki nie powinny powstawaæ wszêdzie, gdzie chc¹ inwestorzy, ale trzeba zmieniæ obowi¹zuj¹ce regulacje, by umo¿liwiæ racjonalny rozwój tej technologii, która jest obecnie najtañszym Ÿród³em produkcji pr¹du.

Jak powinna wygl¹daæ polityka energetyczna pañstwa?

Forum nigdy nie zajmowa³o siê polityk¹, nas interesuje konkurencyjnoœæ polskiego przemys³u. Ja od wielu lat powtarzam, ¿e jesteœmy w stanie p³aciæ wysok¹ cenê za energiê, ale pod warunkiem, ¿e podobn¹ cenê bêd¹ p³aciæ nasi zagraniczni konkurenci. Nam chodzi tylko o to, by nasze towary znajdowa³y nabywców. Przemys³ musi sobie poradziæ w ka¿dej sytuacji politycznej i ekonomicznej, niezale¿nie od tego, jakich wyborów dokona polski rz¹d. Nasz¹ rol¹ jest natomiast uzmys³owiæ rz¹dz¹cym, jakie s¹ konsekwencje ich wyborów i jak one wp³yn¹ na przemys³, a tym samym tak¿e na obywateli, lokalne spo³ecznoœci i ca³e regiony.

CV

Henryk Kaliœ jest przewodnicz¹cym Forum Odbiorców Energii Elektrycznej i Gazu, które skupia osiem organizacji bran¿owych polskiego przemys³u. Stoi te¿ na czele Izby Energetyki Przemys³owej i Odbiorców Energii. Zwi¹zany jest z Zak³adami Górniczo-Hutniczymi Boles³aw, w których m.in. pe³ni funkcjê pe³nomocnika zarz¹du ds. zarz¹dzania energi¹ elektryczn¹.

Football news:

Fabio Capello: against such a mediocre Real Madrid, Inter could have played better
Ibrahimovic met with the Swedish national team coach in Milan
Тот Tottenham midfielder Winks scored from 49 yards. This is the 3rd result in the Europa League, all - in this draw
This miss will hurt all men: Molde player missed from half a meter and drove into the bar
Mikel Arteta: I am Very happy with Pepe's game against Molde. Arsenal played well overall
Napoli players came out in t-shirts with Maradona's name and number 10 for the Europa League match
Daniele Bonera: Milan is happy with the game with Lille and only regrets the result