Poland

Czy Polska jest handlową kolonią Unii Europejskiej

Opinie

Adobe Stock

Udzia³ w miêdzynarodowych relacjach gospodarczych nie jest gr¹ o sumie zerowej, w której jeden kraj tyle mo¿e zyskaæ, ile inne strac¹. Te relacje z regu³y s¹ korzystne dla obu stron.

Napiêcia zwi¹zane z prawdopodobnym zawetowaniem przez Polskê i Wêgry unijnego bud¿etu wzmagaj¹ dyskusjê nie tylko na temat sytuacji, w jakiej znajdzie siê Polska po zawetowaniu bud¿etu, ale w ogóle na temat korzyœci z przynale¿noœci do UE. Europose³ Jacek Saryusz-Wolski dowodzi, ¿e weto postawi Polskê w korzystniejszej sytuacji, gdy¿ bêdziemy otrzymywaæ nawet ponad 23 proc. œrodków wiêcej, ni¿ gdyby bud¿et zosta³ uchwalony.

Wtóruje mu znawczyni finansowych mechanizmów UE europos³anka Beata Kempa. Szkoda, ¿e europos³owie nie mówi¹, ile zyskalibyœmy, rozwalaj¹c ca³kowicie UE lub te¿ z niej wystêpuj¹c, skoro tylko sparali¿owanie jej funkcjonowania by³oby dla nas tak korzystne.

Ofensywa w sieci

W internecie z kolei mo¿na zauwa¿yæ niespotykan¹ dawno aktywnoœæ trolli kwestionuj¹cych korzyœci z naszej przynale¿noœci do UE. Obserwuj¹c ten wzmo¿ony ruch, mo¿na siê domyœliæ, ¿e uruchomione zosta³y krajowe zastêpy internautów w celu obrzydzania rodakom Unii Europejskiej, wskazuj¹c, ¿e do ekonomicznej eksploatacji naszego kraju przez silniejszych partnerów z UE dojd¹ dzia³ania maj¹ce na celu pozbawienie narodu polskiego jego kultury, tradycji, historii, religii itd.

Zwa¿ywszy na liczbê wpisów neguj¹cych sens naszego cz³onkostwo w UE, mo¿na tak¿e s¹dziæ, ¿e logistycznego wsparcia udzielaj¹ równie¿ rosyjscy wielbiciele PIS-u, którzy chc¹ wspomóc premiera Morawieckiego w jego walce o rzeczywist¹ demokracjê i praworz¹dnoœæ w UE. Zwa¿ywszy, ¿e tê trudn¹ walkê premier Morawiecki prowadzi wspólnie z Viktorem Orbánem, który od dawna cieszy siê uznaniem, przyjaŸni¹ i wsparciem niez³omnego obroñcy demokracji W³adimira Putina, hipoteza ta wydaje siê tym bardziej uzasadniona.

Kwestionowanie korzyœci z przynale¿noœci do UE nale¿y do ulubionych dzia³añ PiS w przypadku napiêæ na linii Polska–Komisja Europejska. W poprzedniej kadencji Sejmu pos³anka Krystyna Paw³owicz mia³a nawet powo³aæ parlamentarny zespó³ do sporz¹dzenia bilansu korzyœci i kosztów zwi¹zanych z przynale¿noœci¹ do UE. Zespó³ ten chyba nie zosta³ nawet ostatecznie ukonstytuowany, a na pewno nie opublikowa³ ¿adnych wyników swoich prac – nie wiem, czy nic ciekawego nie ustalono, czy te¿ chwilowe ocieplenie stosunków z unijnymi partnerami zmniejszy³o zapotrzebowanie na antyunijne pamflety.

Najwa¿niejszym chyba argumentem wysuwanym przez przeciwników UE jest ten mówi¹cy, ¿e Polska, przystêpuj¹c do Unii, otworzy³a swoje granice, godz¹c siê na niekontrolowany nap³yw towarów i us³ug z innych krajów, niszcz¹cy polsk¹ gospodarkê, daj¹c równoczeœnie korzyœci naszym partnerom, je¿eli w ogóle o partnerstwie mo¿e w tym przypadku w ogóle byæ mowa. Zwolennicy tej tezy twierdz¹ zatem, ¿e pozosta³e kraje, zw³aszcza Niemcy, w razie wyst¹pienia Polski z UE ponios³yby olbrzymie straty.

Nie mam oczywiœcie zamiaru twierdziæ, ¿e Niemcy oraz inne kraje nie czerpi¹ korzyœci z istnienia UE. Uczestniczenie w miêdzynarodowych relacjach gospodarczych nie jest gr¹ o sumie zerowej, w której jeden kraj tyle mo¿e zyskaæ, ile inne strac¹. Te relacje z regu³y s¹ korzystne dla obu (lub wiêcej) stron w nich uczestnicz¹cych.

Oczywiœcie tak¿e Niemcy ponios³yby okreœlone straty w przypadku wyst¹pienia Polski z UE, ale – o czym radzê pamiêtaæ – my równie¿ stracilibyœmy, pewnie nawet wiêcej. Zobaczmy zatem, jak kszta³towa³y siê relacje handlowe pomiêdzy Polsk¹ a UE w okresie od przyst¹pienia do ugrupowania.

Co mówi¹ liczby

Jak wynika z danych dotycz¹cych polskiego handlu zagranicznego w latach 2005–2019 wartoœæ polskiego eksportu wynios³a 2229,1 mld euro, z tego 76,8 proc. stanowi³ eksport do krajów UE. Z kolei wartoœæ importu wynios³a 2346,3 mld euro, z tego import z krajów UE stanowi³ 61,6 proc. W ca³ym analizowanym okresie polski handel zagraniczny zanotowa³ 117,2 mld euro deficytu. Na wyraŸne podkreœlenie zas³uguje jednak, ¿e deficyt bilansu handlowego z krajami spoza UE wyniós³ 459,2 mld euro, natomiast saldo handlu z krajami UE by³o dodatnie i wynios³o 342 mld euro.

Oznacza to, ¿e z Polski wys³aliœmy w tym okresie towary o wartoœci 342 mld euro wy¿szej, ni¿ sprowadziliœmy. Upraszczaj¹c nieco, mo¿emy stwierdziæ, ¿e gdyby nie nadwy¿ka uzyskana w handlu z krajami UE, dziœ Polska by³aby dodatkowo zad³u¿ona na ponad 342 mld euro lub te¿ nie moglibyœmy ponieœæ wydatków równych tej kwocie.

Mo¿na postawiæ pytanie, w jakim stanie by³aby dziœ polska gospodarka, gdyby nie otrzyma³a takiego zastrzyku dewiz, które umo¿liwi³y powiêkszenie i zmodernizowanie naszego aparatu produkcyjnego, jaka by³aby dynamika wzrostu PKB, poziom ¿ycia ludnoœci itp.

Na marginesie warto zauwa¿yæ, ¿e najwiêksz¹ nadwy¿kê handlow¹ notujemy z naszymi s¹siadami zza Odry. W roku 2019 wyeksportowaliœmy do Niemiec towary o wartoœci 66 mld euro, a sprowadziliœmy za 51,8 mld euro. Nadwy¿ka w bilansie handlowym z Niemcami wynios³a wiêc 14,2 mld euro.

Taka sytuacja utrzymuje siê od wielu lat. Od przyst¹pienia do UE nadwy¿ka w handlu z Niemcami przekracza 70 mld euro. W tym samym czasie saldo handlu z Rosj¹, której wielbiciele czêsto mówi¹, ¿e handel z tym krajem stwarza wrêcz nieograniczone mo¿liwoœci eksportu, zanotowaliœmy deficyt w wysokoœci oko³o 140 mld euro.

Wygrana rolnictwa

Przed wejœciem do UE jednym z najwa¿niejszych argumentów przeciwników akcesji by³ argument, ¿e skutkiem bêdzie ca³kowita niemal likwidacja polskiego rolnictwa. Tymczasem po przyst¹pieniu do UE polski eksport towarów rolno-spo¿ywczych zacz¹³ gwa³townie rosn¹æ. Zwiêksza³o siê tak¿e dodatnie saldo handlu tymi towarami. W 2005 r. wartoœæ polskiego eksportu rolno-spo¿ywczego wynosi³a 7,2 mld euro i do 2019 zwiêkszy³a siê do 31,8 mld euro. Dodatnie saldo handlu tymi produktami wynios³o w 2005 r. 1,7 mld euro i do 2019 wzros³o do 10,5 mld euro.

Zarówno eksport, jak i saldo handlu produktami rolno-spo¿ywczymi ros³y w decyduj¹cej mierze dziêki wzrostowi eksportu do krajów UE. Dziœ udzia³ eksportu tych produktów do krajów UE przekracza 82 proc., a dodatnie saldo wynosi oko³o 11,2 mld euro, podczas gdy saldo handlu tymi produktami z krajami spoza UE jest ujemne i wynosi oko³o 670 mln euro. Dobrze by³oby, ¿eby informacje te dotar³y do polskich rolników, którzy w razie pogorszenia naszych relacji z UE, nie mówi¹c ju¿ o wyst¹pieniu, byliby najbardziej poszkodowan¹ grup¹ spo³eczn¹.

Nie mam zamiaru twierdziæ, ¿e kraje UE nie odnosz¹ korzyœci z tytu³u cz³onkostwa Polski w UE. Pamiêtajmy jednak, ¿e i my odnosimy okreœlone korzyœci. W ogóle proponowa³bym oparcie dyskusji na ten temat na ³atwo dostêpnych danych liczbowych, publikowanych przez polskie rz¹dowe instytucje.

Prof. dr hab. Jan Czekaj pracuje na Uniwersytecie Ekonomicznym w Krakowie, w przesz³oœci by³ cz³onkiem Rady Polityki Pieniê¿nej

Football news:

Arthur scored for Juventus for the first time. He is playing his 19th game for the club
Chelsea fans supported Lampard with the We Believe in Frank banner. Then. Now. Always
Real Madrid DIRECTOR Butragueno: Everyone knows what Zidane means to us. Rumors appear when there are no wins
Hertha sacked head coach and managing director after 1-4 away to Werder
Karim Benzema: Real Madrid need a better version of Hazard. He was great at Chelsea and should write history in Madrid
Inter to swap Eriksen to Dzeko. The club wants to sell the midfielder to a club not from Italy, but is afraid of not finding buyers
Ex-agent Modibo Barcelona believed in him, and Jean-Clair thought he was already a phenomenon. Very sorry