Poland

Czy platforma internetowa to tylko pośrednik

Opinie

Adobe Stock

W grudniu oka¿e siê, czy TSUE podwa¿y w³asny dorobek orzeczniczy.

Nied³ugo dowiemy siê, jak Trybuna³ Sprawiedliwoœci Unii Europejskiej postrzega dzia³anie platform internetowych – czy odpowiadaj¹ za eksploatacjê dostêpnych na nich utworów, czy te¿ pozostaj¹ biernym i neutralnym poœrednikiem, który nie ponosi za nie odpowiedzialnoœci.

Bez licencji od twórców

Status platform internetowych oferuj¹cych u¿ytkownikom darmowe treœci chronione prawem autorskim oraz kwestia ewentualnej odpowiedzialnoœci tych platform wobec uprawnionych jest od dawna przedmiotem kontrowersji oraz sporów s¹dowych. W przewa¿aj¹cej wiêkszoœci przypadków oferowane s¹ treœci umieszczone bez zgody autorów. Operatorzy platform nie uzyskuj¹ licencji od twórców, twierdz¹c, ¿e nie musz¹ tego robiæ, bo ich rola ogranicza siê do bycia neutralnym poœrednikiem. Osoby, które na platformach umieszczaj¹ nielegalne treœci, pozostaj¹ zwykle anonimowe. Mamy zatem co najmniej trzy strony: osoby dostarczaj¹ce nielegalne treœci, platformy i u¿ytkowników internetu, którzy korzystaj¹ z darmowej oferty filmów lub muzyki.

Rozk³ad wzajemnych praw i ustalenie osób odpowiedzialnych za eksploatacjê utworów na platformach sta³y siê jednym z najtrudniejszych zagadnieñ we wspó³czesnym prawie autorskim. Obecnie oczekujemy na wyrok Trybuna³u Sprawiedliwoœci Unii Europejskiej, który z pewnoœci¹ otworzy nowy rozdzia³ w tej debacie.

W 2019 r. uchwalona zosta³a nowa dyrektywa o prawie autorskim na jednolitym rynku cyfrowym. W odniesieniu do platform przeciêty zosta³ wêze³ gordyjski. Dyrektywa potwierdzi³a to, ¿e platformy oferuj¹ce treœci u¿ytkownikom internetu dokonuj¹ ich publicznego udostêpniania i ¿e musz¹ na tê dzia³alnoœæ uzyskaæ zgodê uprawnionych. By³ to milowy krok w sprawie postrzegania prawnej istoty dzia³añ platform.

Jeszcze przed przyjêciem tej dyrektywy do TSUE trafi³y sprawy dotycz¹ce YouTube'a i Uploaded. Obie skierowa³ niemiecki s¹d, a TSUE po³¹czy³ je do wspólnego rozpoznania. Przedmiotem pytañ prejudycjalnych jest to samo zagadnienie – czy te platformy dokonuj¹ publicznego udostêpniania utworów, czy te¿ s¹ neutralnymi poœrednikami, a za naruszenia odpowiadaj¹ umieszczaj¹cy na nich treœci. Zwracaj¹c siê do TSUE, s¹d niemiecki nie zna³ ostatecznego kszta³tu dyrektywy o jednolitym rynku cyfrowym. Wydawaæ by siê mog³o, ¿e wyrok TSUE jest ³atwy do przewidzenia, szczególnie po uchwaleniu nowej dyrektywy. Nie jest to jednak oczywiste.

Powodem jest opinia rzecznika generalnego Saugmandsgaarda Oe. Uzna³ on, ¿e platformy s¹ neutralne technologicznie, podlegaj¹ zwolnieniu z odpowiedzialnoœci zastrze¿onemu dla podmiotów œwiadcz¹cych us³ugi hostingowe, a za nielegalne treœci na platformach odpowiadaj¹ ci, którzy te treœci umieœcili. To konkluzje kontrowersyjne i w czêœci sprzeczne z orzecznictwem TSUE, now¹ dyrektyw¹, a nawet z potocznym doœwiadczeniem u¿ytkowników internetu. Wszak aby obejrzeæ jakieœ treœci, kierujemy siê do serwisu YouTube i nie interesujemy siê, kto je tam wrzuci³.

Jak z ³ódk¹ Bols

Opinia rzecznika Oe jest sprawnie uzasadniona, a ramy tego artyku³u nie pozwalaj¹ na bli¿sze omówienie poszczególnych argumentów, tym bardziej na polemikê. Doœæ powiedzieæ, ¿e s¹ one skrajnie niekorzystne dla przemys³ów kreatywnych, a faworyzuj¹ce operatorów internetowych. Zdaniem rzecznika nie jest prawnie istotne, ¿e platformy optymalizuj¹ ofertê dla u¿ytkowników, kategoryzuj¹c materia³y, oferuj¹c wyszukiwanie czy sugeruj¹c powi¹zane treœci. Nie jest te¿ donios³e czerpanie korzyœci z nielegalnych odtworzeñ i uzyskiwanie „licencji" od nieuprawnionych u¿ytkowników. Co wiêcej, rzecznik czêœciowo neguje dotychczasowy dorobek TSUE w odniesieniu do takich form naruszeñ, jak serwis The Pirate Bay czy oferowanie urz¹dzeñ typu KODI, gdzie – wbrew wczeœniejszym wyrokom TSUE – nie dopatruje siê Ÿród³a pierwotnej odpowiedzialnoœci za publiczne udostêpnianie utworów. To pogl¹dy kontrowersyjne i pomijaj¹ce istotê dzia³ania platform, a skupiaj¹ce siê na w¹tkach formalistycznych. Nie ujmuj¹c wysokiej jakoœci argumentacji rzecznika, nie mogê oprzeæ siê porównaniu z prowadzon¹ przed laty obron¹ dopuszczalnoœci reklamy ³ódki Bols czy piwa rzekomo bezalkoholowego. Choæ wszyscy znali prawdê, reklamodawcy, wsparci opiniami prawnymi, wypierali siê istoty swych dzia³añ.

Trybuna³ czêsto przychyla siê do zdania rzeczników generalnych. Mo¿liwe wiêc, ¿e pogl¹dy rzecznika Oe znajd¹ pe³ne lub czêœciowe odzwierciedlenie w oczekiwanym wyroku TSUE. Za kilka tygodni przekonamy siê, czy i w jakim zakresie to nast¹pi oraz czy tym samym dojdzie do zakwestionowania przez TSUE w³asnego dorobku orzeczniczego. W razie pe³nego recypowania tych pogl¹dów twórcom pozostanie dochodzenie roszczeñ od osób umieszczaj¹cych na platformach nielegalne treœci i wytaczanie licznych powództw o zaniechanie naruszeñ.

Od lipca br. dochodzenie naruszeñ wobec osób umieszczaj¹cych nielegalne kopie utworów na platformach jest utrudnione. W orzeczeniu z 9 lipca 2020 r. w sprawie Constantin Film Verleih TSUE uzna³ bowiem, ¿e zakres danych, których mo¿na dochodziæ przy pomocy tzw. roszczeñ informacyjnych, wynika literalnie z dyrektywy 2004/48/EC o egzekwowaniu praw w³asnoœci intelektualnej. Nie podlega on wyk³adni dynamicznej, wiêc powód musi ograniczyæ siê do uzyskania danych okreœlonych wprost t¹ dyrektyw¹. Niemo¿liwe jest wiêc ¿¹danie np. adresu email lub numeru IP urz¹dzenia naruszyciela, co jest niezbêdne do poszukiwañ jego to¿samoœci. Co znamienne, i w tym przypadku opiniê dla TSUE, cechuj¹c¹ siê formalistycznym i niekorzystnym dla prawnego interesu twórców podejœciem, przygotowa³ rzecznik Oe.

Na wyrok TSUE musimy poczekaæ do koñca grudnia. Oka¿e siê wtedy, jak wp³ynie on na prawne warunki eksploatacji utworów w œrodowisku cyfrowym.

Autor jest partnerem w DWF Poland, przewodnicz¹cym Komisji Prawa Autorskiego i Komisji W³asnoœci Intelektualnej ICC Poland

Football news:

Lampard will be sacked if Chelsea's results don't get better soon. Allegri and Tuchel are Interested (Sky Sports)
Cristiano Ronaldo: I am very happy with my fourth title in Italy. This is the Juventus we love! 🏆
Zidane has no intention of resigning, Real Madrid will make a decision after the season (Marca)
Chiesa injured his ankle. He was replaced in the match against Napoli
Neuer on Bayern's two consecutive wins: This is a message to the competitors
Gattuso about 0:2 with Juve: Insigne should not think that Napoli lost because of him
Nepomnyashchy against reducing the RPL to 12 clubs: Russia is not ready to sacrifice a large number of fans